આહારાર્થં પ્રગચ્છામિ ભવતશ્ચાત્મનઃ પિતઃ । પશ્યામિ કૌતુકં તત્ર ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં પુરા
પિતાજી, તમારા અને મારા માટે ખોરાક લાવવા હું ત્યાં ગયો હતો; ત્યાં મેં એવી નવાઈ જોઈ, જે પહેલાં ક્યારેય જોઈ કે સાંભળી નહોતી.
પ્રદેશમૃષિગણાકીર્ણમપ્સરોભિઃ પ્રશોભિતમ્ । બહુકૌતુકશોભાઢ્યં મંગલ્યં મંગલૈર્યુતમ્
એ સ્થળ ઋષિઓના જૂથોથી ભરેલું હતું, અપ્સરાઓથી શોભાયમાન હતું, અનેક નવાઈઓ અને શુભતા ભરેલું, શુભ ચીજોથી ભરપૂર હતું.
બહુપુણ્યફલોપેતૈર્વનૈર્નાનાવિધૈસ્તતઃ । અનેકકૌતુકભરૈર્મનસઃ પરિમોહનમ્
ત્યાં અનેક પ્રકારનાં વન હતા, જે અનેક પુણ્યનાં ફળોથી ભરેલા હતા, અનેક અજાયબીઓથી ભરપૂર અને મનને મોહી લે તેવા હતા.
તત્ર દૃષ્ટં મયા તાત અપૂર્વં માનસાંતિકે । બહુહંસૈઃ સમાકીર્ણો હંસ એકઃ સમાગતઃ
ત્યાં, પિતાજી, મેં માનસ સરોવર પાસે કંઈક અપૂર્વ જોયું: ઘણા હંસો વચ્ચે એક વિશેષ હંસ આવ્યો હતો.
એવં કૃષ્ણા મહાભાગ અન્યે તત્ર સમાગતાઃ । સિતેતરૈશ્ચંચુપાદૈરન્યતઃ શુક્લવિગ્રહાઃ
આ રીતે, હે ભાગ્યશાળી, ત્યાં બીજાં પણ આવ્યા; કેટલાકના ચાંચ અને પગ કાળા હતા, તો કેટલાકના શરીર સફેદ હતા.
તાદૃશાસ્તે ચ નીલા વૈ અન્યે શુભ્રા મહામતે । ચતસ્રસ્તત્ર વૈ નાર્યો રૌદ્રાકારા વિભીષણાઃ
કેટલાંક હંસો વાદળી હતા, તો કેટલાક સફેદ, હે વિદ્વાન; ત્યાં ચાર સ્ત્રીઓ પણ હતી, જેઓ ભયાનક અને ભયાવહ દેખાતી હતી.
દંષ્ટ્રાકરાલસંક્રૂરા ઊર્ધ્વકેશ્યો ભયાનકાઃ । પશ્ચાત્તાસ્તુ સમાયાતાસ્તસ્મિન્સરસિ માનસે
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક દાંતવાળી, ક્રૂર ચહેરાવાળી, વાળ ઊભા અને ડરામણી હતી; પછી એ બધીએ માનસ સરોવરે આવી પહોંચ્યા.
કૃષ્ણા હંસાસ્તુ સંસ્નાતા માનસે તાત મત્પુરઃ । વિભ્રાંતાઃ પરિતશ્ચાન્યે ન સ્નાતાસ્તત્ર માનસે
કાળા હંસો, પિતાજી, મારી સામે માનસ સરોવરમાં સ્નાન કર્યા; બીજાં હંસો આસપાસ ફરતા રહ્યા, પણ એ સરોવરમાં નહાંયા નહીં.
જહસુસ્તાઃ સ્ત્રિયસ્તાત હાસ્યૈરટ્ટાટ્ટદારુણૈઃ । તસ્માત્સરાદ્વિનિષ્ક્રાંતો હંસ એકો મહાતનુઃ
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક અને ઉગ્ર હાસ્યથી હસવા લાગી, પિતાજી; પછી એક મોટો હંસ એ સરોવરમાંથી બહાર આવ્યો.
પશ્ચાત્ત્રયો વિનિષ્ક્રાંતાસ્તૈશ્ચાહં સમુપેક્ષિતઃ । યાતા આકાશમાર્ગેણ વિવદંતઃ પરસ્પરમ્
પછી ત્રણ હંસો વધુ બહાર આવ્યા, અને એ બધાએ મને અવગણ્યા; તેઓ આકાશના માર્ગે જતાં, પરસ્પર ઝઘડતા હતા.
