સોમવંશપ્રસૂતોહં સપ્તદ્વીપાધિપઃ શુભે । યયાતિર્નામ મે દેવિ ખ્યાતોહં ભુવનત્રયે
'હું સોમવંશમાં જન્મેલો છું, સાત દ્વીપનો અધિપતિ છું, શુભે; મારું નામ યયાતિ છે, અને હું ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છું, દેવી.'
તવ સંગમને ચેતો ભાવમેવં પ્રવાંછતે । દેહિ મે સંગમં ભદ્રે કુરુ સુપ્રિયમેવ હિ
'મારું હૃદય તારી સાથે મિલન માટે તરસે છે; ભદ્રે, મને તારો સંગ આપ, અને જે મને સૌથી વધુ આનંદ આપે એ કર.'
યં યં હિ વાંછસે ભદ્રે તદ્દદામિ ન સંશયઃ । દુર્જયેનાપિ કામેન હતોહં વરવર્ણિનિ
'ભદ્રે, તું જે ઇચ્છે એ હું નિશ્ચયે આપીશ; અપરાજિત કામથી હું તારી સામે હારી ગયો છું, સુંદરવર્ણે.'
તસ્માત્ત્રાહિ સુદીનં માં પ્રપન્નં શરણં તવ । રાજ્યં ચ સકલામુર્વીં શરીરમપિ ચાત્મનઃ
'તેથી, હું તારી શરણે આવ્યો છું, દુઃખી છું, મને બચાવ; મારું રાજ્ય, આખી પૃથ્વી, અને પોતાનું શરીર પણ તને અર્પણ કરું છું.'
સંગમે તવ દાસ્યામિ ત્રૈલોક્યમિદમેવ તે । તસ્ય રાજ્ઞો વચઃ શ્રુત્વા સા સ્ત્રી પદ્મનિભાનના
'તારા સંગ માટે હું તને આખું ત્રિલોક પણ આપી દઈશ.' રાજાના આ વચન સાંભળી, કમળમુખી એ સ્ત્રી—
વિશાલાં સ્વસખીં પ્રાહ બ્રૂહિ રાજાનમાગતમ્ । નામ ચોત્પત્તિસ્થાનં ચ પિતરં માતરં શુભે
પોતાની સખી વિશાલાને કહ્યું: 'આ આવેલા રાજાને તું તું પોતાનું નામ, જન્મસ્થળ, પિતા અને માતા વિશે કહો, શુભે.'
મમાપિ ભાવમેકાગ્રમસ્યાગ્રે ચ નિવેદય । તસ્યાશ્ચ વાંછિતં જ્ઞાત્વા વિશાલા ભૂપતિં તદા
'મારો એકાગ્ર ભાવ પણ રાજા સમક્ષ જણાવી દે; અને તેની ઈચ્છા જાણી, વિશાલાએ પછી રાજાને કહ્યું—'
ઉવાચ મધુરાલાપૈઃ શ્રૂયતાં નૃપનંદન । વિશાલોવાચ- કામ એષ પુરા દગ્ધો દેવદેવેન શંભુના
મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: 'રાજાનંદન, સાંભળો.' વિશાલાએ કહ્યું: 'આ કામ તો પહેલાં દેવોના દેવ શંભુએ દહન કર્યો હતો—'
રુરોદ સા રતિર્દુઃખાદ્ભર્ત્રાહીનાપિ સુસ્વરમ્ । અસ્મિન્સરસિ રાજેંદ્ર સા રતિર્ન્યવસત્તદા
પતિથી વિયોગ પામેલી રતિએ દુઃખથી મીઠા સ્વરે રડવાનું શરૂ કર્યું, રાજા. એ જ સરોવર પાસે રતિ રહી ગઈ.
તસ્ય પ્રલાપમેવં સા સુસ્વરં કરુણાન્વિતમ્ । સમાકર્ણ્ય તતો દેવાઃ કૃપયા પરયાન્વિતાઃ
એમના કરુણ અને મીઠા રડવાનો અવાજ સાંભળી દેવતાઓનું હૃદય દયાથી પલળી ગયું.
