અશ્વમેધફલં ભુંક્તે સ્નાનેનૈકેન માનવઃ । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યત્ત્વયા પરિપૃચ્છિતમ્
એક જ સ્નાનથી મનુષ્ય અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે; તું જે પૂછ્યું તે બધું હું કહી દીધું.
સર્વપાપાપહં પુણ્યં ગતિદં ચાપિશૃણ્વતામ્ । એવમુક્ત્વા મહાપ્રાજ્ઞ તૃતીયં પુત્રમબ્રવીત્
આ સાંભળવાથી બધા પાપો નાશ પામે છે, પુણ્ય મળે છે અને મોક્ષ મળે છે; આમ કહીને, હે વિદ્વાન, તેણે પોતાના ત્રીજા પુત્રને કહ્યું.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થે ચ્યવનચરિત્રે દ્વિનવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાનના ગુરુતીર્થમાં ચ્યવનચરિત્રનું બાવ્નું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
કુંજલ ઉવાચ- કિં વિજ્વલ ત્વયા દૃષ્ટમપૂર્વં ભ્રમતા મહીમ્ । આશ્ચર્યેણ સમાયુક્તં તન્મે કથય સુવ્રત
કુંજલાએ કહ્યું: વિજ્વલ, તું પૃથ્વી પર ફરતો ફરતો કયું અજોડ આશ્ચર્ય જોયું? હે ધર્મનિષ્ઠ, એ અદભુત વાત મને કહો.
ઇતઃ પ્રયાસિ કં દેશમાહારાર્થં તુ સોદ્યમી । યદ્ય દૃષ્ટં ત્વયા ચિત્રં સમાખ્યાહિ સુતોત્તમ
તું હવે કયા પ્રદેશમાં અન્ન મેળવવા પ્રયાણ કરે છે? જો તારે કંઈ અનોખું જોયું હોય તો, મને કહો, હે પ્રિય પુત્ર.
વિજ્વલ ઉવાચ- અસ્તિ મેરુગિરેઃ પૃષ્ઠે આનંદં નામ કાનનમ્ । દિવ્યવૃક્ષૈઃ સમાકીર્ણંફ લપુષ્પમયૈઃ સદા
વિજ્વલએ કહ્યું: મેરુ પર્વતની ઢાળ પર આનંદ નામનું એક વન છે, જ્યાં હંમેશા દિવ્ય વૃક્ષો ફળ અને ફૂલો સાથે ભરેલા છે.
દેવવૃંદૈઃ સમાકીર્ણં મુનિસિદ્ધસમન્વિતમ્ । અપ્સરોભિઃ સુરૂપાભિર્ગંધર્વૈઃ કિન્નરોરગૈઃ
તે વન દેવતાઓના સમૂહોથી, ઋષિ અને સિદ્ધો સાથે, સુંદર અપ્સરાઓ, ગંધર્વો, કિન્નરો અને નાગોથી શોભાયમાન છે.
વાપીકૂપતડાગૈશ્ચ નદીપ્રસ્રવણૈસ્તથા । આનંદકાનનં પુણ્યં દિવ્યભાવૈઃ પ્રભાસતે
ત્યાં તળાવો, કૂવો, સરોવર અને નદીઓના સ્ત્રોતો છે; એ પવિત્ર આનંદવન દિવ્ય ગુણોથી ઝગમગે છે.
વિમાનૈઃ કોટિસંખ્યાભિર્હંસકુંદેંદુસન્નિભૈઃ । ગીતકોલાહલૈઃ રમ્યૈર્મેઘધ્વનિનિનાદિતમ્
લાખો વિમાનો છે, જે હંસ, કુન્દ અને ચાંદની જેવાં સફેદ છે, અને સુંદર ગીતો તથા મેઘના ગર્જનાથી ગૂંજતા રહે છે.
ષટ્પદાનાં નિનાદેન સર્વત્ર મધુરાયતે । ચંદનૈશ્ચૂતવૃક્ષૈશ્ચ ચંપકૈઃ પુષ્પિતૈર્વૃતમ્
બધે જ મધમાખીઓના ગુંજનથી મીઠાશ છે, ચંદન, કેરી અને ફૂલેલા ચંપકના વૃક્ષોથી વન શોભાયમાન છે.
