લજ્જાભિયુક્તઃ સહસા બભૂવ જલં સમાશ્રિત્ય સદૈવ તિષ્ઠતિ । કતિમતિનિયતબુદ્ધ્યાસૌ ધિયો વદંતિ સુમદનનૃપતેઃ કોશં સમુદ્ર કલાભિઃ
લાજથી અચાનક એ હંમેશા પાણી પાસે રહે છે; તીક્ષ્ન અને નિયત બુદ્ધિ ધરાવનાર કહે છે કે સુમદનરાજાના ખજાનામાં સમુદ્રની કલાઓ ભેગી છે.
સુવરદશનરત્નૈર્હાસ્યલીલાભિયુક્તા અરુણઅધરબિંબંશોભમાનસ્તુ આસ્યઃ
તેનું મુખ, તેજસ્વી દાંતના રત્નો અને રમૂજી હાસ્યથી સજ્જ, તેના લાલ લાલ હોઠથી ફળની જેમ શોભા પામે છે.
સુભ્રૂઃ સુનાસિકા તસ્યાઃ સુકર્ણૌ રત્નભૂષિતૌ । હેમકાંતિસમોપેતૌ કપોલૌ દીપ્તિસંયુતૌ
તેની ભમરાં સુંદર છે, નાક નાજુક છે, કાન સુંદર અને રત્નોથી શોભિત છે; ગોલ્ડની કાંતિથી તેના કપોળ તેજસ્વી અને ઝળહળતા છે.
રેખાત્રયં પ્રશોભેત ગ્રીવાયાં પરિસંસ્થિતમ્ । સૌભાગ્યશીલશૃંગારૈસ્તિસ્રો રેખા ઇહૈવ હિ
તેની ગળામાં ત્રણ રેખાઓ સુંદર રીતે ગોઠવાઈ છે; આ ત્રણ રેખાઓ સૌભાગ્ય, સ્વભાવ અને પ્રેમના ચિહ્ન છે.
સુસ્તનૌ કઠિનૌ પીનૌ વર્તુલાકારસન્નિભૌ । તસ્યાઃ કંદર્પકલશાવભિષેકાય કલ્પિતૌ
તેના સ્તન સુંદર, કઠોર, ભરપૂર અને ગોળ આકારના છે; કામદેવના પાત્રના અભિષેક માટે એ રચાયા છે.
અંસાવતીવ શોભેતે સુસમૌ માનસાન્વિતૌ। સુભુજૌ વર્તુલૌ શ્લક્ષ્ણૌ સુવર્ણૌ લક્ષણાન્વિતૌ
તેના ખભા ખૂબ જ શોભા પામે છે, સરખા અને સૌમ્ય છે; હાથ ગોળ, મૃદુ, સુવર્ણ અને શુભ ચિહ્નોથી સજ્જ છે.
સુસમૌ કરપદ્મૌ તુ પદ્મવર્ણૌ સુશીતલૌ । દિવ્યલક્ષણસંપન્નૌ પદ્મસ્વસ્તિકસંયુતૌ
તેના હાથ સુંદર, કમળ રંગના અને ઠંડા છે; દિવ્ય લક્ષણોથી ભરપૂર, કમળ અને સ્વસ્તિકના ચિહ્નોથી શોભિત છે.
સરલાઃ પદ્મસંયુક્તા અંગુલ્યસ્તુ નખાન્વિતાઃ। નખાનિ ચ સુતીક્ષ્ણાનિ જલબિંદુનિભાનિ ચ
તેની આંગળીઓ સીધી અને કમળ સાથે જોડાયેલી છે, નખોથી શોભિત છે; તેના નખ ખૂબ તીક્ષ્ન અને પાણીના બિંદુ જેવા છે.
પદ્મગર્ભપ્રતીકાશો વર્ણસ્તદંગસંભવઃ । પદ્મગંધા ચ સર્વાંગે પદ્મેવ ભાતિ ભામિની
તેના અંગમાંથી ઊપજતો રંગ કમળના ગર્ભ જેવો છે; કમળની સુગંધ આખા શરીરમાં વ્યાપી છે, અને એ કમળ જેવી તેજસ્વી દેખાય છે.
સર્વલક્ષણસંપન્ના નગકન્યા સુશોભના। રક્તોત્પલનિભૌ પાદૌ સુશ્લક્ષ્ણૌ ચાતિશોભનૌ
સર્વ શુભ લક્ષણોથી સજ્જ, પર્વતકન્યા અત્યંત સુંદર છે; તેના પગ લાલ કમળ જેવા, ખૂબ મૃદુ અને અતિશય શોભા પામે છે.
