સર્વાંગરૂપાં સગુણાં સુરૂપાં તસ્માત્સુવૃક્ષાદ્ગિરિજા પ્રલેભે। વિશ્વસ્ય મોહાય યથોપવિષ્ટા સાહાય્યરૂપા મકરધ્વજસ્ય
ગિરિજાએ એ સુંદર વૃક્ષમાંથી સર્વાંગ સુંદર, ગુણવાન અને રૂપવતી સ્ત્રી મેળવી; જે વિશ્વને મોહમાં મૂકવા અને મકરધ્વજના સહાયરૂપે બેઠી છે.
ક્રીડાનિધાનં સુખસિદ્ધિરૂપં સર્વોપપન્ના કમલાયતાક્ષી । પદ્માનના પદ્મકરા સુપદ્મા ચામીકરસ્યાપિ યથા સુમૂર્તિઃ
કમળની આંખોવાળી, રમણીઓનો ખજાનો, સુખ અને સિદ્ધિનું સ્વરૂપ, સર્વ ગુણોથી યુક્ત, કમળમુખી, કમળહસ્તી અને સોનાની જેમ સુંદર છે.
પ્રભાસુ તદ્વદ્વિમલા સુતેજા લીલા સુતેજાશ્ચ સુકુંચિતાસ્તે । પ્રલંબકેશાઃ પરિસૂક્ષ્મબદ્ધાઃ પુષ્પૈઃ સુગંધૈઃ પરિલેપિતાશ્ચ
એની તેજસ્વી કિરણો, શુદ્ધ અને ઝળહળતી, એના રમણીઓ પણ તેજસ્વી છે; એના વાળ નરમ અને વળાંકવાળા, લાંબા અને સૂક્ષ્મ રીતે બંધાયેલા, સુગંધિત ફૂલો વડે શોભાયમાન છે.
પ્રબદ્ધકુંતા દૃઢકેશબંધૈર્વિભાતિ સા રૂપવરેણ બાલા। સીમંતમાર્ગે ચ મુક્તાફલાનાં માલા વિભાત્યેવ યથા તરૂણામ્
એના વાળ મજબૂત ગાંઠથી બાંધેલા છે, એ સુંદરતા વડે ઝળહળે છે; વાળની સીમાંતે મુક્તાની માળા ઝળહળે છે, જેમ વૃક્ષો પર માળા શોભે છે.
સીમંતમૂલે તિલકં સુદેવ્યા યથોદિતો દૈત્યગુરુઃ સતેજાઃ । ભાલેષુ પદ્મે મૃગનાભિપદ્મ સમુત્થતેજઃ પ્રકરૈર્વિભાતિ
કેસની રેખાની મૂળે સુદેવીના તિલકમાં દૈત્યગુરુની તેજસ્વિતા જેમ વર્ણવાઈ છે, એ રીતે ઝળહળે છે; તેના ભાળ પર કસ્તૂરીની સુગંધ અને કમળની કાંતિ ગોઠવાયેલા સમૂહમાં પ્રગટ થાય છે.
સીમંતમૂલે તિલકસ્ય તેજઃ પ્રકાશયેદ્રૂપશ્રિયં સુલોકે । કેશેષુ મુક્તાફલકે ચ ભાલે તસ્યાઃ સુશોભાં વિકરોતિ નિત્યમ્
કેસની રેખાની મૂળે તિલકનું તેજ સ્વર્ગમાં તેના રૂપ અને સૌંદર્યને ઉજાગર કરે છે; તેના વાળમાં અને મોતીમાં, તેમજ ભાળ પર, એ સતત તેની સુંદરતા વધારતું રહે છે.
યથા સુચંદ્રઃ પરિભાતિ ભાસા સા રમ્યચેષ્ટેવ વિભાતિ તદ્વત્। સંપૂર્ણચંદ્રોપિ યથા વિભાતિ જ્યોત્સ્નાવિતાનેન હિમાંશુજાલઃ
જેમ સુંદર ચાંદ્ર પોતાની પ્રકાશથી ઝળહળે છે, તેમ એ પોતાના મનમોહક હાવભાવમાં તેજસ્વી દેખાય છે; અને જેમ પૂર્ણચંદ્ર ચાંદનીના પડછાયામાં ઝળહળે છે, તેમ એ પણ ઝળહળે છે.
તસ્યાસ્તુ વક્ત્રં પરિભાતિ તદ્વચ્છોભાકરં વિશ્વવિશારદં ચ। હિમાંશુરેવાપિ કલંકયુક્તઃ સંક્ષીયતે નિત્યકલાવિહીનઃ
તેનું મુખ પણ એ જ રીતે ઝળહળે છે, વિશ્વમાં સૌંદર્ય અને જ્ઞાન ફેલાવે છે; ચાંદ્રમાં જો કલંક હોય અને પૂર્ણતાની ઓછી હોય, તો એ ઓગળી જાય છે, પણ તેનું તેજ હંમેશા પૂર્ણ રહે છે.
