'શ્રીદેવ્યુવાચ- નૈવ ચાલયિતું શક્તો ભવાન્માં દાનવેશ્વરઃ। મનસાપિ ન વૈ ધાર્યં મમ મોહં સમાગતમ્
શ્રીદેવી બોલી: 'હે દાનવોના સ્વામી, તું મને હલાવી શકતો નથી; મારા મનમાં પણ મોહ આવી શકતો નથી.'
ભવાદૃશૈર્મહાપાપૈર્દેવૈર્વા દાનવાધમૈઃ। દુષ્પ્રાપ્યાહં ન સંદેહો મા વદસ્વ પુનઃ પુનઃ
તારા જેવા મોટા પાપીઓ, દેવતાઓ કે નીચા દાનવો દ્વારા હું અપ્રાપ્ય છું—આમાં કોઈ શંકા નથી. ફરી ફરી આવી વાત ન કર.
સ્કન્દાનુજા સા તપસાભિયુક્તા જાજ્વલ્યમાના મહતા રુષા ચ। સંહર્તુકામા પરિ દાનવં તં કાલસ્ય જિહ્વેવ યથા સ્ફુરન્તી
સ્કંદની બહેન, મહાન તપથી યુક્ત અને ભારે ગુસ્સાથી જ્વલંત, એ દાનવને નાશ કરવા ઈચ્છતી, સમયની જીભ જેવી ફફડતી હતી.
પુનરુવાચ સા દેવી તમેવં દાનવાધમમ્ । ઉગ્રં કર્મ કૃતં પાપ ચાત્મનાશનહેતવે
પછી દેવી એ દાનવોને ફરીથી કહ્યું: 'તમે ભયંકર અને પાપી કામ કર્યું છે, જે તારા પોતાના નાશનું કારણ બનશે.'
આત્મવઞ્શસ્ય નાશાય સ્વજનસ્યાસ્ય વૈ ત્વયા। દીપ્તા સ્વગૃહમાનીતા સુશિખા કૃષ્ણવર્ત્મનઃ
તારા જાતિ અને સ્વજનોના નાશ માટે, તું તારા ઘરમાં જ્વલંત શીખ સાથે કાળી વાટવાળું દીપ લાવ્યું છે.
યથાઽશુભઃ કૂટપક્ષી સર્વશોકૈઃ સમુદ્ગતઃ। ગૃહં તુ વિશતે યસ્ય તસ્ય નાશં પ્રયચ્છતિ
જેમ અશુભ અને કપટી પક્ષી, દુઃખ સાથે ઉદ્ભવીને, કોઈના ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે અને એના નાશને લાવે છે—
સ્વજનસ્ય ચ સર્વસ્ય સધનસ્ય કુલસ્ય ચ। સ દ્વિજો નાશમિચ્છેત વિશત્યેવ યદા ગૃહમ્
એ રીતે, જ્યારે એવો પક્ષી ઘરમાં આવે, તો દ્વિજ પોતાના સ્વજનો, સંપત્તિ અને કુળના નાશની ઈચ્છા કરે છે.
તથા તેહં ગૃહં પ્રાપ્તા તવ નાશં સમીહતી । પુત્રાણાં ધનધાન્યસ્ય તવ વંશસ્ય સામ્પ્રતમ્
એ જ રીતે, હું તારા ઘરમાં આવી છું, તારા પુત્રો, ધન, અનાજ અને વંશના નાશની ઈચ્છા લઈને, આ જ ક્ષણે.
જીવં કુલં ધનં ધાન્યં પુત્રપૌત્રાદિકં તવ। સર્વં તે નાશયિત્વાહં યાસ્યામિ ચ ન સંશયઃ
તું જીવ, તારો કુળ, તારી સંપત્તિ, અનાજ, પુત્રો અને પૌત્રો—આ બધું હું નાશ કરીશ અને પછી અહીંથી જઇશ, આમાં કોઈ શંકા નથી.
યથા ત્વયાહમાનીતા ચરન્તી પરમં તપઃ । પતિકામા પ્રવાઞ્ચ્છન્તી નહુષં ચાયુનન્દનમ્
જેમ તું મને અહીં લાવ્યું, જ્યારે હું શ્રેષ્ઠ તપ કરી રહી હતી, પતિની ઈચ્છા રાખતી અને આયુના પુત્ર નાહુષને છેતરતી—
તથા ત્વાં મમ ભર્તા ચ નાશયિષ્યતિ દાનવ । મન્નિમિત્તઉપાયોઽયં દૃષ્ટો દેવેન વૈ પુરા
એ જ રીતે, હે દાનવ, મારા પતિ તારો નાશ કરશે. આ ઉપાય દેવએ મારી خاطر પહેલાંથી જ બનાવ્યો હતો.
