રત્નજ્યોતિઃ સમાકારા નખાઃ પાદાગ્રસંભવાઃ। યથોદ્દિષ્ટં ચ શાસ્ત્રેષુ તથા ચાંગેષુ દૃશ્યતે
પગના ટોચે આવેલા તેના નખ રત્નની કાંતિથી ઝળહળે છે; જેમ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે, તેમ એ તેના અંગોમાં દેખાય છે.
સર્વાભરણશોભાંગી હારકંકણનૂપુરા। મેખલાકટિસૂત્રેણ કાંચીનાદેન રાજતે
સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, હાર, કંકણ, નૂપુર પહેરી, એ કમરપટ્ટા, કટિસૂત્ર અને કમરનાં ઝાંઝરનાં અવાજથી ઝળહળે છે.
નીલેન પટ્ટવસ્ત્રેણ પરાં શોભાં ગતા શુભા । કંચુકેનાપિ દિવ્યેન સુરક્તેન ગુણાન્વિતા
નીલ રંગના રેશમી કપડાંમાં શોભતી, તે સુંદર સ્ત્રી અતિશય સુંદરતા પામી હતી. તેના શરીરે દિવ્ય, ગાઢ લાલ રંગનું કમરકસ પણ હતું, અને તે ગુણોથી ભરપૂર હતી.
પાર્વતી કલ્પિતાદ્ભાવાદ્ગુણં પ્રાપ્તા મહોદયમ્। કલ્પદ્રુમાન્મુદં લેભે શંકરં વાક્યમબ્રવીત્
પાર્વતીએ પોતાના કલ્પનાથી મહાન ગુણ આપ્યા; કલ્પવૃક્ષમાંથી આનંદ મેળવી, શંકરને બોલી.
યથોક્તં તુ ત્વયા દેવ તથા દૃષ્ટો મયા દ્રુમઃ । યાદૃશં કલ્પ્યતે ભાવસ્તાદૃશં પરિદૃશ્યતે
હે દેવ, તમે જે રીતે વર્ણન કર્યું, એ રીતે મેં એ વૃક્ષને જોયું છે; જેમ મનમાં કલ્પના થાય, તેમ જ તેનું રૂપ દેખાય છે.
સૂત ઉવાચ- અથ સા ચારુસર્વાંગી તયોઃ પાર્શ્વં સમેત્ય ચ । પાદાંબુજં નનામાથ સા ભક્ત્યા ભવયોસ્તદા
સૂતે કહ્યું: પછી, સૌંદર્યથી ભરેલી તે સ્ત્રી, બંનેના પાસે આવી, ભક્તિપૂર્વક તેમના કમળ જેવા પગે નમસ્કાર કરી.
ઉવાચ વચનં સ્નિગ્ધં હૃદ્યં હારિ ચ સા તદા। કસ્માત્સૃષ્ટા ત્વયા નાથ માતર્વદ સ્વકારણમ્
તે સમયે, તેણે મીઠા, હૃદયસ્પર્શી અને આકર્ષક શબ્દો કહ્યા: 'હે સ્વામી, તમે મને શા માટે સર્જ્યા? માતા, તમારું કારણ કહો.'
શ્રીદેવ્યુવાચ- વૃક્ષસ્ય કૌતુકાદ્ભાવાન્મયા વૈ પ્રત્યયઃ કૃતઃ । સદ્યઃ પ્રાપ્તં ફલં ભદ્રે ભવતી રૂપસંપદા
શ્રીદેવી બોલી: 'વૃક્ષ વિશે જિજ્ઞાસાથી મેં પૂછપરછ કરી; હે શુભે, તું તરત જ રૂપ અને સંપત્તિ રૂપે ફળ પામી છે.'
અશોકસુંદરી નામ્ના લોકે ખ્યાતિં પ્રયાસ્યસિ । સર્વસૌભાગ્યસંપન્ના મમ પુત્રી ન સંશયઃ
તને દુનિયામાં અશોકસુંદરિ નામથી ઓળખાશે; તું સર્વ સોભાગ્યથી ભરપૂર છે, અને નિશ્ચયે મારી પુત્રી છે.
સોમવંશેષુ વિખ્યાતો યથા દેવઃ પુરંદરઃ । નહુષોનામ રાજેંદ્રસ્તવ નાથો ભવિષ્યતિ
જેમ ચંદ્રવંશમાં ઇન્દ્ર પ્રસિદ્ધ છે, તેમ નહુષ નામનો રાજા તારો પતિ બનશે.
