દૈત્યાનામપ્યહં શ્રેષ્ઠો મત્સમો નાસ્તિ રાક્ષસઃ । દેવેષુ મર્ત્યલોકેષુ તપસા યશસા કુલે
દૈત્યોમાં હું સર્વથી શ્રેષ્ઠ છું; મારા જેવો કોઈ રાક્ષસ નથી, દેવોમાં કે માનવલોકમાં, તપસ્યામાં, યશમાં કે કુળમાં પણ.
અન્યેષુ નાગલોકેષુ ધનભોગૈર્વરાનને । દર્શનાત્તે વિશાલાક્ષિ હતઃ કન્દર્પમાર્ગણૈઃ
અન્ય લોકોમાં, નાગલોકમાં, ધન અને ભોગમાં, હે સુંદર, તારા દર્શનથી જ, હે વિશાળ આંખવાળી, હું કામદેવના બાણોથી ઘાયલ થયો છું.
શરણં તે હ્યહં પ્રાપ્તઃ પ્રસાદસુમુખી ભવ । ભવ સ્વવલ્લભા ભાર્યા મમ પ્રાણસમા પ્રિયા
હું તારા શરણમાં આવ્યો છું; કૃપાળુ અને હસતી રહીને મને સ્વીકાર. તું તારી જ પ્રિય બની, મારી પત્ની, મારી જીવથી પણ વધુ પ્રિય બની.
અશોકસુન્દર્યુવાચ- શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ સર્વસંબંધકારણમ્। ભવિતવ્યા સુજાતસ્ય લોકે સ્ત્રી પુરુષસ્ય હિ
અશોકસુંદરી બોલી: સાંભળ, હું આપણા સંબંધનું કારણ સમજાવું છું. આ દુનિયામાં સ્ત્રી સારા કુળના પુરુષ માટે જ નિર્ધારિત છે.
ભવિતવ્યસ્તથા ભર્તા સ્ત્રિયા યઃ સદૃશો ગુણૈઃ । સંસારે લોકમાર્ગોયં શૃણુ હુણ્ડ યથાવિધિ
એવી રીતે, પતિ પણ એવી સ્ત્રી માટે જ હોય છે જે ગુણોમાં તેની સમાન હોય. સંસારનો આ માર્ગ છે, હે હુણ્ડા, યોગ્ય રીતે સાંભળ.
અસ્ત્યેવ કારણં ચાત્ર યથા તેન ભવામ્યહમ્ । સુભાર્યા દૈત્યરાજેન્દ્ર શૃણુષ્વ યતમાનસઃ
આ માટે ચોક્કસ કારણ છે, જેના કારણે હું સારી પત્ની બનીશ, હે દૈત્યરાજ, ધ્યાનથી સાંભળ.
વૃક્ષરાજાદહં જાતા યદા કાલે મહામતે । શમ્ભોર્ભાવં સુસઙ્ગૃહ્ય પાર્વત્યા કલ્પિતા હ્યહમ્
હું વૃક્ષોના રાજાથી યોગ્ય સમયે જન્મી, હે મહામતિ, શિવજીનો ભાવ મેળવી, પાર્વતી દ્વારા કલ્પાયેલી છું.
દેવસ્યાનુમતે દેવ્યા સૃષ્ટો ભર્તા મમૈવ હિ । સોમવંશે મહાપ્રાજ્ઞઃ સ ધર્માત્મા ભવિષ્યતિ
દેવ અને દેવીની મંજૂરીથી મારા પતિનું સર્જન થશે; તે મહાન જ્ઞાની, ધર્મી અને ચંદ્રવંશમાં જન્મેલ હશે.
જિષ્ણુર્જિષ્ણુસમો વીર્યે તેજસા પાવકોપમઃ। સર્વજ્ઞઃ સત્યસન્ધશ્ચ ત્યાગે વૈશ્રવણોપમઃ
તે વિજયી હશે, વિજયીઓ જેવો પરાક્રમમાં, તેજમાં અગ્ની જેવો, સર્વજ્ઞ, સત્યનિષ્ઠ અને દાનમાં વૈશ્વરવણ જેવો.
યજ્વા દાનપતિઃ સોપિ રૂપેણ મન્મથોપમઃ । નહુષોનામ ધર્માત્મા ગુણશીલ મહાનિધિઃ
તે યજ્ઞકર્તા, દાનમાં શ્રેષ્ઠ અને રૂપમાં કામદેવ જેવો હશે. તેનું નામ નહુષ હશે, ધર્મી, ગુણશીલ અને ગુણોની મહાન ખજાનીઓ.
