હરિં મુરારિં પ્રવદંતિ કેશવં પ્રીત્યા જિતં માધવમેવ ચાન્યે । શ્રીનારસિંહં કમલેક્ષણં તં ગોવિંદમેકં કમલાપતિં ચ
હરી, મુરારિ, કેશવ અને વિજયી માધવનું પ્રેમથી સ્મરણ કરતા; અન્ય શ્રી નરસિંહ, કમલનેત્ર, ગોવિંદ અને એકમાત્ર કમલાપતિનું સ્મરણ કરતા.
કૃષ્ણં શરણ્યં શરણં જપંતિ રામં ચ જપ્યૈઃ પરિપૂજયંતિ । દંડપ્રણામૈઃ પ્રણમંતિ વિષ્ણું તદ્ધ્યાનયુક્તાઃ પરવૈષ્ણવાસ્તે
કૃષ્ણ, શરણદાતા અને રક્ષકનું નામ જપતા; રામનું જપથી પૂજન કરતા; દંડ વડે નમન કરતા, વિષ્ણુને ધ્યાને લીન રહી નમન કરતા—એ સર્વોચ્ચ વૈષ્ણવ હતા.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને માતાપિતૃતીર્થવર્ણને યયાતિચરિત્રે ચતુઃસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનાની કથા, માતા-પિતા તીર્થનું વર્ણન અને યયાતિના ચરિત્રનો ચૌહત્તેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
સુકર્મોવાચ- વિષ્ણું કૃષ્ણં હરિં રામં મુકુંદં મધુસૂદનમ્ । નારાયણં વિષ્ણુરૂપં નારસિંહં તમચ્યુતમ્
સુકર્માએ કહ્યું: વિષ્ણુ, કૃષ્ણ, હરિ, રામ, મુકુંદ, મધુસૂદન, નારાયણ, વિષ્ણુરૂપ, નરસિંહ—એ અચ્યૂત ભગવાન—
કેશવં પદ્મનાભં ચ વાસુદેવં ચ વામનમ્ । વારાહં કમઠં મત્સ્યં હૃષીકેશં સુરાધિપમ્
કેશવ, પદ્મનાભ, વાસુદેવ, વામન, વારાહ, કૂર્મ, મત્સ્ય, હૃષીકેશ, દેવતાઓના સ્વામી—
વિશ્વેશં વિશ્વરૂપં ચ અનંતમનઘં શુચિમ્ । પુરુષં પુષ્કરાક્ષં ચ શ્રીધરં શ્રીપતિં હરિમ્
વિશ્વના ઈશ્વર, વિશ્વરૂપ, અનંત, નિર્દોષ, પવિત્ર, પુરુષ, કમળને જેવી આંખો ધરાવનાર, શ્રીધર, શ્રીપતિ, હરિ—
શ્રીનિવાસં પીતવાસં માધવં મોક્ષદં પ્રભુમ્ । ઇત્યેવં હિ સમુચ્ચારં નામભિર્માનવાઃ સદા
શ્રીનિવાસ, પીળા વસ્ત્રધારી, માધવ, મોક્ષ આપનાર, પ્રભુ—આવા નામો માનવો હંમેશા ઉચ્ચારે છે.
પ્રકુર્વંતિ નરાઃ સર્વે બાલવૃદ્ધાઃ કુમારિકાઃ । સ્ત્રિયો હરિં સુગાયંતિ ગૃહકર્મરતાઃ સદા
બાળકો, વૃદ્ધો, કુમારીઓ અને સ્ત્રીઓ—ઘરનાં કામમાં વ્યસ્ત હોય ત્યારે પણ, બધા હંમેશા હરિના ગુણગાન કરે છે.
આસને શયને યાને ધ્યાને વચસિ માધવમ્ । ક્રીડમાનાસ્તથા બાલા ગોવિંદં પ્રણમંતિ તે
બેસે, સુવે, યાત્રા કરે, ધ્યાનમાં હોય કે વાત કરે—કોઈ પણ સ્થિતિમાં તેઓ માધવને યાદ કરે છે; રમતાં રમતાં પણ બાળકો ગોવિંદને વંદન કરે છે.
દિવારાત્રૌ સુમધુરં બ્રુવંતિ હરિનામ ચ । વિષ્ણૂચ્ચારો હિ સર્વત્ર શ્રૂયતે દ્વિજસત્તમ
દિવસે-રાતે, મીઠા સ્વરે હરિના નામનું ઉચ્ચારણ થાય છે; સર્વત્ર, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિષ્ણુનું નામ સાંભળાય છે.