રત્નજ્યોતિઃ સમાકારા નખાઃ પાદાગ્રસંભવાઃ। યથોદ્દિષ્ટં ચ શાસ્ત્રેષુ તથા ચાંગેષુ દૃશ્યતે
પગના ટોચે આવેલા તેના નખ રત્નની કાંતિથી ઝળહળે છે; જેમ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે, તેમ એ તેના અંગોમાં દેખાય છે.
સર્વાભરણશોભાંગી હારકંકણનૂપુરા। મેખલાકટિસૂત્રેણ કાંચીનાદેન રાજતે
સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, હાર, કંકણ, નૂપુર પહેરી, એ કમરપટ્ટા, કટિસૂત્ર અને કમરનાં ઝાંઝરનાં અવાજથી ઝળહળે છે.
નીલેન પટ્ટવસ્ત્રેણ પરાં શોભાં ગતા શુભા । કંચુકેનાપિ દિવ્યેન સુરક્તેન ગુણાન્વિતા
નીલ રંગના રેશમી કપડાંમાં શોભતી, તે સુંદર સ્ત્રી અતિશય સુંદરતા પામી હતી. તેના શરીરે દિવ્ય, ગાઢ લાલ રંગનું કમરકસ પણ હતું, અને તે ગુણોથી ભરપૂર હતી.
પાર્વતી કલ્પિતાદ્ભાવાદ્ગુણં પ્રાપ્તા મહોદયમ્। કલ્પદ્રુમાન્મુદં લેભે શંકરં વાક્યમબ્રવીત્
પાર્વતીએ પોતાના કલ્પનાથી મહાન ગુણ આપ્યા; કલ્પવૃક્ષમાંથી આનંદ મેળવી, શંકરને બોલી.
યથોક્તં તુ ત્વયા દેવ તથા દૃષ્ટો મયા દ્રુમઃ । યાદૃશં કલ્પ્યતે ભાવસ્તાદૃશં પરિદૃશ્યતે
હે દેવ, તમે જે રીતે વર્ણન કર્યું, એ રીતે મેં એ વૃક્ષને જોયું છે; જેમ મનમાં કલ્પના થાય, તેમ જ તેનું રૂપ દેખાય છે.
સૂત ઉવાચ- અથ સા ચારુસર્વાંગી તયોઃ પાર્શ્વં સમેત્ય ચ । પાદાંબુજં નનામાથ સા ભક્ત્યા ભવયોસ્તદા
સૂતે કહ્યું: પછી, સૌંદર્યથી ભરેલી તે સ્ત્રી, બંનેના પાસે આવી, ભક્તિપૂર્વક તેમના કમળ જેવા પગે નમસ્કાર કરી.
ઉવાચ વચનં સ્નિગ્ધં હૃદ્યં હારિ ચ સા તદા। કસ્માત્સૃષ્ટા ત્વયા નાથ માતર્વદ સ્વકારણમ્
તે સમયે, તેણે મીઠા, હૃદયસ્પર્શી અને આકર્ષક શબ્દો કહ્યા: 'હે સ્વામી, તમે મને શા માટે સર્જ્યા? માતા, તમારું કારણ કહો.'
શ્રીદેવ્યુવાચ- વૃક્ષસ્ય કૌતુકાદ્ભાવાન્મયા વૈ પ્રત્યયઃ કૃતઃ । સદ્યઃ પ્રાપ્તં ફલં ભદ્રે ભવતી રૂપસંપદા
શ્રીદેવી બોલી: 'વૃક્ષ વિશે જિજ્ઞાસાથી મેં પૂછપરછ કરી; હે શુભે, તું તરત જ રૂપ અને સંપત્તિ રૂપે ફળ પામી છે.'
અશોકસુંદરી નામ્ના લોકે ખ્યાતિં પ્રયાસ્યસિ । સર્વસૌભાગ્યસંપન્ના મમ પુત્રી ન સંશયઃ
તને દુનિયામાં અશોકસુંદરિ નામથી ઓળખાશે; તું સર્વ સોભાગ્યથી ભરપૂર છે, અને નિશ્ચયે મારી પુત્રી છે.
સોમવંશેષુ વિખ્યાતો યથા દેવઃ પુરંદરઃ । નહુષોનામ રાજેંદ્રસ્તવ નાથો ભવિષ્યતિ
જેમ ચંદ્રવંશમાં ઇન્દ્ર પ્રસિદ્ધ છે, તેમ નહુષ નામનો રાજા તારો પતિ બનશે.