સંપૂર્ણમસ્ત્યેવ સદૈવ હૃષ્ટં તસ્યાસ્તુ વક્ત્રં પરિનિષ્કલંકમ્ । ગંધં વિકાશં કમલે સ્વકીયં તતઃ સમાલોક્ય સુખં ન લેભે
તેનું મુખ હંમેશા પૂર્ણ અને આનંદિત છે, એક પણ દાગ વગર; પોતાનું કમળ અને તેની સુગંધ જોઈને પણ એ સુખ પામી શકી નહીં.
પદ્માનના સર્વગુણોપપન્ના મદીયભાવૈઃપરિનિર્મિતેયમ્। ગંધં સ્વકીયં તુ વિપશ્ય પદ્મં તસ્યા મુખાદ્વાતિ જગત્સમીરઃ
કમળ જેવા મુખવાળી, સર્વ ગુણોથી સજ્જ, મારા ભાવથી રચાયેલી એ છે; તેના કમળની સુગંધ જુઓ, કારણ કે જગતની પવન તેના મુખમાંથી કમળ સુધી સુગંધ લઈ જાય છે.
લજ્જાભિયુક્તઃ સહસા બભૂવ જલં સમાશ્રિત્ય સદૈવ તિષ્ઠતિ । કતિમતિનિયતબુદ્ધ્યાસૌ ધિયો વદંતિ સુમદનનૃપતેઃ કોશં સમુદ્ર કલાભિઃ
લાજથી અચાનક એ હંમેશા પાણી પાસે રહે છે; તીક્ષ્ન અને નિયત બુદ્ધિ ધરાવનાર કહે છે કે સુમદનરાજાના ખજાનામાં સમુદ્રની કલાઓ ભેગી છે.
સુવરદશનરત્નૈર્હાસ્યલીલાભિયુક્તા અરુણઅધરબિંબંશોભમાનસ્તુ આસ્યઃ
તેનું મુખ, તેજસ્વી દાંતના રત્નો અને રમૂજી હાસ્યથી સજ્જ, તેના લાલ લાલ હોઠથી ફળની જેમ શોભા પામે છે.
સુભ્રૂઃ સુનાસિકા તસ્યાઃ સુકર્ણૌ રત્નભૂષિતૌ । હેમકાંતિસમોપેતૌ કપોલૌ દીપ્તિસંયુતૌ
તેની ભમરાં સુંદર છે, નાક નાજુક છે, કાન સુંદર અને રત્નોથી શોભિત છે; ગોલ્ડની કાંતિથી તેના કપોળ તેજસ્વી અને ઝળહળતા છે.
રેખાત્રયં પ્રશોભેત ગ્રીવાયાં પરિસંસ્થિતમ્ । સૌભાગ્યશીલશૃંગારૈસ્તિસ્રો રેખા ઇહૈવ હિ
તેની ગળામાં ત્રણ રેખાઓ સુંદર રીતે ગોઠવાઈ છે; આ ત્રણ રેખાઓ સૌભાગ્ય, સ્વભાવ અને પ્રેમના ચિહ્ન છે.
સુસ્તનૌ કઠિનૌ પીનૌ વર્તુલાકારસન્નિભૌ । તસ્યાઃ કંદર્પકલશાવભિષેકાય કલ્પિતૌ
તેના સ્તન સુંદર, કઠોર, ભરપૂર અને ગોળ આકારના છે; કામદેવના પાત્રના અભિષેક માટે એ રચાયા છે.
અંસાવતીવ શોભેતે સુસમૌ માનસાન્વિતૌ। સુભુજૌ વર્તુલૌ શ્લક્ષ્ણૌ સુવર્ણૌ લક્ષણાન્વિતૌ
તેના ખભા ખૂબ જ શોભા પામે છે, સરખા અને સૌમ્ય છે; હાથ ગોળ, મૃદુ, સુવર્ણ અને શુભ ચિહ્નોથી સજ્જ છે.
સુસમૌ કરપદ્મૌ તુ પદ્મવર્ણૌ સુશીતલૌ । દિવ્યલક્ષણસંપન્નૌ પદ્મસ્વસ્તિકસંયુતૌ
તેના હાથ સુંદર, કમળ રંગના અને ઠંડા છે; દિવ્ય લક્ષણોથી ભરપૂર, કમળ અને સ્વસ્તિકના ચિહ્નોથી શોભિત છે.
સરલાઃ પદ્મસંયુક્તા અંગુલ્યસ્તુ નખાન્વિતાઃ। નખાનિ ચ સુતીક્ષ્ણાનિ જલબિંદુનિભાનિ ચ
તેની આંગળીઓ સીધી અને કમળ સાથે જોડાયેલી છે, નખોથી શોભિત છે; તેના નખ ખૂબ તીક્ષ્ન અને પાણીના બિંદુ જેવા છે.
પદ્મગર્ભપ્રતીકાશો વર્ણસ્તદંગસંભવઃ । પદ્મગંધા ચ સર્વાંગે પદ્મેવ ભાતિ ભામિની
તેના અંગમાંથી ઊપજતો રંગ કમળના ગર્ભ જેવો છે; કમળની સુગંધ આખા શરીરમાં વ્યાપી છે, અને એ કમળ જેવી તેજસ્વી દેખાય છે.