વૈષ્ણવેન પ્રભાવેણ મર્ત્યા વર્તંતિ ભૂતલે । પ્રાસાદકલશાગ્રેષુ દેવતાયતનેષુ ચ
વૈષ્ણવોની શક્તિથી માનવો ધરતી પર જીવતા રહે છે; મંદિરોના શિખરો પર અને દેવસ્થાનોમાં—
યથા સૂર્યસ્ય બિંબાનિ તથા ચક્રાણિ ભાંતિ ચ । વૈકુંઠે દૃશ્યતે ભાવસ્તદ્ભાવં જગતીતલે
જેમ સૂર્યના પ્રતિબિંબ ચમકે છે, તેમ ચક્ર પણ તેજ આપે છે; વૈકુંઠમાં જે પ્રકાશ દેખાય છે, એ જ પ્રકાશ ધરતી પર પણ દેખાય છે.
તેન રાજ્ઞા કૃતં વિપ્ર પુણ્યં ચાપિ મહાત્મના । વિષ્ણુલોકસ્ય સમતાં તથાનીતં મહીતલમ્
એ રાજાએ, હે વિદ્વાન, અને મહાન આત્માએ પુણ્ય સર્જ્યું; વિષ્ણુલોક જેવું સમાનપણું ધરતી પર લાવ્યું.
નહુષસ્યાપિ પુત્રેણ વૈષ્ણવેન યયાતિના । ઉભયોર્લોકયોર્ભાવમેકીભૂતં મહીતલમ્
નહુષના પુત્ર વૈષ્ણવ યયાતિએ બંને લોકનો ભાવ ધરતી પર એકરૂપ કર્યો.
ભૂતલસ્યાપિ વિષ્ણોશ્ચ અંતરં નૈવ દૃશ્યતે । વિષ્ણૂચ્ચારં તુ વૈકુંઠે યથા કુર્વંતિ વૈષ્ણવાઃ
વિષ્ણુ અને ધરતી વચ્ચે કોઈ ફરક દેખાતો નથી; વૈકુંઠમાં વૈષ્ણવો વિષ્ણુનું નામ લે છે અને—
ભૂતલે તાદૃશોચ્ચારં પ્રકુર્વંતિ ચ માનવાઃ । ઉભયોર્લોકયોર્વિપ્ર એકભાવઃ પ્રદૃશ્યતે
ધરતી પર પણ માનવો એ જ રીતે નામ ઉચ્ચારે છે; હે વિદ્વાન, બંને લોકમાં એક જ ભાવ દેખાય છે.
જરારોગભયં નાસ્તિ મૃત્યુહીના નરા બભુઃ । દાનભોગપ્રભાવશ્ચ અધિકો દૃશ્યતે ભુવિ
વૃદ્ધાવસ્થા, રોગ કે ભય નહોતું; લોકો મૃત્યુથી મુક્ત થયા હતા; દાન અને ભોગની શક્તિ ધરતી પર વધારે દેખાતી હતી.
પુત્રાણાં તુ સુખં પુણ્યમધિકં પૌત્રજં નરાઃ । પ્રભુંજંતિ સુખેનાપિ માનવા ભુવિ સત્તમ
પુત્રોનું સુખ અને પુણ્ય, અને પૌત્રોનું તો વધુ જ, લોકો સરળતાથી માણતા હતા, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, ધરતી પર.
વિષ્ણોઃ પ્રસાદદાનેન ઉપદેશેન તસ્ય ચ । સર્વવ્યાધિવિનિર્મુક્તા માનવા વૈષ્ણવાઃ સદા
વિષ્ણુની કૃપા અને ઉપદેશથી બધા વૈષ્ણવ માનવો હંમેશા સર્વ રોગોથી મુક્ત રહેતા હતા.
સ્વર્ગલોકપ્રભાવો હિ કૃતો રાજ્ઞા મહીતલે । પંચવિંશપ્રમાણેન વર્ષાણિ નૃપસત્તમ
એ રાજાએ સ્વર્ગલોક જેવું તેજ ધરતી પર સ્થાપિત કર્યું હતું, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, અને તે પચ્ચીસ વર્ષ સુધી રહ્યું હતું.
