સર્વાંગસુંદરો રાજન્હેમરૂપતનૂરુહઃ । રત્નજ્યોતિઃ સુચિત્રાંગો દર્શનીયો મનોહરઃ
હે રાજા, એ હરણના બધા અંગ સુંદર હતા, તેનો વાળ સોનાની જેમ ઝગમગતો હતો, રત્નોની જેમ તેજસ્વી, અદભુત આકારવાળું અને જોવામાં મનોહર હતું.
અભ્યધાવત્સ વેગેન બાણપાણિર્ધનુર્દ્ધરઃ । ઇત્યમન્યત મેધાવી કોપિ દૈત્યઃ સમાગતઃ
ધનુષ અને બાણ હાથમાં લઈને એ રાજા ઝડપથી હરણ તરફ દોડી ગયો અને વિચાર્યું, 'ખરેખર કોઈ ચતુર દૈત્ય અહીં આવ્યો છે.'
મૃગેણ ચ સ તેનાપિ દૂરમાકર્ષિતો નૃપઃ । ગતઃ સરથવેગેન શ્રમેણ પરિખેદિતઃ
એ હરણ પાછળ દોડતા-દોડતા રાજા દૂર સુધી ખેંચાઈ ગયો અને રથની ઝડપથી ગયો, પણ થાકથી ખૂબ જ કંટાળાઈ ગયો.
વીક્ષમાણસ્ય તસ્યાપિ મૃગશ્ચાંતરધીયત । સ પશ્યતિ વનં તત્ર નંદંનોપમમદ્ભુતમ્
જ્યારે એ રાજા ચારે બાજુ જોઈ રહ્યો હતો, ત્યારે હરણ અદૃશ્ય થઈ ગયું; ત્યાં તેણે નંદનવન જેવું અદભુત જંગલ જોયું.
ચારુવૃક્ષસમાકીર્ણં ભૂતપંચકશોભિતમ્ । ગુરુભિશ્ચંદનૈઃ પુણ્યૈઃ કદલીખંડમંડિતૈઃ
એ જંગલ સુંદર વૃક્ષોથી ભરેલું હતું, પાંચ તત્વોથી શોભિત હતું, અને પુણ્યવાન ચંદન તથા કેળાના ઝાડના જૂથોથી સજ્જ હતું.
બકુલાશોકપુંનાગૈર્નાલિકેરૈશ્ચ તિંદુકૈઃ । પૂગીફલૈશ્ચ ખર્જૂરૈઃ કુમુદૈઃ સપ્તપર્ણકૈઃ
ત્યાં બકુલ, અશોક, પુન્નાગ, નાળિયેર, તિંડુક, પૂગી, ખજુર, કુમુદ અને સપ્તપર્ણના વૃક્ષો હતા.
પુષ્પિતૈઃ કર્ણિકારૈશ્ચ નાનાવૃક્ષૈઃ સદાફલૈઃ । પુષ્પિતામોદસંયુક્તૈઃ કેતકૈઃ પાટલૈસ્તતઃ
ત્યાં ફૂલેલા કર્ણિકાર અને અનેક પ્રકારના સદા ફળ આપતા વૃક્ષો હતા, અને ચારે બાજુ સુગંધિત કેતકી અને પાટલના ફૂલો ફૂલેલા હતા.
વીક્ષમાણો મહારાજ દદર્શ સર ઉત્તમમ્ । પુણ્યોદકેન સંપૂર્ણં વિસ્તીર્ણં પંચયોજનમ્
એ મહારાજાએ ત્યાં એક ઉત્તમ સરોવર જોયું, જે પવિત્ર પાણીથી ભરેલું હતું અને પાંચ યોજન જેટલું વિશાળ હતું.
હંસકારંડવાકીર્ણં જલપક્ષિવિનાદિતમ્ । કમલૈશ્ચાપિ મુદિતં શ્વેતોત્પલવિરાજિતમ્
એ સરોવર હંસ અને કરંડવોથી ભરેલું હતું, જળપંખીઓના અવાજોથી ગુંજતું હતું, કમળો અને સફેદ ઉટપલોથી શોભિત હતું.