સર્વલક્ષણસંપન્ના નગકન્યા સુશોભના। રક્તોત્પલનિભૌ પાદૌ સુશ્લક્ષ્ણૌ ચાતિશોભનૌ
સર્વ શુભ લક્ષણોથી સજ્જ, પર્વતકન્યા અત્યંત સુંદર છે; તેના પગ લાલ કમળ જેવા, ખૂબ મૃદુ અને અતિશય શોભા પામે છે.
રત્નજ્યોતિઃ સમાકારા નખાઃ પાદાગ્રસંભવાઃ। યથોદ્દિષ્ટં ચ શાસ્ત્રેષુ તથા ચાંગેષુ દૃશ્યતે
પગના ટોચે આવેલા તેના નખ રત્નની કાંતિથી ઝળહળે છે; જેમ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે, તેમ એ તેના અંગોમાં દેખાય છે.
સર્વાભરણશોભાંગી હારકંકણનૂપુરા। મેખલાકટિસૂત્રેણ કાંચીનાદેન રાજતે
સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, હાર, કંકણ, નૂપુર પહેરી, એ કમરપટ્ટા, કટિસૂત્ર અને કમરનાં ઝાંઝરનાં અવાજથી ઝળહળે છે.
નીલેન પટ્ટવસ્ત્રેણ પરાં શોભાં ગતા શુભા । કંચુકેનાપિ દિવ્યેન સુરક્તેન ગુણાન્વિતા
નીલ રંગના રેશમી કપડાંમાં શોભતી, તે સુંદર સ્ત્રી અતિશય સુંદરતા પામી હતી. તેના શરીરે દિવ્ય, ગાઢ લાલ રંગનું કમરકસ પણ હતું, અને તે ગુણોથી ભરપૂર હતી.
પાર્વતી કલ્પિતાદ્ભાવાદ્ગુણં પ્રાપ્તા મહોદયમ્। કલ્પદ્રુમાન્મુદં લેભે શંકરં વાક્યમબ્રવીત્
પાર્વતીએ પોતાના કલ્પનાથી મહાન ગુણ આપ્યા; કલ્પવૃક્ષમાંથી આનંદ મેળવી, શંકરને બોલી.
યથોક્તં તુ ત્વયા દેવ તથા દૃષ્ટો મયા દ્રુમઃ । યાદૃશં કલ્પ્યતે ભાવસ્તાદૃશં પરિદૃશ્યતે
હે દેવ, તમે જે રીતે વર્ણન કર્યું, એ રીતે મેં એ વૃક્ષને જોયું છે; જેમ મનમાં કલ્પના થાય, તેમ જ તેનું રૂપ દેખાય છે.
સૂત ઉવાચ- અથ સા ચારુસર્વાંગી તયોઃ પાર્શ્વં સમેત્ય ચ । પાદાંબુજં નનામાથ સા ભક્ત્યા ભવયોસ્તદા
સૂતે કહ્યું: પછી, સૌંદર્યથી ભરેલી તે સ્ત્રી, બંનેના પાસે આવી, ભક્તિપૂર્વક તેમના કમળ જેવા પગે નમસ્કાર કરી.
ઉવાચ વચનં સ્નિગ્ધં હૃદ્યં હારિ ચ સા તદા। કસ્માત્સૃષ્ટા ત્વયા નાથ માતર્વદ સ્વકારણમ્
તે સમયે, તેણે મીઠા, હૃદયસ્પર્શી અને આકર્ષક શબ્દો કહ્યા: 'હે સ્વામી, તમે મને શા માટે સર્જ્યા? માતા, તમારું કારણ કહો.'
શ્રીદેવ્યુવાચ- વૃક્ષસ્ય કૌતુકાદ્ભાવાન્મયા વૈ પ્રત્યયઃ કૃતઃ । સદ્યઃ પ્રાપ્તં ફલં ભદ્રે ભવતી રૂપસંપદા
શ્રીદેવી બોલી: 'વૃક્ષ વિશે જિજ્ઞાસાથી મેં પૂછપરછ કરી; હે શુભે, તું તરત જ રૂપ અને સંપત્તિ રૂપે ફળ પામી છે.'
અશોકસુંદરી નામ્ના લોકે ખ્યાતિં પ્રયાસ્યસિ । સર્વસૌભાગ્યસંપન્ના મમ પુત્રી ન સંશયઃ
તને દુનિયામાં અશોકસુંદરિ નામથી ઓળખાશે; તું સર્વ સોભાગ્યથી ભરપૂર છે, અને નિશ્ચયે મારી પુત્રી છે.
સોમવંશેષુ વિખ્યાતો યથા દેવઃ પુરંદરઃ । નહુષોનામ રાજેંદ્રસ્તવ નાથો ભવિષ્યતિ
જેમ ચંદ્રવંશમાં ઇન્દ્ર પ્રસિદ્ધ છે, તેમ નહુષ નામનો રાજા તારો પતિ બનશે.