એવં દત્વા વરં તસ્યૈ જગામ ગિરિજા ગિરિમ્ । કૈલાસં શંકરેણાપિ મુદા પરમયા યુતા
એ રીતે વર આપીને, ગિરિજા શંકર સાથે પરમ આનંદમાં કૈલાસ પર્વત પર ગઈ.
†********************† ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખણ્ડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે દ્વ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાનના ગુરુતીર્થ મહાત્મ્યમાં, ચ્યવનની કથા માટે આ એકસો બેમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
'કુઞ્જલ ઉવાચ- અશોકસુન્દરી જાતા સર્વયોષિદ્વરા તદા। રેમે સુનન્દને પુણ્યે સર્વકામગુણાન્વિતે
કુંજલાએ કહ્યું: ત્યારબાદ અશોકસુંદરિ જન્મી, સૌ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ; તે સુનંદનના પવિત્ર અને સર્વ ઇચ્છિત ગુણોથી ભરેલા બગીચામાં આનંદથી રહી.
સુરૂપાભિઃ સુકન્યાભિર્દેવાનાં ચારુહાસિની । સર્વાન્ભોગાન્પ્રભુઞ્જાના ગીતનૃત્યવિચક્ષણા
સુંદર, હસતી યુવતીઓથી ઘેરાયેલી, ગીત અને નૃત્યમાં નિપુણ, તે દેવોની જેમ સર્વ ભોગ ભોગવી રહી હતી.
વિપ્રચિત્તેઃ સુતો હુણ્ડો રૌદ્રસ્તીવ્રશ્ચ સર્વદા । સ્વેચ્છાચારો મહાકામી નન્દનં પ્રવિવેશ હ
વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર, હુણ્ડા, હંમેશા ઉગ્ર અને ભયાનક, પોતાની ઇચ્છાથી વર્તતો અને મહાન કામથી ભરેલો, નંદન બગીચામાં પ્રવેશ્યો.
અશોકસુન્દરીં દૃષ્ટ્વા સર્વાલઙ્કારસંયુતામ્ । તસ્યાસ્તુ દર્શનાદ્દૈત્યો વિદ્ધઃ કામસ્ય માર્ગણૈઃ
અશોકસુંદરિને સર્વ આભૂષણોથી સજ્જ જોઈ, એ દૈત્ય તેના દર્શનથી પ્રેમના બાણોથી ઘાયલ થયો.
તામુવાચ મહાકાયઃ કા ત્વં કસ્યાસિ વા શુભે । કસ્માત્ત્વં કારણાચ્ચાત્ર આગતાસિ વનોત્તમમ્
તે મહાકાયે તેને પૂછ્યું: 'હે શુભે, તું કોણ છે? તું કોની છે? તું આ ઉત્તમ વનમાં શા માટે આવી છે?'
'અશોકસુન્દર્યુવાચ- શિવસ્યાપિ સુપુણ્યસ્ય સુતાહં શૃણુ સામ્પ્રતમ્ । સ્વસાહં કાર્તિકેયસ્ય જનની ગોત્રજાપિ મે
અશોકસુંદરિ બોલી: 'હું શિવની પુત્રી છું, ખૂબ પવિત્ર; હવે સાંભળ. હું કાર્તિકેયની બહેન છું, અને મારી માતા પણ શ્રેષ્ઠ કુળની છે.'
બાલભાવેન સમ્પ્રાપ્તા લીલયા નન્દનં વનમ્ । ભવાન્કોહિ કિમર્થં તુ મામેવં પરિપૃચ્છતિ
બાળપણમાં રમતાં રમતાં નંદન વનમાં આવી છું; તું કોણ છે અને મને આવું કેમ પૂછે છે?'
હુણ્ડ ઉવાચ- વિપ્રચિત્તેઃ સુતશ્ચાહં ગુણલક્ષણસંયુતઃ। હુણ્ડેતિ નામ્ના વિખ્યાતો બલવીર્યમદોદ્ધતઃ
હુણ્ડા બોલ્યો: 'હું વિપ્રચિત્તિનો પુત્ર છું, ગુણ અને લક્ષણોથી ભરપૂર; હુણ્ડા નામથી પ્રસિદ્ધ છું, અને મારી શક્તિ, પરાક્રમ અને ગર્વથી ભરેલો છું.'