કથયસ્વ પ્રસાદેન કિમત્ર તવ કારણમ્ । સર્વમેવ પ્રસાદેન પ્રબ્રવીહિ મહામતે
કૃપા કરીને કહો, અહીં આવવાનું તમારું કારણ શું છે? હે વિદ્વાન, કૃપાથી બધું સ્પષ્ટ રીતે જણાવો.
દેવમેવં વિજાનામિ તેજસા ઇંગિતૈસ્તવ । જ્ઞાનહીના જગન્નાથ ન જાને રૂપનામની
હું તમારા તેજ અને ઇશારાથી તમને દેવ માનું છું; હે જગન્નાથ, જ્ઞાનના અભાવે, હું તમારું નામ કે સ્વરૂપ જાણતી નથી.
કિં બ્રહ્મા વા ભવાન્વિષ્ણુઃ કિં વા શંકર એવ હિ । એવમુક્ત્વા પ્રણમ્યૈવં દંડવદ્ધરણીં ગતા
શું તમે બ્રહ્મા છો, કે વિષ્ણુ છો, કે પછી શંકર છો? આવું કહીને તે સ્ત્રીએ નમન કરીને જમીન પર દંડવત થઈ.
તામુવાચ જગન્નાથઃ પ્રણતાં રાજનંદિનીમ્ । શ્રીભગવાનુવાચ- ત્રયાણામપિ દેવાનામંતરં નાસ્તિ શોભને
જગન્નાથે નમેલી રાજકન્યાને કહ્યું: હે સુન્દરી, ત્રણેય દેવોમાં કોઈ ફરક નથી.
બ્રહ્મા સમર્ચિતો યેન શંકરો વા વરાનને । તેનાહમર્ચિતો નિત્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા
જે બ્રહ્મા કે શંકરની પૂજા કરે છે, હે સુંદરમુખી, એણે મારી પણ હંમેશા પૂજા કરી છે; આ વિષયમાં કોઈ શંકા રાખવી નહીં.
એતૌ મમાભિન્નતરૌ નિત્યં ચાપિ ત્રિરૂપવાન્ । અહં હિ પૂજિતો યૈશ્ચ તાવેતૌ તૈઃ સુપૂજિતૌ
આ બે દેવો હંમેશા મારા સાથે એકરૂપ છે અને હું ત્રણ સ્વરૂપે રહું છું; જે મને પૂજે છે, એ બંનેની પણ શ્રેષ્ઠ રીતે પૂજા કરે છે.
અહં દેવો હૃષીકેશઃ કૃપયા તવ ચાગતઃ । સ્તવેનાનેન પુણ્યેન વ્રતેન નિયમેન ચ
હું હૃષીકેશ દેવ છું, તારી કૃપાથી અહીં આવ્યો છું; તારા પુણ્ય સ્તોત્ર, વ્રત અને નિયમથી.
સંજાતા કલ્મષૈર્હીના વરં વરય શોભને । દિવ્યાદેવ્યુવાચ- વિજયસ્વ હૃષીકેશ કૃષ્ણક્લેશાપહારક
હવે તું પાપમુક્ત થઈ ગઈ છે; હે સુન્દરી, ઇચ્છિત વર માંગ. દિવ્યાદેવી બોલી: વિજયી થાઓ હે હૃષીકેશ, કૃષ્ણના દુઃખ દૂર કરનાર.
નમામિ ચરણદ્વંદ્વં મામુદ્ધર સુરેશ્વર । વરં મે દાતુકામોઽસિ ચક્રપાણે પ્રસીદ મે
હું તમારા ચરણદ્વયને નમું છું; હે દેવાધિદેવ, મને ઉઠાવો. તમે મને વર આપવાનો ઇચ્છુક છો; હે ચક્રધારી, મારા પર કૃપા કરો.
આત્મપાદયુગસ્યાપિ ભક્તિં દેહિ મમાનઘ । દર્શયસ્વ જગન્નાથ મોક્ષમાર્ગં નિરામયમ્
હે પાપરહિત, મને તમારા ચરણોમાં પણ ભક્તિ આપો; હે જગન્નાથ, મને મોક્ષનો નિર્વિકાર માર્ગ બતાવો.
