એવં દત્વા વરં તસ્યૈ જગામ ગિરિજા ગિરિમ્ । કૈલાસં શંકરેણાપિ મુદા પરમયા યુતા
એ રીતે વર આપીને, ગિરિજા શંકર સાથે પરમ આનંદમાં કૈલાસ પર્વત પર ગઈ.
†********************† ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખણ્ડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે દ્વ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાનના ગુરુતીર્થ મહાત્મ્યમાં, ચ્યવનની કથા માટે આ એકસો બેમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
'કુઞ્જલ ઉવાચ- અશોકસુન્દરી જાતા સર્વયોષિદ્વરા તદા। રેમે સુનન્દને પુણ્યે સર્વકામગુણાન્વિતે
કુંજલાએ કહ્યું: ત્યારબાદ અશોકસુંદરિ જન્મી, સૌ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ; તે સુનંદનના પવિત્ર અને સર્વ ઇચ્છિત ગુણોથી ભરેલા બગીચામાં આનંદથી રહી.
સુરૂપાભિઃ સુકન્યાભિર્દેવાનાં ચારુહાસિની । સર્વાન્ભોગાન્પ્રભુઞ્જાના ગીતનૃત્યવિચક્ષણા
સુંદર, હસતી યુવતીઓથી ઘેરાયેલી, ગીત અને નૃત્યમાં નિપુણ, તે દેવોની જેમ સર્વ ભોગ ભોગવી રહી હતી.
વિપ્રચિત્તેઃ સુતો હુણ્ડો રૌદ્રસ્તીવ્રશ્ચ સર્વદા । સ્વેચ્છાચારો મહાકામી નન્દનં પ્રવિવેશ હ
વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર, હુણ્ડા, હંમેશા ઉગ્ર અને ભયાનક, પોતાની ઇચ્છાથી વર્તતો અને મહાન કામથી ભરેલો, નંદન બગીચામાં પ્રવેશ્યો.
અશોકસુન્દરીં દૃષ્ટ્વા સર્વાલઙ્કારસંયુતામ્ । તસ્યાસ્તુ દર્શનાદ્દૈત્યો વિદ્ધઃ કામસ્ય માર્ગણૈઃ
અશોકસુંદરિને સર્વ આભૂષણોથી સજ્જ જોઈ, એ દૈત્ય તેના દર્શનથી પ્રેમના બાણોથી ઘાયલ થયો.
તામુવાચ મહાકાયઃ કા ત્વં કસ્યાસિ વા શુભે । કસ્માત્ત્વં કારણાચ્ચાત્ર આગતાસિ વનોત્તમમ્
તે મહાકાયે તેને પૂછ્યું: 'હે શુભે, તું કોણ છે? તું કોની છે? તું આ ઉત્તમ વનમાં શા માટે આવી છે?'
'અશોકસુન્દર્યુવાચ- શિવસ્યાપિ સુપુણ્યસ્ય સુતાહં શૃણુ સામ્પ્રતમ્ । સ્વસાહં કાર્તિકેયસ્ય જનની ગોત્રજાપિ મે
અશોકસુંદરિ બોલી: 'હું શિવની પુત્રી છું, ખૂબ પવિત્ર; હવે સાંભળ. હું કાર્તિકેયની બહેન છું, અને મારી માતા પણ શ્રેષ્ઠ કુળની છે.'
બાલભાવેન સમ્પ્રાપ્તા લીલયા નન્દનં વનમ્ । ભવાન્કોહિ કિમર્થં તુ મામેવં પરિપૃચ્છતિ
બાળપણમાં રમતાં રમતાં નંદન વનમાં આવી છું; તું કોણ છે અને મને આવું કેમ પૂછે છે?'
હુણ્ડ ઉવાચ- વિપ્રચિત્તેઃ સુતશ્ચાહં ગુણલક્ષણસંયુતઃ। હુણ્ડેતિ નામ્ના વિખ્યાતો બલવીર્યમદોદ્ધતઃ
હુણ્ડા બોલ્યો: 'હું વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર છું, ગુણ અને લક્ષણોથી ભરપૂર; હુણ્ડા નામથી પ્રસિદ્ધ છું, અને મારી શક્તિ, પરાક્રમ અને ગર્વથી ભરેલો છું.'