દેવ્યા દેવેન મે દત્તઃખ્યાતોભર્તાભવિષ્યતિ । તસ્માત્સર્વગુણોપેતં પુત્રમાપ્સ્યામિ સુન્દરમ્
દેવી અને દેવ દ્વારા મને મળેલો, તે મારા પ્રસિદ્ધ પતિ બનશે. તેથી, હું સર્વ ગુણોથી ભરપૂર અને સુંદર પુત્ર પ્રાપ્ત કરીશ.
ઇન્દ્રોપેન્દ્ર સમં લોકે યયાતિં જનવલ્લભમ્। લપ્સ્યામ્યહં રણે ધીરં તસ્માચ્છમ્ભોઃ પ્રસાદતઃ
હું ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર જેવો, લોકપ્રિય યયાતિ પ્રાપ્ત કરીશ, જે યુદ્ધમાં ધીર છે, શિવજીની કૃપાથી.
અહં પતિવ્રતા વીર પરભાર્યા વિશેષતઃ। અતસ્ત્વં સર્વથા હુણ્ડ ત્યજ ભ્રાન્તિમિતોવ્રજ
હું પતિ માટે સમર્પિત છું, હે વીર, અને બીજાની પત્ની નથી. તેથી, હે હુણ્ડા, તું તારો ભ્રમ છોડ અને ચાલ જા.
પ્રહસ્યૈવ વચો બ્રૂતે અશોકસુન્દરીં પ્રતિ। 'હુણ્ડ ઉવાચ- નૈવ યુક્તં ત્વયા પ્રોક્તં દેવ્યા દેવેન ચૈવ હિ
હસીને તેણે અશોકસુંદરીને કહ્યું: 'હુણ્ડા બોલ્યો: તું જે કહ્યું તે યોગ્ય નથી, અને દેવી-દેવે જે કહ્યું તે પણ યોગ્ય નથી.'
નહુષોનામ ધર્માત્મા સોમવંશે ભવિષ્યતિ। ભવતી વયસા શ્રેષ્ઠા કનિષ્ઠો ન સ યુજ્યતે
નહુષ નામનો ધર્મી ચંદ્રવંશમાં જન્મશે; તું ઉંમરમાં શ્રેષ્ઠ છે, અને તે નાનો છે, તેથી તું યોગ્ય નથી.
કનિષ્ઠા સ્ત્રી પ્રશસ્તા તુ પુરુષો ન પ્રશસ્યતે । કદા સ પુરુષો ભદ્રે તવ ભર્તા ભવિષ્યતિ
નાની સ્ત્રી પ્રશંસનીય છે, પણ નાનો પુરુષ પ્રશંસનીય નથી. હે શુભે, ક્યારે એ પુરુષ તારો પતિ બનશે?
તારુણ્યં યૌવનં ચાપિ નાશમેવં પ્રયાસ્યતિ। યૌવનસ્ય બલેનાપિ રૂપવત્યઃ સદા સ્ત્રિયઃ
યૌવન અને તારુણ્ય તો અવશ્ય જ વિપરીત થઈ જશે; યૌવનના બળથી પણ, સુંદર સ્ત્રીઓ પુરુષોને હંમેશા પ્રિય હોય છે.
પુરુષાણાં વલ્લભત્વં પ્રયાન્તિ વરવર્ણિનિ । તારુણ્યં હિ મહામૂલં યુવતીનાં વરાનને
હે સુંદર રંગવાળી, સ્ત્રીઓ તારુણ્યથી પુરુષોની પ્રિયતા મેળવે છે; કારણ કે તારુણ્ય યુવતીઓ માટે મહાન આધાર છે, હે સુંદર મુખવાળી.
તસ્યા ધારેણ ભુંજંતિ ભોગાન્કામાન્મનોનુગાન્ । કદા સોભ્યેષ્યતે ભદ્રે આયોઃ પુત્રઃ શૃણુષ્વ મે
તેના પ્રવાહથી લોકો મનની ઇચ્છાઓ અને આનંદ માણે છે. હે શુભે, તારો પુત્ર ક્યારે યોગ્ય બનશે? મને સાંભળ.
