બ્રાહ્મણં યઃ સમાહૂય યાચમાનમકિંચનમ્ । પશ્ચાન્નાસ્તીતિ યો બ્રૂયાત્સ ચ વૈ બ્રહ્મહા નૃપ
જે કોઈ ભિક્ષા માંગતા ગરીબ બ્રાહ્મણને બોલાવે અને પછી 'કંઈ નથી' એમ કહે છે—એ પણ, રાજા, બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
યસ્તુ વિદ્યાભિમાનેન નિસ્તેજયતિ વૈ દ્વિજમ્ । ઉદાસીનં સભામધ્યે બ્રહ્મહા સ પ્રકીર્તિતઃ
અને જે પોતાની વિદ્યા પર અહંકાર રાખી, સભામાં નિષ્પક્ષ બ્રાહ્મણનું અપમાન કરે છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
મિથ્યાગુણૈરથાત્માનં નયત્યુત્કર્ષતાં પુનઃ । ગુરું વિરોધયેદ્યસ્તુ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ
જે ખોટા ગુણોથી પોતાનું બખાન કરે છે અથવા ગુરુનો વિરોધ કરે છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા માનવામાં આવે છે.
ક્ષુત્તૃષાતપ્તદેહાનામન્નભોજનમિચ્છતામ્ । યઃ સમાચરતે વિઘ્નં તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્
જે ભૂખ્યા-તરસ્યા, ખોરાકની ઇચ્છા ધરાવતા લોકોને ખોરાકમાં અવરોધ કરે છે, એ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
પિશુનઃ સર્વલોકાનાં રંધ્રાન્વેષણતત્પરઃ । ઉદ્વેજનકરઃ ક્રૂરઃ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ
જે બધા લોકોની નinda કરે છે, ખામીઓ શોધવામાં તત્પર રહે છે, દુઃખ આપે છે અને ક્રૂર છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
દેવદ્વિજ ગવાં ભૂમિં પૂર્વદત્તાં હરેત્તુ યઃ । પ્રનષ્ટામપિ કાલેન તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્
જે દેવ, બ્રાહ્મણ કે ગાયને અગાઉ દાનમાં અપાયેલી જમીન—even સમય જતાં ગુમ થયેલી—પાછી લઈ લે છે, એ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
દ્વિજવિત્તાપહરણં ન્યાસેન સમુપાર્જિતમ્ । બ્રહ્મહત્યાસમં જ્ઞેયં તસ્ય પાતકમુત્તમમ્
બ્રાહ્મણનું વિશ્વાસપૂર્વક મળેલું ધન છીનવી લેવું, એ મહાપાપ છે, જે બ્રાહ્મણહત્યાના સમાન ગણાય છે.
અગ્નિહોત્રં પરિત્યજ્ય પંચયજ્ઞીયકર્મણિ । માતાપિત્રોર્ગુરૂણાં ચ કૂટસાક્ષ્યં ચ યશ્ચરેત્
જે અગ્નિહોત્ર અને પાંચ યજ્ઞના કર્તવ્ય ત્યાગે છે, અથવા માતા, પિતા કે ગુરુ સામે ખોટી સાક્ષી આપે છે—
અપ્રિયં શિવભક્તાનામભક્ષ્યાણાં ચ ભક્ષણમ્ । વને નિરપરાધાનાં પ્રાણિનાં ચ પ્રમારણમ્
શિવભક્તોને દુઃખ આપવું, જે ખાવા મનાઈ છે એ ખાવું, અને જંગલમાં નિર્દોષ જીવોને મારવું—આ બધું મહાપાપ છે.
ગવાં ગોષ્ઠે વને ચાગ્નેઃ પુરે ગ્રામે ચ દીપનમ્ । ઇતિ પાપાનિ ઘોરાણિ સુરાપાનસમાનિ તુ
ગાયના વાડા, જંગલ, ઘર, શહેર કે ગામમાં આગ લગાવવી—આ બધું ભયાનક પાપ છે, જે દારૂ પીવાના પાપ જેટલું જ છે.
દીનસર્વસ્વહરણં પરસ્ત્રીગજવાજિનામ્ । ગોભૂરજતવસ્ત્રાણામોષધીનાં રસસ્ય ચ
ગરીબ માણસની મિલકત છીનવી લેવી, બીજાની પત્ની, હાથી કે ઘોડો દબાવી લેવું, ગાય, જમીન, ચાંદી, કપડાં, ઔષધિઓ કે એનો રસ ચોરી લેવું—આ બધું પાપ છે.