સત્યેયં લૌકિકી ગાથા યાં ગાયન્તિ વિદો જનાઃ। પ્રત્યક્ષં દૃશ્યતે લોકે ન વિન્દન્તિ કુબુદ્ધયઃ
આ લોકમાં જ્ઞાની લોકો જે ગાથા ગાય છે, એ સાચી છે: 'જગતમાં સામે જોઈ શકાય છે, પણ મૂર્ખો એ સમજતા નથી.'
યેન યત્ર પ્રભોક્તવ્યં યસ્માદ્દુઃખસુખાદિકમ્। સ એવ ભુંજતે તત્ર તસ્માદેવ ન સંશયઃ
જેના કારણે, ક્યાં અને કઈ રીતે કોઈને બોલવું પડે છે, અને જ્યાંથી દુઃખ-સુખ વગેરે આવે છે, એ જ વ્યક્તિ એ બધું ત્યાં અનુભવે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
કર્મણોસ્ય ફલં ભુઙ્ક્ષ્વ સ્વકીયસ્ય મહીતલે। યાસ્યસે નિરયસ્થાનં પરદારાભિમર્શનાત્
પૃથ્વી પર તું પોતાના કર્મનું ફળ ભોગવી, અને બીજા ની પત્ની સાથે સંબંધ રાખવા બદલ તું નરકમાં જશે.
સુતીક્ષ્ણં હિ સુધારં તુ સુખડ્ગં ચ વિઘટ્ટતિ। અઙ્ગુલ્યગ્રેણ કોપાય તથા માં વિદ્ધિ સામ્પ્રતમ્
સખત અને તીક્ષ্ণ તલવાર દંડ માટે કાઢવામાં આવે છે, અને ફક્ત આંગળીના ટોચથી પણ દુઃખ થાય છે—હવે મને એ રીતે જાણ.
સિંહસ્ય સમ્મુખં ગત્વા ક્રુદ્ધસ્ય ગર્જિતસ્ય ચ। કો લુનાતિ મુખાત્કેશાન્સાહસાકારસંયુતઃ।૮૪ સત્યાચારાં દમોપેતાં નિયતાં તપસિ સ્થિતામ્। નિધનં ચેચ્છતે યો વૈ સ વૈ માં ભોક્તુમિચ્છતિ
કોણ એવા અવિચારી સાહસ સાથે ગુસ્સે અને ગર્જન કરતા સિંહના મોઢા સામે જઈને તેના મોઢામાંથી વાળ કાપી શકે?
સમણિં કૃષ્ણસર્પસ્ય જીવમાનસ્ય સામ્પ્રતમ્ । ગૃહીતુમિચ્છતે સો હિ યથા કાલેન પ્રેષિતઃ
કોઈ જીવતા કાળાં સાપની ફણ પકડવાની ઈચ્છા રાખે છે, એ તો જાણે સમયના ઇશારે મોકલાયેલો હોય છે.
ભવાંસ્તુ પ્રેષિતો મૂઢ કાલેન કાલમોહિતઃ । તદા તે ઈદૃશી જાતા કુમતિઃ કિં નપશ્યસિ
તુ, મૂર્ખ, સમયના ભ્રમમાં પડીને સમયના ઇશારે મોકલાયો છે; તારી અંદર આવી દુર્ભાવના ઉદભવી છે—શું તું એ જોઈ શકતો નથી?
ઋતે તુ આયુપુત્રેણ સમાલોકયતે હિ કઃ। અન્યો હિ નિધનં યાતિ મમરૂપાવલોકનાત્
આયુના પુત્ર સિવાય, મારા રૂપને માત્ર જોઈને કોણ મૃત્યુ પામે છે, જ્યારે બીજું કોઈ જીવતો રહે છે?
એવમાભાષયિત્વા તં ગઙ્ગાતીરં ગતા સતી । સશોકા દુઃખસંવિગ્ના નિયતાનિ યમાન્વિતા
એ રીતે બોલીને, એ ગંગાના કિનારે ગઈ, દુઃખથી પીડાયેલી, દુઃખમાં ગભરાયેલી, નિયમિત અને આત્મસંયમ ધરાવતી.
પૂર્વમાચરિતં ઘોરં પતિકામનયા તપઃ। તવ નાશાર્થમિચ્છંતી ચરિષ્યે દારુણં પુનઃ
પહેલાં જે ભયાનક તપ મેં તારા પતિના વિનાશ માટે કર્યું હતું, એ જ દારૂણ તપ તારા વિનાશ માટે ફરીથી કરું છું.
