દાસત્વં દેહિ વૈકુંઠ યદિ તુષ્ટો જનાર્દન । શ્રીભગવાનુવાચ- એવમસ્તુ મહાભાગે ગચ્છ નિર્ધૂતકલ્મષા
હે જનાર્દન, જો તમે પ્રસન્ન હોવ તો વૈકુંઠમાં દાસ્યભાવ આપો. શ્રીભગવાને કહ્યું: એ જ થાઓ, હે મહાભાગ્યવાળી; હવે તું પાપમુક્ત થઈને જા.
વૈષ્ણવં પરમં લોકં દુર્લભં યોગિભિઃ સદા । ગચ્છ ગચ્છ પરં લોકં પ્રસાદાન્મમ સાંપ્રતમ્
વૈષ્ણવ પરમ લોક, જે યોગીઓ માટે હંમેશા દુર્લભ છે, ત્યાં જા, જા; મારી કૃપાથી હવે પરમ લોક મેળવે.
એવમુક્તે તતો વાક્યે માધવેન મહાત્મના । દિવ્યાદેવી અભૂદ્દિવ્યા સૂર્યતેજઃ સમપ્રભા
માધવ મહાત્માએ આવું કહ્યાના પછી, દિવ્યાદેવી દિવ્ય બની અને સૂર્ય જેટલું તેજસ્વી થઈ ગઈ.
પશ્યતાં સર્વલોકાનાં દિવ્યાભરણભૂષિતા । દિવ્યમાલાન્વિતા સા ચ દિવ્યહારવિલંબિની
બધા લોકોએ તેને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન જોઈ; તે દિવ્ય હાર અને સુંદર માળા પહેરીને ઝગમગતી હતી.
ગતા સા વૈષ્ણવં લોકં દાહપ્રલયવર્જિતમ્ । પુનઃ પક્ષી સમાયાતઃ સ્વગૃહં હર્ષસંયુતઃ
તે વૈષ્ણવ લોકમાં ગઈ, જ્યાં દુઃખ કે વિનાશ નથી; પછી પક્ષી આનંદથી પોતાના ઘેર પાછું આવ્યું.
તત્સર્વં કથયામાસ પિતરં પ્રતિ સત્તમઃ
એ ઉત્તમ વ્યક્તિએ આ બધું પોતાના પિતાને કહ્યુ.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થે ચ્યવનચરિત્રેઽષ્ટાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનની વાર્તા, ગુરુ તીર્થ અને ચ્યવનના પ્રસંગમાં અઠ્ઠ્યાસીમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વિષ્ણુરુવાચ- કુંજલસ્તુ સુતં વાક્યં સમુજ્જ્વલમથાબ્રવીત્ । ભવાન્કથય ભોઃ પુત્ર કિમપૂર્વં તુ દૃષ્ટવાન્
વિષ્ણુએ કહ્યું: પછી કુંજલાએ પોતાના પુત્રને તેજસ્વી વચન કહ્યાં: 'બેટા, તું કયું નવાઈનું thing જોયું છે, એ મને કહે.'
તન્મે કથય સુપ્રીતઃ શ્રોતુકામોઽસ્મિ સાંપ્રતમ્ । એવમાદિશ્ય તં પુત્રં વિરરામ સ કુંજલઃ
મને એ વાત જણાવ, કેમ કે હું ખૂબ ખુશ છું અને હમણાં જ સાંભળવા આતુર છું. આવું કહીને કુંજલાએ પોતાના પુત્રને ચુપ રહી ગયો.
પિતરં પ્રત્યુવાચાથ વિનયાવનતસ્સુતઃ । સમુજ્જ્વલ ઉવાચ- હિમવંતં નગશ્રેષ્ઠં દેવવૃંદસમન્વિતમ્
પછી પુત્ર વિનમ્રતાપૂર્વક પિતાને જવાબ આપ્યો; સમુજ્જલાએ કહ્યું: 'હું દેવતાઓની સાથે હિમાલય, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, ત્યાં ગયો હતો.'
આહારાર્થં પ્રગચ્છામિ ભવતશ્ચાત્મનઃ પિતઃ । પશ્યામિ કૌતુકં તત્ર ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં પુરા
પિતાજી, તમારા અને મારા માટે ખોરાક લાવવા હું ત્યાં ગયો હતો; ત્યાં મેં એવી નવાઈ જોઈ, જે પહેલાં ક્યારેય જોઈ કે સાંભળી નહોતી.