ચંદનાગુરુકર્પૂર કસ્તૂરી પટ્ટ વાસસામ્ । પરન્યાસાપહરણં રુક્મસ્તેયસમં સ્મૃતમ્
ચંદન, અગર, કપૂર, કસ્તૂરી, રેશમી કપડાં કે બીજાની રાખેલી વસ્તુ ચોરી લેવી—આ બધું સોનાની ચોરી જેટલું જ પાપ માનવામાં આવે છે.
કન્યાયા વરયોગ્યાયા અદાનં સદૃશે વરે । પુત્રમિત્રકલત્રેષુ ગમનં ભગિનીષુ ચ
લાયક દુલ્હાને યોગ્ય કન્યા ન આપવી, અને પોતાના પુત્ર, મિત્ર, પત્ની કે બહેન સાથે અયોગ્ય સંબંધ રાખવો—આ બધું ભારે પાપ છે.
કુમારીસાહસં ઘોરમંત્યજસ્ત્રીનિષેવણમ્ । સવર્ણાયાશ્ચ ગમનં ગુરુતલ્પસમં સ્મૃતમ્
કન્યાઓ પર જબરદસ્તી કરવી, નીચ જાતની સ્ત્રીઓ સાથે સંબંધ રાખવો, કે પોતાની જાતની સ્ત્રી સાથે અયોગ્ય વર્તન કરવું—આ બધું ગુરુની પત્ની સાથે સંબંધ જેટલું જ મોટું પાપ ગણાય છે.
મહાપાતકતુલ્યાનિ પાપાન્યુક્તાનિ યાનિ તુ । તાનિ પાતકસંજ્ઞાનિ તન્ન્યૂનમુપપાતકમ્
આપેલા મોટા પાપો જેવાં જ પાપો 'પાતક' કહેવાય છે; અને એથી થોડાં ઓછાં પાપો 'ઉપપાતક' કહેવાય છે.
દ્વિજાયાર્થં પ્રતિજ્ઞાય ન પ્રયચ્છતિ યઃ પુનઃ । તત્ર વિસ્મરતે વિપ્રસ્તુલ્યં તદુપપાતકમ્
કોઈ બ્રાહ્મણને કંઈક આપવાનું વચન આપી ને ન આપવું, અથવા એવી સ્થિતિમાં બ્રાહ્મણ એ વાત ભૂલી જાય—બન્ને ઉપપાતકના ભાગીદાર છે.
દ્વિજદ્રવ્યાપહરણં મર્યાદાયા વ્યતિક્રમમ્ । અતિમાનાતિકોપશ્ચ દાંભિકત્વં કૃતઘ્નતા
બ્રાહ્મણની વસ્તુ ચોરી લેવી, સીમા લાંઘવી, વધારે ગર્વ કે ગુસ્સો રાખવો, દંભ રાખવો, અને ઉપકાર ભૂલી જવું—આ બધું પાપ છે.
અન્યત્ર વિષયાસક્તિઃ કાર્પર્ણ્યં શાઠ્યમત્સરમ્ । પરદારાભિગમનં સાધ્વીકન્યાભિદૂષણમ્
વિષયવાસનામાં ફસાઈ જવું, કંજૂસી, કપટ, ઈર્ષ્યા, બીજાની પત્ની પાસે જવું, અને સારા સ્વભાવની કન્યાનું અપમાન કરવું—આ બધું પાપ છે.
પરિવિત્તિઃ પરિવેત્તા યયા ચ પરિવિદ્યતે । તયોર્દાનં ચ કન્યાયાસ્તયોરેવ ચ યાજનમ્
પાપી માણસ પાસેથી ભોજન સ્વીકારવું, એવો ભોજન આપનાર અને જેને એવું ભોજન આપવામાં આવે—આ ત્રણે, એમને કન્યા આપવી કે એમના માટે યજ્ઞ કરવો—આ બધું પાપ છે.
પુત્રમિત્રકલત્રાણામભાવે સ્વામિનસ્તથા । ભાર્યાણાં ચ પરિત્યાગઃ સાધૂનાં ચ તપસ્વિનામ્
પુત્ર, મિત્ર, પત્ની કે માલિક ન હોય ત્યારે એમને છોડી દેવું, અથવા સાધુઓ અને તપસ્વીઓની પત્નીઓને ત્યજી દેવી—આ બધું પાપ છે.