દૈત્યાનામપ્યહં શ્રેષ્ઠો મત્સમો નાસ્તિ રાક્ષસઃ । દેવેષુ મર્ત્યલોકેષુ તપસા યશસા કુલે
દૈત્યોમાં હું સર્વથી શ્રેષ્ઠ છું; મારા જેવો કોઈ રાક્ષસ નથી, દેવોમાં કે માનવલોકમાં, તપસ્યામાં, યશમાં કે કુળમાં પણ.
અન્યેષુ નાગલોકેષુ ધનભોગૈર્વરાનને । દર્શનાત્તે વિશાલાક્ષિ હતઃ કન્દર્પમાર્ગણૈઃ
અન્ય લોકોમાં, નાગલોકમાં, ધન અને ભોગમાં, હે સુંદર, તારા દર્શનથી જ, હે વિશાળ આંખવાળી, હું કામદેવના બાણોથી ઘાયલ થયો છું.
શરણં તે હ્યહં પ્રાપ્તઃ પ્રસાદસુમુખી ભવ । ભવ સ્વવલ્લભા ભાર્યા મમ પ્રાણસમા પ્રિયા
હું તારા શરણમાં આવ્યો છું; કૃપાળુ અને હસતી રહીને મને સ્વીકાર. તું તારી જ પ્રિય બની, મારી પત્ની, મારી જીવથી પણ વધુ પ્રિય બની.
અશોકસુન્દર્યુવાચ- શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ સર્વસંબંધકારણમ્। ભવિતવ્યા સુજાતસ્ય લોકે સ્ત્રી પુરુષસ્ય હિ
અશોકસુંદરી બોલી: સાંભળ, હું આપણા સંબંધનું કારણ સમજાવું છું. આ દુનિયામાં સ્ત્રી સારા કુળના પુરુષ માટે જ નિર્ધારિત છે.
ભવિતવ્યસ્તથા ભર્તા સ્ત્રિયા યઃ સદૃશો ગુણૈઃ । સંસારે લોકમાર્ગોયં શૃણુ હુણ્ડ યથાવિધિ
એવી રીતે, પતિ પણ એવી સ્ત્રી માટે જ હોય છે જે ગુણોમાં તેની સમાન હોય. સંસારનો આ માર્ગ છે, હે હુણ્ડા, યોગ્ય રીતે સાંભળ.
અસ્ત્યેવ કારણં ચાત્ર યથા તેન ભવામ્યહમ્ । સુભાર્યા દૈત્યરાજેન્દ્ર શૃણુષ્વ યતમાનસઃ
આ માટે ચોક્કસ કારણ છે, જેના કારણે હું સારી પત્ની બનીશ, હે દૈત્યરાજ, ધ્યાનથી સાંભળ.
વૃક્ષરાજાદહં જાતા યદા કાલે મહામતે । શમ્ભોર્ભાવં સુસઙ્ગૃહ્ય પાર્વત્યા કલ્પિતા હ્યહમ્
હું વૃક્ષોના રાજાથી યોગ્ય સમયે જન્મી, હે મહામતિ, શિવજીનો ભાવ મેળવી, પાર્વતી દ્વારા કલ્પાયેલી છું.
દેવસ્યાનુમતે દેવ્યા સૃષ્ટો ભર્તા મમૈવ હિ । સોમવંશે મહાપ્રાજ્ઞઃ સ ધર્માત્મા ભવિષ્યતિ
દેવ અને દેવીની મંજૂરીથી મારા પતિનું સર્જન થશે; તે મહાન જ્ઞાની, ધર્મી અને ચંદ્રવંશમાં જન્મેલ હશે.
જિષ્ણુર્જિષ્ણુસમો વીર્યે તેજસા પાવકોપમઃ। સર્વજ્ઞઃ સત્યસન્ધશ્ચ ત્યાગે વૈશ્રવણોપમઃ
તે વિજયી હશે, વિજયીઓ જેવો પરાક્રમમાં, તેજમાં અગ્ની જેવો, સર્વજ્ઞ, સત્યનિષ્ઠ અને દાનમાં વૈશ્વરવણ જેવો.
યજ્વા દાનપતિઃ સોપિ રૂપેણ મન્મથોપમઃ । નહુષોનામ ધર્માત્મા ગુણશીલ મહાનિધિઃ
તે યજ્ઞકર્તા, દાનમાં શ્રેષ્ઠ અને રૂપમાં કામદેવ જેવો હશે. તેનું નામ નહુષ હશે, ધર્મી, ગુણશીલ અને ગુણોની મહાન ખજાનીઓ.