એવં દત્વા વરં તસ્યૈ જગામ ગિરિજા ગિરિમ્ । કૈલાસં શંકરેણાપિ મુદા પરમયા યુતા
એ રીતે વર આપીને, ગિરિજા શંકર સાથે પરમ આનંદમાં કૈલાસ પર્વત પર ગઈ.
†********************† ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખણ્ડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે દ્વ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાનના ગુરુતીર્થ મહાત્મ્યમાં, ચ્યવનની કથા માટે આ એકસો બેમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
'કુઞ્જલ ઉવાચ- અશોકસુન્દરી જાતા સર્વયોષિદ્વરા તદા। રેમે સુનન્દને પુણ્યે સર્વકામગુણાન્વિતે
કુંજલાએ કહ્યું: ત્યારબાદ અશોકસુંદરિ જન્મી, સૌ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ; તે સુનંદનના પવિત્ર અને સર્વ ઇચ્છિત ગુણોથી ભરેલા બગીચામાં આનંદથી રહી.
સુરૂપાભિઃ સુકન્યાભિર્દેવાનાં ચારુહાસિની । સર્વાન્ભોગાન્પ્રભુઞ્જાના ગીતનૃત્યવિચક્ષણા
સુંદર, હસતી યુવતીઓથી ઘેરાયેલી, ગીત અને નૃત્યમાં નિપુણ, તે દેવોની જેમ સર્વ ભોગ ભોગવી રહી હતી.
વિપ્રચિત્તેઃ સુતો હુણ્ડો રૌદ્રસ્તીવ્રશ્ચ સર્વદા । સ્વેચ્છાચારો મહાકામી નન્દનં પ્રવિવેશ હ
વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર, હુણ્ડા, હંમેશા ઉગ્ર અને ભયાનક, પોતાની ઇચ્છાથી વર્તતો અને મહાન કામથી ભરેલો, નંદન બગીચામાં પ્રવેશ્યો.
અશોકસુન્દરીં દૃષ્ટ્વા સર્વાલઙ્કારસંયુતામ્ । તસ્યાસ્તુ દર્શનાદ્દૈત્યો વિદ્ધઃ કામસ્ય માર્ગણૈઃ
અશોકસુંદરિને સર્વ આભૂષણોથી સજ્જ જોઈ, એ દૈત્ય તેના દર્શનથી પ્રેમના બાણોથી ઘાયલ થયો.
તામુવાચ મહાકાયઃ કા ત્વં કસ્યાસિ વા શુભે । કસ્માત્ત્વં કારણાચ્ચાત્ર આગતાસિ વનોત્તમમ્
તે મહાકાયે તેને પૂછ્યું: 'હે શુભે, તું કોણ છે? તું કોની છે? તું આ ઉત્તમ વનમાં શા માટે આવી છે?'
'અશોકસુન્દર્યુવાચ- શિવસ્યાપિ સુપુણ્યસ્ય સુતાહં શૃણુ સામ્પ્રતમ્ । સ્વસાહં કાર્તિકેયસ્ય જનની ગોત્રજાપિ મે
અશોકસુંદરિ બોલી: 'હું શિવની પુત્રી છું, ખૂબ પવિત્ર; હવે સાંભળ. હું કાર્તિકેયની બહેન છું, અને મારી માતા પણ શ્રેષ્ઠ કુળની છે.'
બાલભાવેન સમ્પ્રાપ્તા લીલયા નન્દનં વનમ્ । ભવાન્કોહિ કિમર્થં તુ મામેવં પરિપૃચ્છતિ
બાળપણમાં રમતાં રમતાં નંદન વનમાં આવી છું; તું કોણ છે અને મને આવું કેમ પૂછે છે?'
હુણ્ડ ઉવાચ- વિપ્રચિત્તેઃ સુતશ્ચાહં ગુણલક્ષણસંયુતઃ। હુણ્ડેતિ નામ્ના વિખ્યાતો બલવીર્યમદોદ્ધતઃ
હુણ્ડા બોલ્યો: 'હું વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર છું, ગુણ અને લક્ષણોથી ભરપૂર; હુણ્ડા નામથી પ્રસિદ્ધ છું, અને મારી શક્તિ, પરાક્રમ અને ગર્વથી ભરેલો છું.'