ગવાં ક્ષત્રિયવૈશ્યાનાં સ્ત્રીશૂદ્રાણાં ચ ઘાતનમ્ । શિવાયતનવૃક્ષાણાં પુણ્યારામ વિનાશનમ્
ગાય, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, સ્ત્રી કે શૂદ્રને મારવું, અને શિવમંદિરના વૃક્ષો કે પવિત્ર બગીચા નાશ કરવો—આ બધું પાપ છે.
યઃ પીડામાશ્રમસ્થાનામાચરેદલ્પિકામપિ । તદ્ભૃત્યપરિવર્ગસ્ય પશુધાન્યવનસ્ય ચ
જે કોઈ આશ્રમમાં રહેતા લોકો, એમના સેવકો, પરિવારજનો, પશુ, અનાજ કે જંગલને જરા પણ હાનિ પહોંચાડે—એ પણ પાપ કરે છે.
કર્ષ ધાન્ય પશુસ્તેયમયાજ્યાનાં ચ યાજનમ્ । યજ્ઞારામતડાગાનાં દારાપત્યસ્ય વિક્રયઃ
હળ, અનાજ, પશુ ચોરી લેવું, અયોગ્ય માણસ માટે યજ્ઞ કરવો, યજ્ઞભૂમિ, તળાવ, પત્ની કે સંતાન વેચી નાખવું—આ બધું પાપ છે.
તીર્થયાત્રોપવાસાનાં વ્રતાનાં ચ સુકર્મણામ્ । સ્ત્રીધનાન્યુપજીવંતિ સ્ત્રીભગાત્યંતજીવિતા
સ્ત્રીઓની મિલકત પર ગુજરાન ચલાવવો, સ્ત્રીના કારણે પોતાનું જીવન ખતમ કરવું, તીર્થયાત્રા, ઉપવાસ, વ્રત કે સારા કામો છોડીને બેસી રહેવું—આ બધું પાપ છે.
સ્વધર્મં વિક્રયેદ્યસ્તુ અધર્મં વર્ણતે નરઃ । પરદોષપ્રવાદી ચ પરચ્છિદ્રાવલોકકઃ
પોતાનો ધર્મ વેચી નાખવો, અધર્મની પ્રશંસા કરવી, બીજાના દોષની ચર્ચા કરવી, કે બીજાની ખામીઓ શોધવી—આ બધું પાપ છે.
પરદ્રવ્યાભિલાષી ચ પરદારાવલોકકઃ । એતે ગોઘ્નસમાનાશ્ચ જ્ઞાતવ્યા નૃપનંદન
બીજાની મિલકતની ઇચ્છા રાખવી, બીજાની પત્ની તરફ લલચાઈને જોવું—આ બધું ગાયને મારવા જેટલું જ પાપ છે, રાજનંદન.
યઃ કર્તા સર્વશાસ્ત્રાણાં ગોહર્તા ગોશ્ચ વિક્રયી । નિર્દયોઽતીવ ભૃત્યેષુ પશૂનાં દમકશ્ચ યઃ
જે બધા શાસ્ત્રો લખે છે, ગાયને મારી નાખે છે અથવા વેચે છે, પોતાના નોકરો પર અત્યંત નિર્દયી છે અને પશુઓને મારતો હોય છે—
મિથ્યા પ્રવદતે વાચમાકર્ણયતિ યઃ પરૈઃ । સ્વામિદ્રોહી ગુરુદ્રોહી માયાવી ચપલઃ શઠઃ
જે ખોટું બોલે છે, બીજાઓ પાસેથી ખોટું સાંભળે છે, પોતાના માલિક કે ગુરુનો વિશ્વાસઘાત કરે છે, છેતરપિંડી કરે છે, ચંચળ અને કપટી હોય છે—
યો ભાર્યાપુત્રમિત્રાણિ બાલવૃદ્ધકૃશાતુરાન્ । ભૃત્યાનતિથિબંધૂંશ્ચ ત્યક્ત્વાશ્નાતિ બુભુક્ષિતાન્
જે પોતાની પત્ની, બાળકો, મિત્રો, નાના, વૃદ્ધ, દુર્બળ, બીમાર, નોકરો, મહેમાન અને સંબંધીઓને ભૂખ્યા છોડી પોતે જ ખાય છે—
યે તુ મૃષ્ટં સમશ્નંતિ નો વાંચ્છંતં દદંતિ ચ । પૃથક્પાકી સ વિજ્ઞેયો બ્રહ્મવાદિષુ ગર્હિતઃ
જે સારા ખોરાકને એકલા જ ખાય છે અને ઇચ્છનારાને આપતો નથી, એવો વ્યક્તિ અલગ પકાવનાર કહેવાય છે અને જ્ઞાનીઓમાં નિંદનીય છે.