પ્રદેશમૃષિગણાકીર્ણમપ્સરોભિઃ પ્રશોભિતમ્ । બહુકૌતુકશોભાઢ્યં મંગલ્યં મંગલૈર્યુતમ્
એ સ્થળ ઋષિઓના જૂથોથી ભરેલું હતું, અપ્સરાઓથી શોભાયમાન હતું, અનેક નવાઈઓ અને શુભતા ભરેલું, શુભ ચીજોથી ભરપૂર હતું.
બહુપુણ્યફલોપેતૈર્વનૈર્નાનાવિધૈસ્તતઃ । અનેકકૌતુકભરૈર્મનસઃ પરિમોહનમ્
ત્યાં અનેક પ્રકારનાં વન હતા, જે અનેક પુણ્યનાં ફળોથી ભરેલા હતા, અનેક અજાયબીઓથી ભરપૂર અને મનને મોહી લે તેવા હતા.
તત્ર દૃષ્ટં મયા તાત અપૂર્વં માનસાંતિકે । બહુહંસૈઃ સમાકીર્ણો હંસ એકઃ સમાગતઃ
ત્યાં, પિતાજી, મેં માનસ સરોવર પાસે કંઈક અપૂર્વ જોયું: ઘણા હંસો વચ્ચે એક વિશેષ હંસ આવ્યો હતો.
એવં કૃષ્ણા મહાભાગ અન્યે તત્ર સમાગતાઃ । સિતેતરૈશ્ચંચુપાદૈરન્યતઃ શુક્લવિગ્રહાઃ
આ રીતે, હે ભાગ્યશાળી, ત્યાં બીજાં પણ આવ્યા; કેટલાકના ચાંચ અને પગ કાળા હતા, તો કેટલાકના શરીર સફેદ હતા.
તાદૃશાસ્તે ચ નીલા વૈ અન્યે શુભ્રા મહામતે । ચતસ્રસ્તત્ર વૈ નાર્યો રૌદ્રાકારા વિભીષણાઃ
કેટલાંક હંસો વાદળી હતા, તો કેટલાક સફેદ, હે વિદ્વાન; ત્યાં ચાર સ્ત્રીઓ પણ હતી, જેઓ ભયાનક અને ભયાવહ દેખાતી હતી.
દંષ્ટ્રાકરાલસંક્રૂરા ઊર્ધ્વકેશ્યો ભયાનકાઃ । પશ્ચાત્તાસ્તુ સમાયાતાસ્તસ્મિન્સરસિ માનસે
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક દાંતવાળી, ક્રૂર ચહેરાવાળી, વાળ ઊભા અને ડરામણી હતી; પછી એ બધીએ માનસ સરોવરે આવી પહોંચ્યા.
કૃષ્ણા હંસાસ્તુ સંસ્નાતા માનસે તાત મત્પુરઃ । વિભ્રાંતાઃ પરિતશ્ચાન્યે ન સ્નાતાસ્તત્ર માનસે
કાળા હંસો, પિતાજી, મારી સામે માનસ સરોવરમાં સ્નાન કર્યા; બીજાં હંસો આસપાસ ફરતા રહ્યા, પણ એ સરોવરમાં નહાંયા નહીં.
જહસુસ્તાઃ સ્ત્રિયસ્તાત હાસ્યૈરટ્ટાટ્ટદારુણૈઃ । તસ્માત્સરાદ્વિનિષ્ક્રાંતો હંસ એકો મહાતનુઃ
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક અને ઉગ્ર હાસ્યથી હસવા લાગી, પિતાજી; પછી એક મોટો હંસ એ સરોવરમાંથી બહાર આવ્યો.
પશ્ચાત્ત્રયો વિનિષ્ક્રાંતાસ્તૈશ્ચાહં સમુપેક્ષિતઃ । યાતા આકાશમાર્ગેણ વિવદંતઃ પરસ્પરમ્
પછી ત્રણ હંસો વધુ બહાર આવ્યા, અને એ બધાએ મને અવગણ્યા; તેઓ આકાશના માર્ગે જતાં, પરસ્પર ઝઘડતા હતા.