યદા ત્વાં નિહતં દુષ્ટં નહુષેણ મહાત્મના। નિિિિિશિતૈર્વજ્રસઙ્કાશૈર્બાણૈરાશીવિષોપમૈઃ।૯૧ રણે નિપતિતં પાપ મુક્તકેશં સલોહિતમ્ । ગતાસું ચ પ્રપશ્યામિ તદા યાસ્યામ્યહં પતિમ્
જ્યારે હું તને, દુષ્ટ, મહાન નહુષ દ્વારા વીજળી જેવી તીક્ષ્ન અને સાપના ઝેર જેવી બાણોથી યુદ્ધમાં પડેલો, વાળ વિખેરાયેલો, લોહીથી સ્નાત અને નિઃશ્વાસ જોઈશ—ત્યારે હું મારા પતિ પાસે જઈશ.
એવં સુનિયમં કૃત્વા ગંગાતીરમનુત્તમમ્। સંસ્થિતા હુંડનાશાય નિશ્ચલા શિવનંદિની
એ રીતે દૃઢ નિશ્ચય કરીને, એ ગંગાના ઉત્તમ કિનારે અડગ રહી, હુણ્ડના વિનાશ માટે સ્થિર, શિવભક્તની જેમ.
વહ્નેર્યથાદીપ્તિમતી શિખોજ્જ્વલા તેજોભિયુક્તા પ્રદહેત્સુલોકાન્। ક્રોધેન દીપ્તા વિબુધેશપુત્રી ગઙ્ગાતટે દુશ્ચરમાચરત્તપઃ
જેમ અગ્નિની તેજસ્વી જ્વાળા ઊર્જા સાથે આખા જગતને દહન કરી શકે છે, એ રીતે દેવોના રાજાની દીકરી ગુસ્સાથી પ્રગટ થઈ ગંગાના કિનારે કઠિન તપ કરી રહી હતી.
"કુઞ્જલ ઉવાચ- એવમુક્તા મહાભાગ શિવસ્ય તનયા ગતા । ગઙ્ગાંભસિ તતઃ સ્નાત્વા સ્વપુરે કાઞ્ચનાહ્વયે
કુંજલાએ કહ્યું—એ રીતે બોલાઈને, શિવની પુત્રી ગંગાના પાણીમાં સ્નાન કરીને, પોતાના કાંચન નામના શહેરમાં પાછી ગઈ.
તપશ્ચચાર તન્વઙ્ગી હુણ્ડસ્ય વધહેતવે । અશોકસુન્દરી બાલા સત્યેન ચ સમન્વિતા
પાતળી શરીરવાળી, અશોકસુંદરી, સત્યથી યુક્ત, હુણ્ડના વિનાશ માટે તપ કરી રહી હતી.
હુણ્ડોપિ દુઃખિતોભૂતઃ શાપદગ્ધેન ચેતસા। ચિંતયામાસ સન્તપ્ત અતીવ વચનાનલૈઃ
હુણ્ડ પણ શાપથી પીડાયેલી મનથી દુઃખી થયો; એના શબ્દો અગ્ની જેવું દુઃખ આપતા હતા, અને એમાં ખૂબ જ તપસ્યા અનુભવતો હતો.
સમાહૂય અમાત્યં તં કમ્પનાખ્યમથાબ્રવીત્ । સમાચષ્ટ સ વૃત્તાન્તં તસ્યાઃ શાપોદ્ભવં મહત્
પછી એ Kampana નામના પોતાના મંત્રીને બોલાવીને, એ આખી વાત, એના શાપનો મહાન ઉદભવ, કહી સંભળાવ્યો.
શપ્તોસ્મ્યશોકસુંદર્યા શિવસ્યાપિ સુકન્યયા। નહુષસ્યાપિ મે ભર્ત્તુસ્ત્વં તુ હસ્તાન્મરિષ્યસિ
"મને અશોકસુંદરી, શિવની સદ્ગુણી દીકરી અને મારા પતિ નહુષ દ્વારા શાપ મળ્યો છે; તું એના હાથમાં મરશે."
નૈવ જાતસ્ત્વસૌ ગર્ભ આયોર્ભાર્યા ચ ગુર્વિણી। યથા સત્યાદ્વ્યલીકસ્તુ તસ્યાઃ શાપસ્તથા કુરુ
એ હજી જન્મ્યો નથી, આયુની પત્ની ગર્ભવતી છે; જેમ શાપ સત્યથી બોલાયો છે, તેમ એ પૂર્ણ થવો જોઈએ.