રાજાપિ પ્રિયયા સાર્દ્ધં ક્ષુધાતૃષ્ણાપ્રપીડિતઃ । ન પશ્યતિ હૃષીકેશં દુઃખેન મહતાન્વિતઃ
રાજા પોતાની પ્રિય સાથે ભૂખ અને તરસથી પીડાઈ રહ્યો હતો, અને ભારે દુઃખમાં હૃષીકેશને જોઈ શકતો નહોતો.
સૂત ઉવાચ- એવં સ દુઃખિતો રાજા પ્રિયયા સહ સત્તમ । આકુલ વ્યાકુલો જાતઃ પીડિતઃ ક્ષુધયા ભૃશમ્
સૂત બોલ્યા: એ રીતે રાજા પોતાની પ્રિય સાથે દુઃખી થઈ ગયો, ખૂબ જ ગભરાઈને અને ભારે ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો હતો.
ઇતશ્ચેતશ્ચ વેગૈશ્ચ ધાવતે વસુધાધિપઃ । સર્વાભરણશોભાંગો વસ્ત્રચંદનભૂષિતઃ
એ ધરતીના રાજા અહીંથી ત્યાં ઝડપથી દોડતો હતો; સર્વાંગે આભૂષણો પહેરેલા, સુંદર વસ્ત્રો અને ચંદન લગાવેલું હતું.
પુષ્પમાલાપ્રશોભાંગો હારકુંડલકંકણૈઃ । રત્નદીપ્તિપ્રશોભાંગઃ પ્રયયૌ સ મહીપતિઃ
પુષ્પમાળાથી શોભિત, હાર, કુંડળ અને કંકણોથી સજ્જ, રત્નોની ઝગમગથી તેજસ્વી, એ મહારાજ આગળ વધ્યો.
એવં દુઃખસમાચારઃ સ્તૂયમાનશ્ચ પાઠકૈઃ । દુઃખશોકસમાવિષ્ટઃ સ્વપ્રિયાં વાક્યમબ્રવીત્
આ રીતે દુઃખમાં હોવા છતાં, પાઠકોએ તેની પ્રશંસા કરી; પણ દુઃખ અને શોકથી ઘેરાઈને, તેણે પોતાની પ્રિયાને કહ્યું.
વિષ્ણુલોકમહં પ્રાપ્તસ્ત્વયા સહ સુશોભને । ઋષિભિઃ સ્તૂયમાનોપિ વિમાનેનાપિ ભામિનિ
હું તારી સાથે વિષ્ણુલોકમાં પહોંચ્યો છું, હે સુંદરિ; ઋષિઓએ મારી પ્રશંસા કરી છે અને વિમાનમાં પણ બેઠો છું, હે પ્રિયે.
કર્મણા કેન મે ચેયં ક્ષુધાતીવ પ્રવર્દ્ધતે । વિષ્ણુલોકં ચ સંપ્રાપ્ય ન દૃષ્ટો મધુસૂદનઃ
કયા કર્મના કારણે મને આવી ભારે ભૂખ લાગી છે? વિષ્ણુલોકમાં આવીને પણ મધુસૂદન દેખાતા નથી.
તત્કિં હિ કારણં ભદ્રે ન ભુનજ્મિ મહત્ફલમ્ । કર્મણાથ નિજેનાપિ એતદ્દુઃખં પ્રવર્ત્તતે
હે ભદ્રે, એવું શું કારણ છે કે હું મહાન ફળનો આનંદ લઈ શકતો નથી? કે પછી મારા પોતાના કર્મથી આ દુઃખ આવે છે?
સૈવં શ્રુત્વા ચ તદ્વાક્યં રાજાનમિદમબ્રવીત્
એમ રાજાના શબ્દો સાંભળીને, તેણીએ રાજાને આ રીતે કહ્યું.
ભાર્યોવાચ- સત્યમુક્તં ત્વયા રાજન્નાસ્તિ ધર્મસ્ય વૈ ફલમ્ । વેદશાસ્ત્રપુરાણેષુ યે પઠંતિ ચ બ્રાહ્મણાઃ
પત્નીએ કહ્યું: રાજા, તું સાચું બોલ્યો કે ધર્મનું કોઈ ફળ નથી; વેદ, શાસ્ત્ર અને પુરાણોમાં જે બ્રાહ્મણો પાઠ કરે છે—
દુઃખશોકૌ વિધૂયેહ સર્વદોષૈઃ પ્રમુચ્યતે । નામોચ્ચારેણ દેવસ્ય વિષ્ણોશ્ચૈવ સુચક્રિણઃ
અહીં દુઃખ અને શોક દૂર કરીને, સર્વ દોષોથી મુક્તિ મળે છે; અને સુકર્મી વિષ્ણુના નામના ઉચ્ચારથી પણ.