તાસ્તુ સ્ત્રિયો મહાભીમાઃ સમંતાત્પરિબભ્રમુઃ । વિંધ્યસ્ય શિખરે પુણ્યે વૃક્ષચ્છાયાસુપક્ષિણઃ
એ ભયાનક સ્ત્રીઓ ચારે બાજુ ફરતી રહી; વિન്ധ્ય પર્વતની પવિત્ર ટોચ પર, વૃક્ષોની છાંયમાં, પક્ષીઓ સાથે.
નિષણ્ણાસ્તત્ર તે સર્વે દગ્ધા દુઃખૈઃ સુદારુણૈઃ । તેષાં સુવીક્ષમાણાનાં ભિલ્લ એકઃ સમાગતઃ
ત્યાં બધા બેઠા હતા, ભારે દુઃખથી પીડાતા; એ સૌ જોતા હતા ત્યારે એક ભિલ આવ્યો.
મૃગાન્સ પીડયિત્વા તુ બાણપાણિર્ધનુર્દ્ધરઃ । શિલાતલં સમાશ્રિત્ય નિષસાદ સુખેન વૈ
એ ભિલે હાથમાં ધનુષ્ય અને બાણ લઈને પ્રાણીઓનો પીછો કર્યો; પછી પથ્થરની શિલા પર આરામથી બેઠો.
પશ્ચાદ્ભિલ્લી સમાયાતા અન્નમાદાય સોદકમ્ । સ્વં પ્રિયં વીક્ષતે રાજ્ઞા મુદિતૈર્લક્ષણૈર્યુતમ્
પછી એક ભિલ્લી આવી, જમવાનું અને પાણી લઈને; તેણે પોતાના પ્રિયને જોયો, જે આનંદથી ભરેલો હતો.
અન્યાદૃશં સમાવીક્ષ્ય સ્વકાંતં તેજસાવૃતમ્ । દિવ્યતેજઃ સમાક્રાંતં યથા સૂર્યં દિવિસ્થિતમ્
પત્નીએ પોતાના પ્રિય પતિને અજાણી રીતે તેજથી ઝગમગતા, દેવતાની જેમ પ્રકાશિત થયેલા, આકાશમાં ઊભેલા સૂર્ય જેવો દેખાયો ત્યારે આશ્ચર્યચકિત થઈને જોયો.
નરમન્યં પરિજ્ઞાય તં પરિત્યજ્ય સા યયૌ । વ્યાધ ઉવાચ- એહ્યેહિ ત્વં પ્રિયે ચાત્ર કસ્માન્માં ત્વં ન પશ્યસિ
પત્નીએ પતિમાં બદલાવ જોઈને, તેને છોડી દીધી અને ત્યાંથી ચાલતી થઈ. ત્યારે શિકારી બોલ્યો: 'આવ, પ્રિયે, તું મને કેમ નથી જુએતી?
ક્ષુધયા પીડ્યમાનોહં ત્વામહં ચાવલોકયે । તસ્ય વાક્યં સમાકર્ણ્ય શીઘ્રં વ્યાધી સમાગતા
'હું ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો છું અને તને જોતો રહ્યો છું.' પતિના આ શબ્દો સાંભળતા જ પત્ની તરત જ તેની પાસે આવી.
ભર્તુઃ પાર્શ્વં સમાસાદ્ય વિસ્મિતા સાભવત્તદા । કોયં તેજઃ સમાચારો દેવોયં માં સમાહ્વયેત્
પત્ની પતિની બાજુએ પહોંચી અને આશ્ચર્યમાં પડી ગઈ: 'આવું તેજ અને આ વર્તન કેમ? શું આ કોઈ દેવ છે જે મને બોલાવે છે?'
તમુવાચ તતો વ્યાધી ભર્તારં દીપ્તતેજસમ્ । અત્ર કિં તે કૃતં વીર ભવાન્કો દિવ્યલક્ષણઃ
પછી પત્નીએ તેજથી ઝગમગતા પતિને પૂછ્યું: 'અહીં તું શું કર્યું છે, વીર? તું કોણ છે, જે તારા શરીરે દેવતાના ચિહ્નો દેખાય છે?'
સૂત ઉવાચ- એવમાભાષિતો વ્યાધ્યા વ્યાધઃ પ્રિયામભાષત । અહં તે વલ્લભઃ કાંતે ભવતી ચ મમ પ્રિયા
સૂતાએ કહ્યું: પત્ની દ્વારા આમ પૂછાતા, શિકારીએ પ્રેમથી કહ્યું: 'હું તારો પ્રિય પતિ છું, કાંતે, અને તું પણ મારી પ્રિય છે.'