નાનાવૃક્ષૈઃ પ્રભાત્યેવમાનંદવનમુત્તમમ્ । નાનાપક્ષિનિનાદેન બહુકોલાહલાન્વિતમ્
વિભિન્ન વૃક્ષોથી એ ઉત્તમ આનંદવન ઝગમગે છે, અનેક પક્ષીઓના અવાજથી અને અનેક પ્રકારના કલરવથી ભરેલું છે.
એવમાનંદનં દૃષ્ટં મયા તત્ર સુશોભનમ્ । વિમલં ચ સરસ્તાત શોભતે સાગરોપમમ્
એ રીતે મેં ત્યાં એ સુંદર આનંદવન જોયું, અને એક નિર્મળ સરોવર, હે પિતા, જે સાગર જેવું તેજસ્વી લાગે છે.
સંપૂર્ણં પુણ્યતોયેન પદ્મસૌગંધિકૈઃ શુભૈઃ । જલજૈસ્તુ સમાકીર્ણં હંસકારંડવાન્વિતમ્
એ સરોવર પવિત્ર જળથી ભરેલું છે, શુભ કમળ અને સુગંધિત સાગાંધિકોથી શોભાયમાન છે, જળચરોથી ભરપૂર છે અને હંસ-કરંડાવથી શોભાયમાન છે.
એવમાસીત્સરસ્તસ્ય સુમધ્યે કાનનસ્ય હિ । દેવગંધર્વસંબાધૈર્મુનિવૃંદૈરલંકૃતમ્
એ સરોવર વનના મધ્યમાં હતું, જ્યાં દેવ, ગંધર્વ અને ઋષિગણોથી શોભા પામી હતી.
કિંનરોરગગંધર્વૈશ્ચારણૈશ્ચ સુશોભતે । તત્રાશ્ચર્યં મયા દૃષ્ટં વક્તું તાત ન શક્યતે
કિંનર, નાગ, ગંધર્વ અને ચારણોથી એ જગ્યા ખુબ જ શોભાયમાન છે. ત્યાં મેં જે અદ્ભુત વસ્તુ જોઈ, એ કહવી પણ મુશ્કેલ છે, પિતા.
વિમાનેનાપિ દિવ્યેન કલશૈરુપશોભતે । છત્રદંડપતાકાભીરાજમાનેન સત્તમ
દિવ્ય વિમાનથી પણ એ સ્થળે કલશોથી શોભા વધે છે. છત્રી, દંડ અને ધ્વજોથી પણ એ જગ્યા, હે શ્રેષ્ઠ, ખુબ જ રોશન લાગે છે.
સર્વભોગાવિલેનાપિ ગીયમાનેથ કિન્નરૈઃ । ગંધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ શોભમાનોથ સુવ્રત
ત્યાં સર્વ પ્રકારના ભોગ મળેલા છે અને કિંનરો ગીત ગાય છે. ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ તેની શોભા વધારે છે, હે સુવ્રત.
સ્તૂયમાનો મહાસિદ્ધઋષિભિસ્તત્ત્વવેદિભિઃ । રૂપેણાપ્રતિમો લોકે ન દૃષ્ટસ્તાદૃશઃ ક્વચિત્
મહાન સિદ્ધો અને તત્વજ્ઞાની ઋષિઓ એનું સ્તુતિ કરે છે. એનું રૂપ દુનિયામાં બેનમૂન છે, આવું રૂપ ક્યાંયે જોયું નથી.
સર્વાભરણશોભાંગો દિવ્યમાલાવિશોભિતઃ । મહારત્નકૃતામાલા યસ્યોરસિ વિરાજતે
એના અંગો સર્વ આભૂષણોથી શોભે છે અને દિવ્ય માળાઓથી સજ્જ છે. એના છાતી પર મહામૂલ્ય રત્નોની માળા તેજ આપે છે.
તત્સમીપે સ્થિતા ચૈકા નારી દૃષ્ટા વરાનના । હેમહારૈશ્ચ મુક્તાનાં વલયૈઃ કંકણૈર્યુતા
એના નજીક એક સુંદર મુખવાળી સ્ત્રી ઊભી હતી, જે સોનાના અને મુક્તાની વળય તથા કંકણોથી શોભિત હતી.
દિવ્યવસ્ત્રૈશ્ચ ગંધૈશ્ચ ચંદનૈશ્ચારુલેપનૈઃ । સ્તૂયમાનો ગીયમાનઃ પુરુષસ્તત્ર ચાગતઃ
દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધો, ચંદન અને સુંદર લેપનોથી સજ્જ, એક પુરુષ ત્યાં આવ્યો, જેને બધા વખાણતા અને ગીત ગાતા હતા.