પુણ્યાત્માનો મહાભાગા ધ્યાયમાના જનાર્દનમ્ । ત્વયૈવારાધિતો દેવઃ શંખચક્રગદાધરઃ
જે પુણ્યાત્માઓ અને મહાભાગ્યશાળી લોકો જનાર્દનનું ધ્યાન કરે છે, એ શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર દેવ તારી ભક્તિથી પ્રસન્ન થયા છે.
અન્નાદિદાનં વિપ્રેભ્યો ન પ્રદત્તં દ્વિજોદિતમ્ । ફલં તસ્ય પ્રજાનામિ ન દૃષ્ટો મધુસૂદનઃ
વિદ્વાનોને અનાજ વગેરેનું દાન, જેમ દ્વિજોએ કહ્યું છે તેમ, મેં આપ્યું નહોતું; એનું પરિણામ મને ખબર છે, કારણ કે મધુસૂદનના દર્શન થયા નહોતા.
ક્ષુધા મે બાધતે રાજંસ્તૃષ્ણા ચૈવ પ્રશોષયેત્ । કુંજલ ઉવાચ- એવમુક્તસ્તુ પ્રિયયા રાજા ચિંતાકુલેંદ્રિયઃ
મને ભૂખ ત્રાસે છે, રાજા, અને તરસ પણ મને સુકવી નાખે છે. કુંજલાએ કહ્યું: પ્રિયાએ આમ કહ્યાના પછી રાજા ચિંતાથી વ્યાકુળ થઈ ગયા.
તતો દૃષ્ટ્વા મહાપુણ્યમાશ્રમં શ્રમનાશનમ્ । દિવ્યવૃક્ષસમાકીર્ણં તડાગૈરુપશોભિતમ્
પછી તેણે એક પવિત્ર આશ્રમ જોયો, જે થાક દૂર કરતો હતો, દૈવી વૃક્ષોથી ભરેલો અને સરોવરો વડે શોભતો હતો.
વાપીકુંડતડાગૈશ્ચ પુણ્યતોયપ્રપૂરિતૈઃ । હંસકારંડવાકીર્ણં કહ્લારૈરુપશોભિતમ્
તે આશ્રમ કૂવો, તળાવ અને સરોવરો જે પવિત્ર જળથી ભરેલા હતા, હંસ અને બગલાંથી ગૂંજી રહ્યો હતો, અને કમળોથી શોભતો હતો.
આશ્રમઃ શોભતે પુત્ર મુનિભિસ્તત્ત્વવેદિભિઃ । દિવ્યવૃક્ષસમાકીર્ણં મૃગવ્રાતૈશ્ચ શોભિતમ્
એ આશ્રમ, પુત્ર, સત્યને જાણનારા ઋષિઓથી શોભતો હતો, દૈવી વૃક્ષોથી ભરેલો અને હરણોના ઝુંડથી પણ શોભતો હતો.
નાનાપુષ્પસમાકીર્ણં હૃદ્યગંધસમાકુલમ્ । દ્વિજસિદ્ધૈઃ સમાકીર્ણમૃષિશિષ્યૈઃ સમાકુલમ્
તે સ્થળ અનેક ફૂલો અને સુગંધથી ભરપૂર હતું, દ્વિજ ઋષિઓ અને તેમના શિષ્યો ત્યાં ભેગા થયા હતા.
યોગિયોગેંદ્ર સંઘુષ્ટં દેવવૃંદૈરલંકૃતમ્ । કદલીવનસંબાધૈઃ સુફલૈઃ પરિશોભિતમ્
યોગી અને મહાયોગીઓની સભાથી ગૂંજી રહેલું, દેવતાઓના જૂથોથી શોભિત અને કેળાના ઘણા ફળદાર વનોથી ભરેલું હતું.
નાનાવૃક્ષસમાકીર્ણં સર્વકામસમન્વિતમ્ । શ્રીખંડૈશ્ચારુગંધૈશ્ચ સુફલૈઃ શોભિતં સદા
તે સ્થળ અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી ભરેલું, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી પાડતું, હંમેશાં ચંદનના સુગંધ અને મીઠા ફળોથી શોભતું હતું.
