ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને માતાપિતૃતીર્થવર્ણને યયાતિચરિત્રે દ્વ્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનોપાખ્યાનમાં માતાપિતૃ તીર્થ વર્ણન અને યયાતિચરિત્રના બ્યાસી અધ્યાયનો અંત આવે છે.
સુકર્મોવાચ- સમાહૂય પ્રજાઃ સર્વા દ્વીપાનાં વસુધાધિપઃ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટ ઇદં વચનમબ્રવીત્
સુકર્માએ કહ્યું: બધા પ્રજાઓને બોલાવી, દ્વીપોના પૃથ્વીપતિએ મહાન આનંદથી આ વચન કહ્યું.
ઇંદ્રલોકં બ્રહ્મલોકં રુદ્રલોકમતઃ પરમ્ । વૈષ્ણવં સર્વપાપઘ્નં પ્રાણિનાં ગતિદાયકમ્
ઇન્દ્રલોક, બ્રહ્માલોક, રુદ્રલોક અને તેનાથી પણ ઉપર, સર્વ પાપોનો નાશક અને જીવાત્માઓને ગતિ આપનાર વૈષ્ણવલોક છે.
વ્રજામ્યહં ન સંદેહો હ્યનયા સહ સત્તમાઃ । બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ સશૂદ્રા શ્ચ પ્રજા મમ
હું ત્યાં જઈ રહ્યો છું, તેમાં કોઈ શંકા નથી, અને એ પણ એના સાથે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર – બધા મારી પ્રજા છે.
સુખેનાપિ સકુટુંબૈઃ સ્થાતવ્યં તુ મહીતલે । પૂરુરેષ મહાભાગો ભવતાં પાલકસ્ત્વિહ
તમારે તમારા કુટુંબ સાથે પૃથ્વી પર આનંદથી રહેવું. આ મહાભાગ્યશાળી પુરુ અહીં તમારો રક્ષક રહેશે.
સ્થાપિતોસ્તિ મયા લોકા રાજા ધીરઃ સદંડકઃ । એવમુક્તાસ્તુ તાઃ સર્વાઃ પ્રજા રાજાનમબ્રુવન્
મેં તેને લોકનો રાજા, ધીર અને હંમેશા ન્યાયી તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે. આવું સાંભળીને સર્વ પ્રજાએ રાજાને કહ્યું.
શ્રૂયતે સર્વવેદેષુ પુરાણેષુ નૃપોત્તમ । ધર્મ એવં યતો લોકે ન દૃષ્ટઃ કેન વૈ પુરા
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, બધા વેદો અને પુરાણોમાં સાંભળવામાં આવે છે કે આવા ધર્મને દુનિયામાં કોઈએ પણ અગાઉ ક્યારેય જોયો નથી.
દૃષ્ટોસ્માભિરસૌ ધર્મો દશાંગઃ સત્યવલ્લભઃ । સોમવંશસમુત્પન્નો નહુષસ્ય મહાગૃહે
અમને આ ધર્મ પોતાના નેત્રે જોવા મળ્યો છે, જે દસ ભાગોવાળો અને સત્યપ્રિય છે, અને સોમવંશમાંથી જન્મેલો, નહુષના મહાન ઘરાણામાં.
હસ્તપાદમુખૈર્યુક્તઃ સર્વાચારપ્રચારકઃ । જ્ઞાનવિજ્ઞાનસંપન્નઃ પુણ્યાનાં ચ મહાનિધિઃ
જેના હાથ, પગ અને મોઢું છે, જે સર્વ પ્રકારના સારા આચરણ ફેલાવે છે, જ્ઞાન અને સમજથી ભરપૂર છે, અને પુણ્યનો મોટો ભંડાર છે.
ગુણાનાં હિ મહારાજ આકરઃ સત્યપંડિતઃ । કુર્વંતિ ચ મહાધર્મં સત્યવંતો મહૌજસઃ
હે મહારાજા, એ ગુણોનો ખજાનો છે, સત્યમાં પંડિત છે; સત્યને પ્રેમ કરનાર અને મહાન શક્તિ ધરાવનારા લોકો મહાન ધર્મનું પાલન કરે છે.