રતિરૂપા વરારોહા પીનશ્રોણિપયોધરા । સર્વાભરણશોભાંગી તાદૃશી રૂપસંપદા
એ સ્ત્રી રમણીય, સુંદર આકારવાળી, ભરાવદાર કટિ અને ઉરોથી યુક્ત હતી. એના અંગો સર્વ આભૂષણોથી શોભતા હતા અને એ અદ્વિતીય રૂપવંતી હતી.
દ્વાવેતૌ તૌ મયા દૃષ્ટૌ વિમાનેનાપિ ચાગતૌ । રૂપલાવણ્યમાધુર્યૌ સર્વશોભાસમાવિલૌ
એ બંનેને મેં વિમાને આવતાં જોયા; તેઓ રૂપ, લાવણ્ય અને મધુરતાથી ભરપૂર હતા અને સર્વ શોભાથી યુક્ત હતા.
સમુત્તીર્ણૌ વિમાનાત્તાવાગતૌ સરસોન્તિકે । સ્નાતૌ તાત મહાત્માનૌ સ્ત્રીપુંસૌ કમલેક્ષણૌ
એ બંને વિમાનમાંથી નીકળી સરોવર પાસે આવ્યા. હે પિતા, કમળને જેવી આંખો ધરાવતાં એ મહાત્મા પુરુષ અને સ્ત્રીએ ત્યાં સ્નાન કર્યું.
પ્રગૃહ્ય તૌ મહાશસ્ત્રૌ દંપતી તુ પરસ્પરમ્ । તાદૃશૌ ચ શવૌ તત્ર પતિતૌ સરસસ્તટે
એ dampati, દરેકે પોતાના હાથમાં મહાશસ્ત્ર ધારણ કરીને, એકબીજાને ભેટ્યા. અને સરોવર કાંઠે એવા જ બે મૃતદેહ પડેલા હતા.
પ્રભાસે તે તદા તૌ તુ સ્ત્રીપુંસૌ કમલેક્ષણૌ । રૂપેણાપિ મહાભાગ તાદૃશાવેવ તૌ શવૌ
પ્રભાસ ક્ષેત્રે એ સમયે, કમળને જેવી આંખો ધરાવતાં એ પુરુષ અને સ્ત્રી, હે મહાભાગ્યશાળી, પોતાના રૂપ છતાં પણ એ જ મૃતદેહ હતા.
દેવરૂપોપમસ્તાત યથા પુંસસ્તથા શવઃ । યથારૂપં હિ તસ્યાપિ તાદૃશસ્તત્ર દૃશ્યતે
પિતા, એ પુરુષનું મૃતદેહ પણ દેવતાને જેવું જ લાગતું હતું, જેમ એ જીવતો હતો. એ જ રીતે, એ સ્ત્રીનું રૂપ પણ ત્યાં દેખાતું હતું.
યથારૂપં તુ ભાર્યાયાસ્તથા શવો દ્વિતીયકઃ । સ્ત્રીશવસ્ય તુ યન્માંસં શસ્ત્રેણોત્કૃત્ય સા તતઃ
જેમ પત્નીનું રૂપ હતું, એ જ રીતે બીજું મૃતદેહ પણ હતું. પછી, એ સ્ત્રીએ શસ્ત્રથી સ્ત્રીના મૃતદેહમાંથી માંસ કાપ્યું.
ભક્ષતે તસ્ય માંસાનિ રક્તાપ્લુતાનિ તાનિ તુ । પુરુષો ભક્ષતે તદ્વચ્છવમાંસં સમાતુરઃ
એ સ્ત્રીએ એ પુરુષના લોહીથી ભીંજાયેલા માંસના ટુકડા ખાધા; અને એ પુરુષ પણ દુઃખી થઈને, એ જ રીતે મૃતદેહનું માંસ ખાધું.
ક્ષુધયા પીડ્યમાનૌ તૌ ભક્ષેતે પિશિતં તયોઃ । યાવત્તૃપ્તિં સમાયાતૌ તાવન્માંસં પ્રભક્ષિતમ્
ભૂખથી પીડાતા એ બંનેએ પોતાના મૃતદેહનું માંસ ખાધું; તૃપ્તિ ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ માંસ ખાતા રહ્યા.