દેવ્યા દેવેન મે દત્તઃખ્યાતોભર્તાભવિષ્યતિ । તસ્માત્સર્વગુણોપેતં પુત્રમાપ્સ્યામિ સુન્દરમ્
દેવી અને દેવ દ્વારા મને મળેલો, તે મારા પ્રસિદ્ધ પતિ બનશે. તેથી, હું સર્વ ગુણોથી ભરપૂર અને સુંદર પુત્ર પ્રાપ્ત કરીશ.
ઇન્દ્રોપેન્દ્ર સમં લોકે યયાતિં જનવલ્લભમ્। લપ્સ્યામ્યહં રણે ધીરં તસ્માચ્છમ્ભોઃ પ્રસાદતઃ
હું ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર જેવો, લોકપ્રિય યયાતિ પ્રાપ્ત કરીશ, જે યુદ્ધમાં ધીર છે, શિવજીની કૃપાથી.
અહં પતિવ્રતા વીર પરભાર્યા વિશેષતઃ। અતસ્ત્વં સર્વથા હુણ્ડ ત્યજ ભ્રાન્તિમિતોવ્રજ
હું પતિ માટે સમર્પિત છું, હે વીર, અને બીજાની પત્ની નથી. તેથી, હે હુણ્ડા, તું તારો ભ્રમ છોડ અને ચાલ જા.
પ્રહસ્યૈવ વચો બ્રૂતે અશોકસુન્દરીં પ્રતિ। 'હુણ્ડ ઉવાચ- નૈવ યુક્તં ત્વયા પ્રોક્તં દેવ્યા દેવેન ચૈવ હિ
હસીને તેણે અશોકસુંદરીને કહ્યું: 'હુણ્ડા બોલ્યો: તું જે કહ્યું તે યોગ્ય નથી, અને દેવી-દેવે જે કહ્યું તે પણ યોગ્ય નથી.'
નહુષોનામ ધર્માત્મા સોમવંશે ભવિષ્યતિ। ભવતી વયસા શ્રેષ્ઠા કનિષ્ઠો ન સ યુજ્યતે
નહુષ નામનો ધર્મી ચંદ્રવંશમાં જન્મશે; તું ઉંમરમાં શ્રેષ્ઠ છે, અને તે નાનો છે, તેથી તું યોગ્ય નથી.
કનિષ્ઠા સ્ત્રી પ્રશસ્તા તુ પુરુષો ન પ્રશસ્યતે । કદા સ પુરુષો ભદ્રે તવ ભર્તા ભવિષ્યતિ
નાની સ્ત્રી પ્રશંસનીય છે, પણ નાનો પુરુષ પ્રશંસનીય નથી. હે શુભે, ક્યારે એ પુરુષ તારો પતિ બનશે?
તારુણ્યં યૌવનં ચાપિ નાશમેવં પ્રયાસ્યતિ। યૌવનસ્ય બલેનાપિ રૂપવત્યઃ સદા સ્ત્રિયઃ
યૌવન અને તારુણ્ય તો અવશ્ય જ વિપરીત થઈ જશે; યૌવનના બળથી પણ, સુંદર સ્ત્રીઓ પુરુષોને હંમેશા પ્રિય હોય છે.
પુરુષાણાં વલ્લભત્વં પ્રયાન્તિ વરવર્ણિનિ । તારુણ્યં હિ મહામૂલં યુવતીનાં વરાનને
હે સુંદર રંગવાળી, સ્ત્રીઓ તારુણ્યથી પુરુષોની પ્રિયતા મેળવે છે; કારણ કે તારુણ્ય યુવતીઓ માટે મહાન આધાર છે, હે સુંદર મુખવાળી.
તસ્યા ધારેણ ભુંજંતિ ભોગાન્કામાન્મનોનુગાન્ । કદા સોભ્યેષ્યતે ભદ્રે આયોઃ પુત્રઃ શૃણુષ્વ મે
તેના પ્રવાહથી લોકો મનની ઇચ્છાઓ અને આનંદ માણે છે. હે શુભે, તારો પુત્ર ક્યારે યોગ્ય બનશે? મને સાંભળ.
યૌવનં વર્તતેઽદ્યૈવ વૃથા ચૈવ ભવિષ્યતિ। ગર્ભત્વં ચ શિશુત્વં ચ કૌમારં ચ નિશામય
યૌવન તો આજ છે, પણ પછી વ્યર્થ થઈ જશે. ગર્ભાવસ્થા, બાળપણ અને કૌમાર્ય પણ વિચાર.