તં ધર્મં દૃષ્ટવંતઃ સ્મ ભવંતં કામરૂપિણમ્ । ભવંતં કામકર્તારમીદૃશં સત્યવાદિનમ્
અમે એ ધર્મ જોયો છે અને તમને પણ જોયા છે, તમે ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરો છો, મનગમતું કરો છો અને સત્ય બોલો છો.
કર્મણા ત્રિવિધેનાપિ વયં ત્યક્તું ન શક્નુમઃ । યત્ર ત્વં તત્ર ગચ્છામઃ સુસુખં પુણ્યમેવ ચ
ત્રણ પ્રકારના કર્મથી પણ અમે તમને છોડી શકતા નથી; તમે જ્યાં જાઓ, અમે પણ ત્યાં જ જઈએ છીએ અને આનંદ અને પુણ્ય મેળવો છીએ.
નરકેપિ ભવાન્યત્ર વયં તત્ર ન સંશયઃ । કિં દારૈર્ધનભોગૈશ્ચ કિં જીવૈર્જીવિતેન ચ
તમે નરકમાં હોવ તો પણ અમે ત્યાં જ રહીશું, એમાં કોઈ શંકા નથી; પત્ની, ધન, ભોગ કે જીવનનો શું ઉપયોગ?
ત્વાં વિનાસુમહારાજ તેન નાસ્ત્યત્ર કારણમ્ । ત્વયૈવ સહ રાજેંદ્ર વયં યાસ્યામ નાન્યથા
હે મહારાજા, તમારા વગર આ બધું વ્યર્થ છે; હે રાજેન્દ્ર, અમે તો ફક્ત તમારી સાથે જ જઈશું, બીજું કદી નહીં.
એવં શ્રુત્વા વચસ્તાસાં પ્રજાનાં પૃથિવીપતિઃ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટઃ પ્રજાવાક્યમુવાચ હ
પ્રજાના આ વચન સાંભળી પૃથ્વીના સ્વામી ખૂબ આનંદિત થયા અને પ્રજાને કહ્યું.
આગચ્છંતુ મયા સાર્દ્ધં સર્વે લોકાઃ સુપુણ્યકાઃ । નૃપો રથં સમારુહ્ય તયા વૈ કામકન્યયા
તમામ પુણ્યવંત લોકો મારા સાથે આવો; રાજા એ ઈચ્છિત કન્યાની સાથે રથ પર ચઢ્યા.
રથેન હંસવર્ણેન ચંદ્રબિંબાનુકારિણા । ચામરૈર્વ્યજનૈશ્ચાપિ વીજ્યમાનો ગતવ્યથઃ
હંસ જેવા સફેદ અને ચાંદની જેવો રથ, જેમાં ચામર અને પંખાથી પંખાવાતા, દુઃખથી મુક્ત હતા.
કેતુના તેન પુણ્યેન શુભ્રેણાપિ મહીયસા । શોભમાનો યથા દેવો દેવરાજઃ પુરંદરઃ
પવિત્ર અને પુણ્યમય ધ્વજથી શોભાયમાન, દેવરાજ ઇન્દ્ર જેવું તેજ ધરાવતા.
ઋષિભિઃ સ્તૂયમાનસ્તુ બંદિભિશ્ચારણૈસ્તથા । પ્રજાભિઃ સ્તૂયમાનશ્ચ યયાતિર્નહુષાત્મજઃ
ઋષિઓ, ગાયક અને દેવગાન દ્વારા તેમજ પ્રજાઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતા, નહુષપુત્ર યયાતિ.