એવં પુણ્યં સમાકીર્ણં બ્રહ્મલક્ષ્મસમાયુતમ્ । સ સુબાહુસ્તતો રાજા તયા સુપ્રિયયા સહ
એવું પવિત્ર અને પુણ્યમય સ્થાન, જ્યાં બ્રહ્માનો વાસ હતો, ત્યાં સુબાહુ રાજા પોતાની પ્રિય સાથે ગયો.
પ્રવિવેશ મહાપુણ્યં તદ્વનં સર્વકામદમ્ । ભાસમાનો દિશઃ સર્વા યત્રાસ્તે સૂર્યસંનિભઃ
એ મહાપુણ્યમય વન, જે સર્વ ઇચ્છાઓ આપતું અને ચારે બાજુ પ્રકાશિત થતું હતું, જ્યાં સૂર્ય સમાન તેજસ્વી એક મહાન પુરુષ વસતો હતો, તેમાં તે પ્રવેશ્યો.
રાજમાનો મહાદીપ્ત્યા પરયા સૂર્યસંનિભઃ । યોગાસનસમારૂઢો યોગપટ્ટેન સંવૃતઃ
એ મહાન તેજથી ચમકતો, સૂર્ય સમાન, યોગાસનમાં બેઠો અને યોગપટ્ટાથી આચ્છાદિત હતો.
વામદેવઋષિશ્રેષ્ઠો વૈષ્ણવાનાં વરસ્તથા । ધ્યાયમાનો હૃષીકેશં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્
વામદેવ, જે ઋષિમા શ્રેષ્ઠ અને વૈષ્ણવોમાં સર્વોત્તમ હતા, તે હૃષીકેશનું ધ્યાન કરતા હતા, જે ભોગ અને મોક્ષ આપનાર છે.
વામદેવં મહાત્માનં તં દૃષ્ટ્વા મુનિસત્તમમ્ । ત્વરં ગત્વા પ્રણમ્યૈવ સ રાજા પ્રિયયા સહ
એ મહાત્મા અને શ્રેષ્ઠ ઋષિ વામદેવને જોઈ, રાજા પોતાની પ્રિય સાથે ઝડપથી ગયો અને નમસ્કાર કર્યો.
વામદેવસ્તતો દૃષ્ટ્વા પ્રણતં રાજસત્તમમ્ । આશીર્ભિરભિનંદ્યૈવ રાજાનં પ્રિયયાન્વિતમ્
પછી વામદેવે, રાજાને પ્રણામ કરતો જોઈ, તેને અને તેની પ્રિયાને આશીર્વાદ આપી શુભેચ્છા આપી.
ઉપવેશ્યાસને પુણ્યે સુબાહું રાજસત્તમમ્ । આસનાદિ તતઃ પાદ્યૈરર્ઘપૂજાદિભિસ્તથા
પછી વામદેવે સુબાહુ રાજાને પવિત્ર આસન પર બેસાડ્યા અને પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને અન્ય પૂજા વિધિથી સન્માન કર્યો.
મુનિના પૂજિતો ભૂપઃ પ્રિયયા સહ ચાગતઃ । અથ પપ્રચ્છ રાજાનં મહાભાગવતોત્તમમ્
મુનિએ રાજાને અને તેની પ્રિયાને સન્માન આપ્યો; પછી રાજાએ મહાન ભાગવતને પ્રશ્ન કર્યો.
વામદેવ ઉવાચ- ત્વામહં વિષ્ણુધર્મજ્ઞં વિષ્ણુભક્તં નરોત્તમમ્ । જાને જ્ઞાનેન રાજેંદ્ર દિવ્યેન ચોલભૂમિપમ્
વામદેવ બોલ્યા: હું તને ઓળખું છું, તું વિષ્ણુના ધર્મને જાણનારો, વિષ્ણુનો ભક્ત અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે, હે ચોળ દેશના રાજા, હું તને દૈવી જ્ઞાનથી ઓળખું છું.
નિરામયશ્ચાગતોસિ તાર્ક્ષ્યયા ભાર્યયા સહ । રાજોવાચ- નિરામયશ્ચાગતોઽસ્મિ પ્રાપ્તો વિષ્ણોઃ પરં પદમ્
તુ નિરોગી રહીને અહીં તારી પત્ની તાર્ક્ષ્યા સાથે આવ્યો છે. રાજાએ કહ્યું: હું નિરોગી રહીને આવ્યો છું અને વિષ્ણુનું પરમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.