યૌવનં વર્તતેઽદ્યૈવ વૃથા ચૈવ ભવિષ્યતિ। ગર્ભત્વં ચ શિશુત્વં ચ કૌમારં ચ નિશામય
યૌવન તો આજ છે, પણ પછી વ્યર્થ થઈ જશે. ગર્ભાવસ્થા, બાળપણ અને કૌમાર્ય પણ વિચાર.
કદાસૌ યૌવનોપેતસ્તવ યોગ્યો ભવિષ્યતિ । યૌવનસ્ય પ્રભાવેન પિબસ્વ મધુમાધવીમ્
તારો પુત્ર ક્યારે યુવાન બનીને તને યોગ્ય બનશે? યૌવનની શક્તિથી મધુર આનંદ માણ.
મયા સહ વિશાલાક્ષિ રમસ્વ ત્વં સુખેન વૈ। હુણ્ડસ્ય વચનં શ્રુત્વા શિવસ્ય તનયા પુનઃ
હે વિશાળ આંખવાળી, મારા સાથે આનંદથી વિહાર કર. હુણ્ડના શબ્દો સાંભળ્યા પછી શિવની દીકરી ફરી—
ઉવાચ દાનવેન્દ્રં તં સાધ્વસેન સમન્વિતા। અષ્ટાવિઞ્શતિકે પ્રાપ્તે દ્વાપરાખ્યે યુગે તદા
—ભયથી ભરેલી શિવની દીકરી એ દાનવરાજને કહ્યું: 'અઠ્ઠાવીસમું દ્વાપર યુગ આવે ત્યારે—'
શેષાવતારો ધર્માત્મા વસુદેવસુતો બલઃ। રેવતસ્ય સુતાં દિવ્યાં ભાર્યાં સ ચ કરિષ્યતિ
—'વસુદેવનો પુત્ર, ધર્મમય અને શેષના અવતાર બલ, રેવતાનો દિવ્ય પુત્રીને પત્ની બનાવશે.'
સાપિ જાતા મહાભાગ કૃતાખ્યે હિ યુગોત્તમે । યુગત્રયપ્રમાણેન સા હિ જ્યેષ્ઠા બલાદપિ
તે પણ ખૂબ ભાગ્યશાળી, શ્રેષ્ઠ કૃત યુગમાં જન્મી હતી. ત્રણ યુગના હિસાબે તે બલથી પણ મોટી છે.
બલસ્ય સા પ્રિયા જાતા રેવતી પ્રાણસમ્મિતા। ભવિષ્યદ્વાપરે પ્રાપ્ત ઇહ સા તુ ભવિષ્યતિ
બલ માટે રેવતી જીવતેજી જેવી પ્રિય છે, તે તેની પ્રિય બની. ભવિષ્યના દ્વાપર યુગમાં તે અહીં આવશે.
માયાવતી પુરા જાતા ગન્ધર્વતનયા વરા । અપહૃત્ય નિયમ્યૈવ શમ્બરો દાનવોત્તમઃ
માયાવતી, ગંધર્વની શ્રેષ્ઠ પુત્રી, પહેલા જન્મી હતી. દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ શમ્બરાએ તેને અપહરણ કરી બાંધી રાખી.
તસ્યા ભર્તા સમાખ્યાતો માધવસ્ય સુતો બલી। પ્રદ્યુમ્નો નામ વીરેશો યાદવેશ્વરનન્દનઃ
તેના પતિ તરીકે માધવનો શક્તિશાળી પુત્ર, પ્રદ્યુમ્ન, યાદવરાજના આનંદ અને વીરોનાં સ્વામી ગણાય છે.
તસ્મિન્યુગે ભવિષ્યેત ભાવ્યં દૃષ્ટં પુરાતનૈઃ। વ્યાસાદિભિર્મહાભાગૈર્જ્ઞાનવદ્ભિર્મહાત્મભિઃ
તે યુગમાં, જે બનવું છે, તે પ્રાચીન વિદ્વાનો—વ્યાસ અને અન્ય મહાભાગ્યશાળી મહાત્માઓએ જોઈ લીધું છે.
એવં હિ દૃશ્યતે દૈત્ય વાક્યં દેવ્યા તદોદિતમ્। માં પ્રતિ હિ જગદ્ધાત્ર્યા પુત્ર્યા હિમવતસ્તદા
એ રીતે, હે દૈત્ય, તે સમયે દેવીના વચન દેખાય છે—મને, હિમવતની પુત્રી, જગતની માતાએ કહ્યું.