સંજાતા રાજરાજેંદ્ર શંકરં વાક્યમબ્રુવન્ । જીવયસ્વ મહાદેવ પુનરેવ મનોભવમ્
પછી, રાજાઓના રાજા, તેઓ શંકર પાસે ગયા અને કહ્યું: 'મહાદેવ, કૃપા કરીને મનોભવને ફરીથી જીવંત કરો.'
વરાકીયં મહાભાગ ભર્તૃહીના હિ કીદૃશી । કામેનાપિ સમાયુક્તામસ્મત્સ્નેહાત્કુરુષ્વ હિ
'આ મહાભાગ્યવતી સ્ત્રી પતિ વિના કેટલી દયનીય છે! એમાં કામ તો છે જ, પણ અમારે માટે કૃપા કરીને એને આ વરદાન આપો.'
તચ્છ્રુત્વા ચ વચઃ પ્રાહ જીવયામિ મનોભવમ્ । કાયેનાપિ વિહીનોયં પંચબાણો મનોભવઃ
આ વાત સાંભળી મહાદેવે કહ્યું: 'હું મનોભવને જીવંત કરીશ. એના શરીર વિના પણ, પાંચ બાણવાળો મનોભવ જીવતો રહેશે.'
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો માધવસ્ય સખા પુનઃ । દિવ્યેનાપિ શરીરેણ વર્તયિષ્યતિ નાન્યથા
એ ફરીથી માધવનો સાથી બનશે, એમાં કોઈ શંકા નથી; એ દિવ્ય શરીરથી જ રહેશે, બીજું રીતે નહીં.
મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ મીનકેતુઃ સ જીવિતઃ । આશીર્ભિરભિનંદ્યૈવં દેવ્યાઃ કામં નરોત્તમ
મહાદેવની કૃપાથી મીનકેતુ જીવતો થયો; એ રીતે દેવીએ આશીર્વાદ આપી કામમાં આનંદ માણ્યો, પુરુષશ્રેષ્ઠ.
ગચ્છ કામ પ્રવર્તસ્વ પ્રિયયા સહ નિત્યશઃ । એવમાહ મહાતેજાઃ સ્થિતિસંહારકારકઃ
'કામ, હવે તું તારી પ્રિય સાથે હંમેશાં એકસાથે રહીને કાર્ય કર,' એમ સર્વસૃષ્ટિના સર્જક અને સંહારક મહાતેજસ્વીએ કહ્યું.
પુનઃ કામઃ સરઃપ્રાપ્તો યત્રાસ્તે દુઃખિતા રતિઃ । ઇદં કામસરો રાજન્રતિરત્ર સુસંસ્થિતા
પછી કામ ફરી એ સરોવરે ગયો જ્યાં દુઃખી રતિ રહી હતી; રાજા, આ છે કામનું સરોવર, જ્યાં રતિ સુખથી વસે છે.
દગ્ધે સતિ મહાભાગે મન્મથે દુઃખધર્ષિતા । રત્યાઃ કોપાત્સમુત્પન્નઃ પાવકો દારુણાકૃતિઃ
મહાભાગ્યવતી, જ્યારે મનમથ દાઝી ગયા ત્યારે દુઃખથી વ્યાકુળ રતિના ક્રોધથી ભયાનક અગ્નિ પ્રગટ થયો.
અતીવદગ્ધા તેનાપિ સા રતિર્મોહમૂર્છિતા । અશ્રુપાતં મુમોચાથ ભર્તૃહીના નરોત્તમ
એ અગ્નિથી રતિ પણ ખુબ દાઝાઈ ગઈ અને મોહમાં પડી, પતિ વિહોણી રતિએ આંસુ વહાવ્યા, પુરુષશ્રેષ્ઠ.
નેત્રાભ્યાં હિ જલે તસ્યાઃ પતિતા અશ્રુબિંદવઃ । તેભ્યો જાતો મહાશોકઃ સર્વસૌખ્યપ્રણાશકઃ
એના આંખોમાંથી આંસુના ટીપાં પડ્યા; એમાંથી મોટું દુઃખ ઉત્પન્ન થયું, જે સર્વ સુખનો નાશક છે.