દાસત્વં દેહિ વૈકુંઠ યદિ તુષ્ટો જનાર્દન । શ્રીભગવાનુવાચ- એવમસ્તુ મહાભાગે ગચ્છ નિર્ધૂતકલ્મષા
હે જનાર્દન, જો તમે પ્રસન્ન હોવ તો વૈકુંઠમાં દાસ્યભાવ આપો. શ્રીભગવાને કહ્યું: એ જ થાઓ, હે મહાભાગ્યવાળી; હવે તું પાપમુક્ત થઈને જા.
વૈષ્ણવં પરમં લોકં દુર્લભં યોગિભિઃ સદા । ગચ્છ ગચ્છ પરં લોકં પ્રસાદાન્મમ સાંપ્રતમ્
વૈષ્ણવ પરમ લોક, જે યોગીઓ માટે હંમેશા દુર્લભ છે, ત્યાં જા, જા; મારી કૃપાથી હવે પરમ લોક મેળવે.
એવમુક્તે તતો વાક્યે માધવેન મહાત્મના । દિવ્યાદેવી અભૂદ્દિવ્યા સૂર્યતેજઃ સમપ્રભા
માધવ મહાત્માએ આવું કહ્યાના પછી, દિવ્યાદેવી દિવ્ય બની અને સૂર્ય જેટલું તેજસ્વી થઈ ગઈ.
પશ્યતાં સર્વલોકાનાં દિવ્યાભરણભૂષિતા । દિવ્યમાલાન્વિતા સા ચ દિવ્યહારવિલંબિની
બધા લોકોએ તેને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન જોઈ; તે દિવ્ય હાર અને સુંદર માળા પહેરીને ઝગમગતી હતી.
ગતા સા વૈષ્ણવં લોકં દાહપ્રલયવર્જિતમ્ । પુનઃ પક્ષી સમાયાતઃ સ્વગૃહં હર્ષસંયુતઃ
તે વૈષ્ણવ લોકમાં ગઈ, જ્યાં દુઃખ કે વિનાશ નથી; પછી પક્ષી આનંદથી પોતાના ઘેર પાછું આવ્યું.
તત્સર્વં કથયામાસ પિતરં પ્રતિ સત્તમઃ
એ ઉત્તમ વ્યક્તિએ આ બધું પોતાના પિતાને કહ્યુ.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થે ચ્યવનચરિત્રેઽષ્ટાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનની વાર્તા, ગુરુ તીર્થ અને ચ્યવનના પ્રસંગમાં અઠ્ઠ્યાસીમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વિષ્ણુરુવાચ- કુંજલસ્તુ સુતં વાક્યં સમુજ્જ્વલમથાબ્રવીત્ । ભવાન્કથય ભોઃ પુત્ર કિમપૂર્વં તુ દૃષ્ટવાન્
વિષ્ણુએ કહ્યું: પછી કુંજલાએ પોતાના પુત્રને તેજસ્વી વચન કહ્યાં: 'બેટા, તું કયું નવાઈનું thing જોયું છે, એ મને કહે.'
તન્મે કથય સુપ્રીતઃ શ્રોતુકામોઽસ્મિ સાંપ્રતમ્ । એવમાદિશ્ય તં પુત્રં વિરરામ સ કુંજલઃ
મને એ વાત જણાવ, કેમ કે હું ખૂબ ખુશ છું અને હમણાં જ સાંભળવા આતુર છું. આવું કહીને કુંજલાએ પોતાના પુત્રને ચુપ રહી ગયો.
પિતરં પ્રત્યુવાચાથ વિનયાવનતસ્સુતઃ । સમુજ્જ્વલ ઉવાચ- હિમવંતં નગશ્રેષ્ઠં દેવવૃંદસમન્વિતમ્
પછી પુત્ર વિનમ્રતાપૂર્વક પિતાને જવાબ આપ્યો; સમુજ્જલાએ કહ્યું: 'હું દેવતાઓની સાથે હિમાલય, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, ત્યાં ગયો હતો.'
આહારાર્થં પ્રગચ્છામિ ભવતશ્ચાત્મનઃ પિતઃ । પશ્યામિ કૌતુકં તત્ર ન દૃષ્ટં ન શ્રુતં પુરા
પિતાજી, તમારા અને મારા માટે ખોરાક લાવવા હું ત્યાં ગયો હતો; ત્યાં મેં એવી નવાઈ જોઈ, જે પહેલાં ક્યારેય જોઈ કે સાંભળી નહોતી.