પ્રજાઃ સર્વાસ્તતો યાનૈઃ સમાયાતા નરેશ્વરમ્ । ગજૈરશ્વૈ રથૈશ્ચાન્યૈઃ પ્રસ્થિતાશ્ચ દિવં પ્રતિ
બધી પ્રજાઓ રાજાને મળવા માટે હાથી, ઘોડા, રથ અને અન્ય વાહનોમાં આવી, અને સ્વર્ગ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચાન્યે પૃથગ્જનાઃ । સર્વે ચ વૈષ્ણવા લોકા વિષ્ણુધ્યાનપરાયણાઃ
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને અન્ય જુદી જાતિઓ; બધા વૈષ્ણવ લોક, વિષ્ણુના ધ્યાનમાં લીન.
તેષાં તુ કેતવઃ શુક્લા હેમદંડૈરલંકૃતાઃ । શંખચક્રાંકિતાઃ સર્વે સદંડાઃ સપતાકિનઃ
તેમના ધ્વજ સફેદ અને સોનાના દંડથી શોભિત, બધાના ધ્વજ પર શંખ અને ચક્રના ચિહ્નો, અને બધા પાસે ધ્વજ અને દંડ હતા.
પ્રજાવૃંદેષુ ભાસંતે પતાકા મારુતેરિતાઃ । દિવ્યમાલાધરાસ્સર્વે શોભિતાસ્તુલસીદલૈઃ
પ્રજાના ટોળામાં પવનથી લહેરાતા ધ્વજ ઝળહળતા, બધા દિવ્ય માળા અને તુલસીના પાંદડા ધારણ કરેલા.
દિવ્યચંદનદિગ્ધાંગા દિવ્યગંધાનુલેપનાઃ । દિવ્યવસ્ત્રકૃતા શોભા દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ
દિવ્ય ચંદનથી અંકિત શરીર, દિવ્ય સુગંધના લપસણથી સુગંધિત, દિવ્ય વસ્ત્રોથી શોભાયમાન અને દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ.
સર્વે લોકાઃ સુરૂપાસ્તે રાજાનમુપજગ્મિરે । પ્રજાશતસહસ્રાણિ લક્ષકોટિશતાનિ ચ
બધા લોકોએ, સુંદર રૂપ ધરાવતા, રાજાને મળવા આવ્યા; લાખો-કરોડો પ્રજાજનો પણ સાથે આવ્યા.
અર્વખર્વસહસ્રાણિ તે જનાઃ પ્રતિજગ્મિરે । તે તુ રાજ્ઞા સમં સર્વે વૈષ્ણવાઃ પુણ્યકારિણઃ
અગણિત લોકો રાજાની પાછળ ચાલ્યા; બધા ભક્તિભર્યા વૈષ્ણવોએ રાજાને સાથ આપ્યો.
વિષ્ણુધ્યાનપરાઃ સર્વે જપદાનપરાયણાઃ । સુકર્મોવાચ- એવં તે પ્રસ્થિતાઃ સર્વે હર્ષેણ મહતાન્વિતાઃ
બધા લોકો વિષ્ણુના ધ્યાનમાં લીન, જપ અને દાનમાં તત્પર હતા; સુકર્માએ કહ્યું: એ બધા આનંદથી આગળ વધ્યા.
પૂરું પુત્રં મહારાજ સ્વરાજ્યે પરિષિચ્ય તમ્ । ઐંદ્રં લોકં જગામાથ યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ
મહારાજા, પુત્ર પુરુને રાજગાદી પર બેસાડીને, પૃથ્વીના રાજા યયાતિએ પછી ઇન્દ્રલોકમાં પ્રસ્થાન કર્યું.
તેજસા તસ્ય પુણ્યેન ધર્મેણ તપસા તદા । તે જનાઃ પ્રસ્થિતાઃ સર્વે વૈષ્ણવં લોકમુત્તમમ્
યયાતિના તેજ, પુણ્ય, ધર્મ અને તપના પ્રભાવથી એ બધા લોકો શ્રેષ્ઠ વૈષ્ણવ લોક તરફ ગયા.
તતો દેવાઃ સગંધર્વાઃ કિન્નરાશ્ચારણાસ્તથા । સહિતા દેવરાજેન આગતાઃ સંમુખં તદા
પછી દેવતાઓ, સાથે ગંધર્વ, કિનર અને ચારણો, દેવરાજ સાથે ત્યાં આવ્યા.