તાસ્તુ સ્ત્રિયો મહાભીમાઃ સમંતાત્પરિબભ્રમુઃ । વિંધ્યસ્ય શિખરે પુણ્યે વૃક્ષચ્છાયાસુપક્ષિણઃ
એ ભયાનક સ્ત્રીઓ ચારે બાજુ ફરતી રહી; વિન്ധ્ય પર્વતની પવિત્ર ટોચ પર, વૃક્ષોની છાંયમાં, પક્ષીઓ સાથે.
નિષણ્ણાસ્તત્ર તે સર્વે દગ્ધા દુઃખૈઃ સુદારુણૈઃ । તેષાં સુવીક્ષમાણાનાં ભિલ્લ એકઃ સમાગતઃ
ત્યાં બધા બેઠા હતા, ભારે દુઃખથી પીડાતા; એ સૌ જોતા હતા ત્યારે એક ભિલ આવ્યો.
મૃગાન્સ પીડયિત્વા તુ બાણપાણિર્ધનુર્દ્ધરઃ । શિલાતલં સમાશ્રિત્ય નિષસાદ સુખેન વૈ
એ ભિલે હાથમાં ધનુષ્ય અને બાણ લઈને પ્રાણીઓનો પીછો કર્યો; પછી પથ્થરની શિલા પર આરામથી બેઠો.
પશ્ચાદ્ભિલ્લી સમાયાતા અન્નમાદાય સોદકમ્ । સ્વં પ્રિયં વીક્ષતે રાજ્ઞા મુદિતૈર્લક્ષણૈર્યુતમ્
પછી એક ભિલ્લી આવી, જમવાનું અને પાણી લઈને; તેણે પોતાના પ્રિયને જોયો, જે આનંદથી ભરેલો હતો.
અન્યાદૃશં સમાવીક્ષ્ય સ્વકાંતં તેજસાવૃતમ્ । દિવ્યતેજઃ સમાક્રાંતં યથા સૂર્યં દિવિસ્થિતમ્
પત્નીએ પોતાના પ્રિય પતિને અજાણી રીતે તેજથી ઝગમગતા, દેવતાની જેમ પ્રકાશિત થયેલા, આકાશમાં ઊભેલા સૂર્ય જેવો દેખાયો ત્યારે આશ્ચર્યચકિત થઈને જોયો.
નરમન્યં પરિજ્ઞાય તં પરિત્યજ્ય સા યયૌ । વ્યાધ ઉવાચ- એહ્યેહિ ત્વં પ્રિયે ચાત્ર કસ્માન્માં ત્વં ન પશ્યસિ
પત્નીએ પતિમાં બદલાવ જોઈને, તેને છોડી દીધી અને ત્યાંથી ચાલતી થઈ. ત્યારે શિકારી બોલ્યો: 'આવ, પ્રિયે, તું મને કેમ નથી જુએતી?
ક્ષુધયા પીડ્યમાનોહં ત્વામહં ચાવલોકયે । તસ્ય વાક્યં સમાકર્ણ્ય શીઘ્રં વ્યાધી સમાગતા
'હું ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો છું અને તને જોતો રહ્યો છું.' પતિના આ શબ્દો સાંભળતા જ પત્ની તરત જ તેની પાસે આવી.
ભર્તુઃ પાર્શ્વં સમાસાદ્ય વિસ્મિતા સાભવત્તદા । કોયં તેજઃ સમાચારો દેવોયં માં સમાહ્વયેત્
પત્ની પતિની બાજુએ પહોંચી અને આશ્ચર્યમાં પડી ગઈ: 'આવું તેજ અને આ વર્તન કેમ? શું આ કોઈ દેવ છે જે મને બોલાવે છે?'
તમુવાચ તતો વ્યાધી ભર્તારં દીપ્તતેજસમ્ । અત્ર કિં તે કૃતં વીર ભવાન્કો દિવ્યલક્ષણઃ
પછી પત્નીએ તેજથી ઝગમગતા પતિને પૂછ્યું: 'અહીં તું શું કર્યું છે, વીર? તું કોણ છે, જે તારા શરીરે દેવતાના ચિહ્નો દેખાય છે?'
સૂત ઉવાચ- એવમાભાષિતો વ્યાધ્યા વ્યાધઃ પ્રિયામભાષત । અહં તે વલ્લભઃ કાંતે ભવતી ચ મમ પ્રિયા
સૂતાએ કહ્યું: પત્ની દ્વારા આમ પૂછાતા, શિકારીએ પ્રેમથી કહ્યું: 'હું તારો પ્રિય પતિ છું, કાંતે, અને તું પણ મારી પ્રિય છે.'