પ્રદેશમૃષિગણાકીર્ણમપ્સરોભિઃ પ્રશોભિતમ્ । બહુકૌતુકશોભાઢ્યં મંગલ્યં મંગલૈર્યુતમ્
એ સ્થળ ઋષિઓના જૂથોથી ભરેલું હતું, અપ્સરાઓથી શોભાયમાન હતું, અનેક નવાઈઓ અને શુભતા ભરેલું, શુભ ચીજોથી ભરપૂર હતું.
બહુપુણ્યફલોપેતૈર્વનૈર્નાનાવિધૈસ્તતઃ । અનેકકૌતુકભરૈર્મનસઃ પરિમોહનમ્
ત્યાં અનેક પ્રકારનાં વન હતા, જે અનેક પુણ્યનાં ફળોથી ભરેલા હતા, અનેક અજાયબીઓથી ભરપૂર અને મનને મોહી લે તેવા હતા.
તત્ર દૃષ્ટં મયા તાત અપૂર્વં માનસાંતિકે । બહુહંસૈઃ સમાકીર્ણો હંસ એકઃ સમાગતઃ
ત્યાં, પિતાજી, મેં માનસ સરોવર પાસે કંઈક અપૂર્વ જોયું: ઘણા હંસો વચ્ચે એક વિશેષ હંસ આવ્યો હતો.
એવં કૃષ્ણા મહાભાગ અન્યે તત્ર સમાગતાઃ । સિતેતરૈશ્ચંચુપાદૈરન્યતઃ શુક્લવિગ્રહાઃ
આ રીતે, હે ભાગ્યશાળી, ત્યાં બીજાં પણ આવ્યા; કેટલાકના ચાંચ અને પગ કાળા હતા, તો કેટલાકના શરીર સફેદ હતા.
તાદૃશાસ્તે ચ નીલા વૈ અન્યે શુભ્રા મહામતે । ચતસ્રસ્તત્ર વૈ નાર્યો રૌદ્રાકારા વિભીષણાઃ
કેટલાંક હંસો વાદળી હતા, તો કેટલાક સફેદ, હે વિદ્વાન; ત્યાં ચાર સ્ત્રીઓ પણ હતી, જેઓ ભયાનક અને ભયાવહ દેખાતી હતી.
દંષ્ટ્રાકરાલસંક્રૂરા ઊર્ધ્વકેશ્યો ભયાનકાઃ । પશ્ચાત્તાસ્તુ સમાયાતાસ્તસ્મિન્સરસિ માનસે
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક દાંતવાળી, ક્રૂર ચહેરાવાળી, વાળ ઊભા અને ડરામણી હતી; પછી એ બધીએ માનસ સરોવરે આવી પહોંચ્યા.
કૃષ્ણા હંસાસ્તુ સંસ્નાતા માનસે તાત મત્પુરઃ । વિભ્રાંતાઃ પરિતશ્ચાન્યે ન સ્નાતાસ્તત્ર માનસે
કાળા હંસો, પિતાજી, મારી સામે માનસ સરોવરમાં સ્નાન કર્યા; બીજાં હંસો આસપાસ ફરતા રહ્યા, પણ એ સરોવરમાં નહાંયા નહીં.
જહસુસ્તાઃ સ્ત્રિયસ્તાત હાસ્યૈરટ્ટાટ્ટદારુણૈઃ । તસ્માત્સરાદ્વિનિષ્ક્રાંતો હંસ એકો મહાતનુઃ
એ સ્ત્રીઓ ભયાનક અને ઉગ્ર હાસ્યથી હસવા લાગી, પિતાજી; પછી એક મોટો હંસ એ સરોવરમાંથી બહાર આવ્યો.
પશ્ચાત્ત્રયો વિનિષ્ક્રાંતાસ્તૈશ્ચાહં સમુપેક્ષિતઃ । યાતા આકાશમાર્ગેણ વિવદંતઃ પરસ્પરમ્
પછી ત્રણ હંસો વધુ બહાર આવ્યા, અને એ બધાએ મને અવગણ્યા; તેઓ આકાશના માર્ગે જતાં, પરસ્પર ઝઘડતા હતા.