રક્તોત્પલૈઃ શોભમાનં હાટકોત્પલમંડિતમ્ । નીલોત્પલૈઃ પ્રકાશિતં કલ્હારૈરતિશોભિતમ્
એ સરોવર લાલ કમળોથી ઝગમગતું હતું, સોનાના કમળોથી સજ્જ હતું, નિલ કમળોથી પ્રકાશિત હતું અને કલ્હારના ફૂલો તેને વધુ સુંદર બનાવતા હતા.
મત્તૈર્મધુકરૈશ્ચપિ સર્વત્ર પરિનાદિતમ્ । એવં સર્વગુણોપેતં દદર્શ સર ઉત્તમમ્
મધુરસમાં મસ્ત થયેલા મધમાખીઓના ગુંજનથી સર્વત્ર ગુંજતું હતું; એ રીતે રાજાએ સર્વ ગુણોથી યુક્ત ઉત્તમ સરોવર જોયું.
પંચયોજનવિસ્તીર્ણં દશયોજનદીર્ઘકમ્ । તડાગં સર્વતોભદ્રં દિવ્યભાવૈરલંકૃતમ્
પાંચ યોજન પહોળાઈ અને દસ યોજન લંબાઈ ધરાવતું એ તળાવ ચારે બાજુથી શુભ હતું અને દિવ્ય ગુણોથી અલંકૃત હતું.
રથવેગેન સંખિન્નઃ કિંચિચ્છ્રમનિપીડિતઃ । નિષસાદ તટે તસ્ય ચૂતચ્છાયાં સુશીતલામ્
રથની ઝડપથી થાકેલા અને થોડા કંટાળેલા, તે નદીના કિનારે આમ્રવૃક્ષની ઠંડી છાંયમાં બેઠા.
સ્નાત્વા પીત્વા જલં શીતં પદ્મસૌગંધ્યવાસિતમ્ । સર્વશ્રમોપશમનમમૃતોપમમેવ તત્
સ્નાન કરીને અને કમળની સુગંધવાળું ઠંડું પાણી પીધા પછી, તેની આખી થાક દૂર થઈ ગઈ, જાણે અમૃત પીધું હોય.
વૃક્ષચ્છાયે તતસ્તસ્મિન્નુપવિષ્ટેન ભૂભૃતા । ગીતધ્વનિઃ સમાકર્ણિ ગીયમાનો યથા તથા
વૃક્ષની છાંયમાં બેઠેલા રાજાને ત્યાં ગીતની ધ્વનિ સંભળાઈ, જે રીતે ગીત ગવાય છે એ રીતે.
યથા સ્ત્રી ગાયતે દિવ્યા તથાયં શ્રૂયતે ધ્વનિઃ । ગીતપ્રિયો મહારાજ એવ ચિંતાં પરાં ગતઃ
ધ્વનિ એવી હતી કે જાણે કોઈ દિવ્ય સ્ત્રી ગીત ગાઈ રહી હોય; સંગીતપ્રેમી મહારાજા ઊંડા વિચારમાં લીન થઈ ગયા.
ચિંતાકુલસ્તુ ધર્માત્મા યાવચ્ચિંતયતે ક્ષણમ્ । તાવન્નારી વરા કાચિત્પીનશ્રોણી પયોધરા
ધર્મનિષ્ઠ રાજા વિચારમાં પડેલા અને થોડા સમય વિચારી રહ્યા હતા, ત્યારે જ એક સુંદર સ્ત્રી, ભરપૂર કટિ અને ઉન્નત સ્તનવાળી, ત્યાં દેખાઈ.
નૃપતેઃ પશ્યતસ્તસ્ય વને તસ્મિન્સમાગતા । સર્વાભરણશોભાંગી શીલલક્ષણસંપદા
રાજાની નજર સામે, તે વનમાં આવી, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત અને સારા સ્વભાવના લક્ષણો ધરાવતી.
તસ્મિન્વને સમાયાતા નૃપતેઃ પુરતઃ સ્થિતા । તામુવાચ મહારાજઃ કા હિ કસ્ય ભવિષ્યસિ
તે વનમાં આવી અને રાજાના સામે ઊભી રહી; મહારાજાએ પૂછ્યું, 'તું કોણ છે અને કોની બનશે?'
કિમર્થં હિ સમાયાતા તન્મે ત્વં કારણં વદ । પૃષ્ટા સતી તદા તેન ન કિંચિદપિ પિપ્પલ
'તમે અહીં કેમ આવી છો? મને એ કારણ કહો.' રાજાએ પૂછ્યું ત્યારે, એ સ્ત્રીએ કંઈ જ બોલ્યું નહીં, પિપ્પલ.