દૈત્યાનામપ્યહં શ્રેષ્ઠો મત્સમો નાસ્તિ રાક્ષસઃ । દેવેષુ મર્ત્યલોકેષુ તપસા યશસા કુલે
દૈત્યોમાં હું સર્વથી શ્રેષ્ઠ છું; મારા જેવો કોઈ રાક્ષસ નથી, દેવોમાં કે માનવલોકમાં, તપસ્યામાં, યશમાં કે કુળમાં પણ.
અન્યેષુ નાગલોકેષુ ધનભોગૈર્વરાનને । દર્શનાત્તે વિશાલાક્ષિ હતઃ કન્દર્પમાર્ગણૈઃ
અન્ય લોકોમાં, નાગલોકમાં, ધન અને ભોગમાં, હે સુંદર, તારા દર્શનથી જ, હે વિશાળ આંખવાળી, હું કામદેવના બાણોથી ઘાયલ થયો છું.
શરણં તે હ્યહં પ્રાપ્તઃ પ્રસાદસુમુખી ભવ । ભવ સ્વવલ્લભા ભાર્યા મમ પ્રાણસમા પ્રિયા
હું તારા શરણમાં આવ્યો છું; કૃપાળુ અને હસતી રહીને મને સ્વીકાર. તું તારી જ પ્રિય બની, મારી પત્ની, મારી જીવથી પણ વધુ પ્રિય બની.
અશોકસુન્દર્યુવાચ- શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ સર્વસંબંધકારણમ્। ભવિતવ્યા સુજાતસ્ય લોકે સ્ત્રી પુરુષસ્ય હિ
અશોકસુંદરી બોલી: સાંભળ, હું આપણા સંબંધનું કારણ સમજાવું છું. આ દુનિયામાં સ્ત્રી સારા કુળના પુરુષ માટે જ નિર્ધારિત છે.
ભવિતવ્યસ્તથા ભર્તા સ્ત્રિયા યઃ સદૃશો ગુણૈઃ । સંસારે લોકમાર્ગોયં શૃણુ હુણ્ડ યથાવિધિ
એવી રીતે, પતિ પણ એવી સ્ત્રી માટે જ હોય છે જે ગુણોમાં તેની સમાન હોય. સંસારનો આ માર્ગ છે, હે હુણ્ડા, યોગ્ય રીતે સાંભળ.
અસ્ત્યેવ કારણં ચાત્ર યથા તેન ભવામ્યહમ્ । સુભાર્યા દૈત્યરાજેન્દ્ર શૃણુષ્વ યતમાનસઃ
આ માટે ચોક્કસ કારણ છે, જેના કારણે હું સારી પત્ની બનીશ, હે દૈત્યરાજ, ધ્યાનથી સાંભળ.
વૃક્ષરાજાદહં જાતા યદા કાલે મહામતે । શમ્ભોર્ભાવં સુસઙ્ગૃહ્ય પાર્વત્યા કલ્પિતા હ્યહમ્
હું વૃક્ષોના રાજાથી યોગ્ય સમયે જન્મી, હે મહામતિ, શિવજીનો ભાવ મેળવી, પાર્વતી દ્વારા કલ્પાયેલી છું.
દેવસ્યાનુમતે દેવ્યા સૃષ્ટો ભર્તા મમૈવ હિ । સોમવંશે મહાપ્રાજ્ઞઃ સ ધર્માત્મા ભવિષ્યતિ
દેવ અને દેવીની મંજૂરીથી મારા પતિનું સર્જન થશે; તે મહાન જ્ઞાની, ધર્મી અને ચંદ્રવંશમાં જન્મેલ હશે.
જિષ્ણુર્જિષ્ણુસમો વીર્યે તેજસા પાવકોપમઃ। સર્વજ્ઞઃ સત્યસન્ધશ્ચ ત્યાગે વૈશ્રવણોપમઃ
તે વિજયી હશે, વિજયીઓ જેવો પરાક્રમમાં, તેજમાં અગ્ની જેવો, સર્વજ્ઞ, સત્યનિષ્ઠ અને દાનમાં વૈશ્વરવણ જેવો.
યજ્વા દાનપતિઃ સોપિ રૂપેણ મન્મથોપમઃ । નહુષોનામ ધર્માત્મા ગુણશીલ મહાનિધિઃ
તે યજ્ઞકર્તા, દાનમાં શ્રેષ્ઠ અને રૂપમાં કામદેવ જેવો હશે. તેનું નામ નહુષ હશે, ધર્મી, ગુણશીલ અને ગુણોની મહાન ખજાનીઓ.