જરા પશ્ચાત્સમુત્પન્ના અશ્રુભ્યો નૃપસત્તમ । વિયોગો નામ દુર્મેધાસ્તેભ્યો જજ્ઞે પ્રણાશકઃ
એ આંસુઓમાંથી, રાજાશ્રેષ્ઠ, પછી વૃદ્ધાવસ્થા જન્મી; અને એમાંથી 'વિયોગ' નામનો વિનાશક દુઃખ પણ ઉત્પન્ન થયો.
દુઃખસંતાપકૌ ચોભૌ જજ્ઞાતે દારુણૌ તદા । મૂર્છા નામ તતો જજ્ઞે દારુણા સુખનાશિની
એમાંથી બે ભયાનક દુઃખ અને પીડા ઉત્પન્ન થયા; પછી 'મૂર્છા' નામની ભયાનક સુખનાશક અવસ્થા જન્મી.
શોકાજ્જજ્ઞે મહારાજ કામજ્વરોથ વિભ્રમઃ । પ્રલાપો વિહ્વલશ્ચૈવ ઉન્માદો મૃત્યુરેવ ચ
શોકમાંથી, મહારાજા, કામજ્વર, ભ્રમ, પ્રલાપ, વ્યાકુલતા, ઉન્માદ અને મૃત્યુ પણ જન્મ્યા.
તસ્યાશ્ચ અશ્રુબિંદુભ્યો જજ્ઞિરે વિશ્વનાશકાઃ । રત્યાઃ પાર્શ્વે સમુત્પન્નાઃ સર્વે તાપાંગધારિણઃ
એના આંસુના ટીપાંઓમાંથી વિશ્વના વિનાશક, સર્વે તાપના લક્ષણો ધરાવતા, રતિના બાજુએ પ્રગટ થયા.
મૂર્તિમંતો મહારાજ સદ્ભાવગુણસંયુતાઃ । કામ એષ સમાયાતઃ કેનાપ્યુક્તં તદા નૃપ
એ બધા રૂપ ધારણ કરીને, સારા ગુણોથી યુક્ત, મહારાજા, પ્રગટ થયા; એ સમયે કોઈએ કહ્યું: 'આ છે કામ, જે આવી ગયો છે.'
મહાનંદેન સંયુક્તા દૃષ્ટ્વા કામં સમાગતમ્ । નેત્રાભ્યામશ્રુપૂર્ણાભ્યાં પતિતા અશ્રુબિન્દવઃ
કામને પાછો આવતો જોઈ રતિ મહાન આનંદથી ભરાઈ ગઈ; એની આંખોમાંથી આનંદના આંસુઓ વરસ્યા.
અપ્સુ મધ્યે મહારાજ ચાપલ્યાજ્જજ્ઞિરે પ્રજાઃ । પ્રીતિર્નામ તદા જજ્ઞે ખ્યાતિર્લજ્જા નરોત્તમ
પાણીની વચ્ચે, રાજા, ચંચળતાથી અનેક જીવો જન્મ્યા; એ સમયે પ્રેમ, પ્રતિષ્ઠા અને લાજ પણ પ્રગટ થઈ, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ.
તેભ્યો જજ્ઞે મહાનંદ શાંતિશ્ચાન્યા નૃપોત્તમ । જજ્ઞાતે દ્વે શુભે કન્યે સુખસંભોગદાયિકે
એમાંથી મહાનંદ અને શાંતિ નામની બીજું એક કન્યા જન્મી, હે રાજા; બે શુભ કન્યાઓ જન્મી, જે સુખ અને આનંદ આપનારી હતી.
લીલાક્રીડા મનોભાવ સંયોગસ્તુ મહાન્નૃપ । રત્યાસ્તુ વામનેત્રાદ્વૈ આનંદાદશ્રુબિંદવઃ
લીલા, ક્રીડા અને મનનો મિલન, હે મહાન રાજા; રતિના ડાબા નેત્રમાંથી આનંદના અશ્રુબિંદુઓ પડ્યા.
જલાંતે પતિતા રાજંસ્તસ્માજ્જજ્ઞે સુપંકજમ્ । તસ્માત્સુપંકજાજ્જાતા ઇયં નારી વરાનના
પાણીના કિનારે, રાજા, એ અશ્રુબિંદુઓ પડ્યા અને ત્યાંથી સુંદર કમળ ઉગ્યું; એ કમળમાંથી આ સુંદર મુખવાળી સ્ત્રી જન્મી.