ગદૈર્હીના નરાઃ સર્વે જ્ઞાનધ્યાનપરાયણાઃ । યજ્ઞદાનપરાઃ સર્વે દયાભાવાશ્ચ માનવાઃ
બધા રોગમુક્ત માણસો, જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં તત્પર, યજ્ઞ અને દાનમાં લાગેલા, અને દયાથી વિહોણા—all એવા માણસો છે.
ઉપકારરતાઃ પુણ્યા ધન્યાસ્તે કીર્તિભાજનાઃ । સર્વે ધર્મપરા વિપ્ર વિષ્ણુધ્યાનપરાયણાઃ
જે લોકો બીજાની મદદમાં આનંદ મેળવે છે, પુણ્યશાળી અને ધન્ય છે, અને કીર્તિ મેળવે છે, એ બધા ધર્મમાં તત્પર છે, બ્રાહ્મણ, અને વિષ્ણુના ધ્યાનમાં મન મૂકેલા છે.
રાજ્ઞા તેનોપદિષ્ટાસ્તે સંજાતા વૈષ્ણવા ભુવિ । વિષ્ણુરુવાચ- શ્રૂયતાં નૃપશાર્દૂલ ચરિત્રં તસ્ય ભૂપતેઃ
એ રાજાએ જે શીખવ્યું, એથી તેઓ પૃથ્વી પર વૈષ્ણવ બની ગયા. વિષ્ણુ બોલ્યા: રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ રાજાની વાર્તા સાંભળો.
સર્વધર્મપરો નિત્યં વિષ્ણુભક્તશ્ચ નાહુષિઃ । અબ્દાનાં તત્ર લક્ષં હિ તસ્યાપ્યેવં ગતં ભુવિ
નહુષના વંશજ, સર્વ ધર્મમાં અને વિષ્ણુભક્તિમાં સદા તત્પર હતા; ત્યાં પૃથ્વી પર તેમના માટે લાખ વર્ષ આવી રીતે પસાર થયા.
નૂતનો દૃશ્યતે કાયઃ પંચવિંશાબ્દિકો યથા । પંચવિંશાબ્દિકો ભાતિ રૂપેણ વયસા તદા
નવો શરીર દેખાય છે, જાણે પચ્ચીસ વર્ષનો યુવાન હોય; તે પચ્ચીસ વર્ષના રૂપ અને ઉંમરમાં તેજસ્વી લાગે છે.
પ્રબલઃ પ્રૌઢિસંપન્નઃ પ્રસાદાત્તસ્ય ચક્રિણઃ । માનુષા ભુવમાસ્થાય યમં નૈવ પ્રયાંતિ તે
મજબૂત અને પરિપક્વતા ધરાવનાર, ચક્રધારી ભગવાનની કૃપાથી, એ માણસો પૃથ્વી પર રહીને યમ પાસે જતાં નથી.
રાગદ્વેષવિનિર્મુક્તાઃ ક્લેશપાશવિવર્જિતાઃ । સુખિનો દાનપુણ્યૈશ્ચ સર્વધર્મપરાયણાઃ
રાગ-દ્વેષથી મુક્ત, દુઃખના બંધનથી છૂટેલા, દાનના પુણ્યથી સુખી, અને સર્વ ધર્મમાં તત્પર છે.
વિસ્તારં તેજનાઃ સર્વે સંતત્યાપિ ગતા નૃપ । યથા દૂર્વાવટાશ્ચૈવ વિસ્તારં યાંતિ ભૂતલે
એ બધા લોકો, રાજા, વંશમાં ફેલાઈ ગયા, જેમ દુર્વા ઘાસ પૃથ્વી પર ફેલાય છે.
યથા તે માનવાઃ સર્વે પુત્રપૌત્રૈઃ પ્રવિસ્તૃતાઃ । મૃત્યુદોષવિહીનાસ્તે ચિરં જીવંતિ વૈ જનાઃ
જેમ એ લોકો પુત્ર અને પૌત્ર દ્વારા ફેલાય છે, તેમ એ લોકો મૃત્યુના દોષથી મુક્ત રહીને લાંબું જીવન જીવે છે.
સ્થિરકાયાશ્ચ સુખિનો જરારોગવિવર્જિતાઃ । પંચવિંશાબ્દિકાઃ સર્વે નરા દૃશ્યંતિ ભૂતલે
મજબૂત શરીર ધરાવતા, સુખી, વૃદ્ધાવસ્થા અને રોગથી મુક્ત, બધા માણસો પૃથ્વી પર પચ્ચીસ વર્ષના દેખાય છે.