કસ્માત્ત્વં માં ન જાનાસિ કથં શંકા પ્રવર્તતે । ક્ષુધયા પીડ્યમાનેન પયશ્ચાન્નં પ્રતીક્ષ્યતે
'તું મને ઓળખતી નથી કેમ? તને શંકા કેમ થાય છે? હું ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો છું અને ખોરાક-પાણી માટે રાહ જોઈ રહ્યો છું.'
વ્યાધ્યુવાચ- બર્બરઃ કૃષ્ણવર્ણશ્ચ રક્તાક્ષઃ કૃષ્ણકંચુકઃ । ઈદૃશશ્ચાસ્તિ મે ભર્તા સર્વસત્વભયંકરઃ
પત્નીએ કહ્યું: 'મારો પતિ તો ખડપાળ, કાળાં રંગનો, લાલ આંખો ધરાવતો, કાળી વસ્ત્રો પહેરતો અને બધાં જીવજંતુઓને ડરાવનાર છે.'
ભવાન્કો દિવ્યદેહસ્તુ પ્રિયેત્યુક્ત્વા સમાહ્વયેત્ । એષ મે સંશયો જાતો વદ સત્યં મમાગ્રતઃ
'પણ તારા શરીર પર તો દેવતાનું રૂપ છે અને તું મને 'પ્રિય' કહી બોલાવે છે. એટલેથી મને શંકા થાય છે. સાચું સાચું કહો, મારી સામે.'
કુલં નામ સ્વકં ગ્રામં ક્રીડાં લિગં સુતં સુતામ્ । સમાચષ્ટ પ્રિયાગ્રે તુ તસ્યાઃ પ્રત્યય હેતવે
'તું તારા કુળ, ગામ, રમણ, ચિહ્ન, દીકરો, દીકરી બધું મારી સામે કહો, જેથી મને વિશ્વાસ આવે.'
પ્રત્યુવાચ સ્વભર્તારં સા વ્યાધી હૃષ્ટમાનસા । કસ્માત્તે ઈદૃશઃ કાયઃ શ્વેતકંચુકધારકઃ
પછી આનંદિત મનથી પત્નીએ પતિને પૂછ્યું: 'તું આવો રૂપ કેમ ધારણ કર્યું છે? સફેદ વસ્ત્ર કેમ પહેર્યું છે?'
કથં જાતઃ સમાચક્ષ્વ મમાશ્ચર્યં પ્રવર્તતે । એવં સંપૃચ્છમાનસ્તુ ભાર્યયા મૃગઘાતકઃ
'આવું બધું કેમ બન્યું? મને તો ખૂબ જ આશ્ચર્ય થાય છે, મને સાચું કહો.' પત્નીએ આમ પૂછતાં, મૃગ મારનાર પતિએ જવાબ આપ્યો.
સૂત ઉવાચ- પ્રત્યુવાચ તતઃ શ્રુત્વા તાં પ્રિયાં પ્રશ્રયાન્વિતામ્ । નર્મદા ઉત્તરે કૂલે સંગમશ્ચાસ્તિ સુવ્રતે
સૂતાએ કહ્યું: પત્નીના વિનમ્ર પ્રશ્ન સાંભળીને, પતિએ કહ્યું: 'નર્મદા નદીના ઉત્તર કાંઠે, સુવ્રતે, એક સંગમ છે.'
આતપેનાકુલો જીવો મમ જાતોતિ સુપ્રિયે । અસ્મિન્વૈ સંગમે કાંતે શ્રમશ્રાંતો હિ સત્વરઃ
'તપતી ધૂપથી હું ખૂબ જ ત્રાસી ગયો હતો, પ્રિયે. એ સંગમ પર હું થાકેલો અને હાંફતો ઝડપથી પહોંચી ગયો.'
ગતઃ સ્નાત્વા જલં પીત્વા પશ્ચાચ્ચાહં સમાગતઃ । તદાપ્રભૃતિ મે કાય ઈદૃશસ્તેજસાવૃતઃ
'ત્યાં મેં સ્નાન કર્યું, પાણી પીધું અને પછી પાછો આવ્યો. ત્યારથી મારું શરીર આવું તેજથી ભરાઈ ગયું.'
સંજાતો વસ્ત્રસંયુક્તઃ કંચુકઃ શુભ્રતાં ગતઃ । પૂર્વોક્તલિંગસંસ્થાનૈઃ કુલૈઃ સ્થાનેન વૈ તથા
'મને વસ્ત્ર મળ્યું અને કંચુક પણ સફેદ થઈ ગયું, પણ મારા અગાઉના ચિહ્નો, કુળ અને સ્થાન બધું એ જ રહ્યું.'