શુભાશુભં ચ ભૂપાલં પ્રત્યવોચદ્વરાનના । પ્રહસ્યૈવ ગતા શીઘ્રં વીણાદંડકરાઽબલા
તેણે તેજસ્વી ચહેરાથી રાજાને શુભ અને અશુભ વિશે જવાબ આપ્યો, પછી હસતી હસતી, વીણા પકડેલી સ્ત્રી ઝડપથી ચાલતી ગઈ.
વિસ્મયેનાપિ રાજેંદ્રો મહતા વ્યાપિતસ્તદા । મયા સંભાષિતા ચેયં માં ન બ્રૂતે સ્મ સોત્તરમ્
રાજા ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડ્યા, કેમ કે મેં એ સ્ત્રી સાથે વાત કરી, છતાં તેણે મને કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
પુનશ્ચિંતાં સમાપેદે યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ । યો વૈ મૃગો મયા દૃષ્ટશ્ચતુઃશૃંગઃ સુવર્ણકઃ
પૃથ્વીના રાજા યયાતિ ફરીથી વિચારમાં પડ્યા: 'જે ચાર શિંગાવાળું, સોનાનું પ્રાણી મેં જોયું—'
તસ્માન્નારી સમુદ્ભૂતા તત્સત્યં પ્રતિભાતિ મે । માયારૂપમિદં સત્યં દાનવાનાં ભવિષ્યતિ
'તેમાંથી આ સ્ત્રી ઉત્પન્ન થઈ છે; મને એ સાચું લાગે છે. આ માયાનું રૂપ છે, નિશ્ચયે દાનવોનું જ હશે.'
ચિંતયિત્વા ક્ષણં રાજા યયાતિર્નહુષાત્મજઃ । યાવચ્ચિંતયતે રાજા તાવન્નારી મહાવને
થોડા સમય વિચાર કર્યા પછી, નહુષપુત્ર યયાતિ રાજા, જ્યારે હજુ વિચારતા હતા, ત્યારે એ સ્ત્રી મહાવનમાં—
અંતર્ધાનં ગતા વિપ્ર પ્રહસ્ય નૃપનંદનમ્ । એતસ્મિન્નંતરે ગીતં સુસ્વરં પુનરેવ તત્
—બ્રાહ્મણ, રાજાના પુત્રને હસતી હસતી, અદૃશ્ય થઈ ગઈ. એ જ સમયે, ફરીથી મીઠું ગીત સંભળાયું.
શુશ્રુવે પરમં દિવ્યં મૂર્છનાતાનસંયુતમ્ । જગામ સત્વરં રાજા યત્ર ગીતધ્વનિર્મહાન્
તેને પરમ દિવ્ય સંગીત સંભળાયું, જે વિવિધ સ્વરો અને તાલથી ભરપૂર હતું; રાજા તુરંત ત્યાં ગયા, જ્યાં ગીતની મહાન ધ્વનિ હતી.
જલાંતે પુષ્કરં ચૈવ સહસ્રદલમુત્તમમ્ । તસ્યોપરિ વરા નારી શીલરૂપગુણાન્વિતા
પાણીના કિનારે એક શ્રેષ્ઠ હજાર પાંદડાવાળું કમળ હતું, અને તેના ઉપર એક ઉત્તમ સ્ત્રી, ગુણ, રૂપ અને સારા સ્વભાવથી યુક્ત, બેઠી હતી.
દિવ્યલક્ષણસંપન્ના દિવ્યાભરણભૂષિતા । દિવ્યૈર્ભાવૈઃ પ્રભાત્યેકા વીણાદંડકરાવિલા
તે દિવ્ય લક્ષણો અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત હતી, દિવ્ય ભાવે ઝળહળતી, વીણાની દંડ પકડીને.
ગાયંતી સુસ્વરં ગીતં તાલમાનલયાન્વિતમ્ । તેન ગીતપ્રભાવેણ મોહયંતી ચરાચરાન્
તે મીઠા સ્વરમાં ગીત ગાઈ રહી હતી, તાલ અને લય સાથે; તેના સંગીતના પ્રભાવથી ચાલતા અને અચળ બધા જીવોને મોહિત કરી રહી હતી.