શાપં દત્ત્વા તતો યાંતિ શ્રાદ્ધાદ્વિપ્રવિવર્જિતાત્ । મહાપાપી ભવેત્સોપિ બ્રહ્મણઃ સદૃશો યદિ
શ્રાદ્ધમાં બ્રાહ્મણ ન હોય તો પિતૃઓ શાપ આપી ત્યાંથી ચાલ્યા જાય છે; એ માણસ ભલે બ્રહ્મા જેવો લાગે, પણ મોટું પાપી બને છે.
પૈત્રાચારં પરિત્યજ્ય યો વર્તેત નરોત્તમ । મહાપાપી સ વિજ્ઞેયઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ
માણસોમાં શ્રેષ્ઠ, જે પોતાના પિતૃઓની રીત છોડે અને વિરુદ્ધ વર્તે, તે મોટું પાપી ગણાય અને બધાં ધર્મમાંથી બહાર થાય.
યે ત્યજંતિ શિવાચારં વૈષ્ણવં ભોગદાયકમ્ । નિંદંતિ બ્રાહ્મણં ધર્મં વિજ્ઞેયાઃ પાપવર્દ્ધનાઃ
જે લોકો શિવની રીત, વૈષ્ણવ માર્ગ અને ભોગ આપનારા માર્ગને છોડે, બ્રાહ્મણ અને ધર્મની નિંદા કરે, તેઓ પાપ વધારનાર ગણાય.
યે ત્યજંતિ શિવાચારં શિવભક્તાન્દ્વિષંતિ ચ । હરિં નિંદંતિ યે પાપા બ્રહ્મદ્વેષકરાઃ સદા
જે શિવની રીત છોડે, શિવભક્તોને દ્વેષ કરે, હરિની નિંદા કરે અને હંમેશાં બ્રહ્માના દુશ્મન બને, તે પાપી છે.
આચારનિંદકા યે તે મહાપાતકકૃત્તમાઃ । આદ્યં પૂજ્યં પરં જ્ઞાનં પુણ્યં ભાગવતં તથા
જે યોગ્ય વર્તનની નિંદા કરે, તેઓ મહાપાપી છે; સર્વોચ્ચ પૂજા, શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન અને પવિત્ર ભાગવતનું પણ માન કરવું જોઈએ.
વૈષ્ણવં હરિવંશં વા મત્સ્યં વા કૂર્મમેવ ચ । પાદ્મં વા યે પૂજયંતિ તેષાં શ્રેયો વદામ્યહમ્
જે વૈષ્ણવ, હરિવંશ, મત્સ્ય, કૂર્મ કે પદ્મ પુરાણની પૂજા કરે, એમના કલ્યાણની હું ખાતરી આપું છું.
પ્રત્યક્ષં તેન વૈ દેવઃ પૂજિતો મધુસૂદનઃ । તસ્માત્પ્રપૂજયેજ્જ્ઞાનં વૈષ્ણવં વિષ્ણુવલ્લભમ્
એથી ભગવાન મધુસૂદનની સીધી પૂજા થાય છે; તેથી વૈષ્ણવ જ્ઞાન, જે વિષ્ણુને પ્રિય છે, તેનું માન કરવું જોઈએ.
દેવસ્થાને ચ નિત્યં વૈ વૈષ્ણવં પુસ્તકં નૃપ । તસ્મિન્પ્રપૂજિતે વિપ્ર પૂજિતઃ કમલાપતિઃ
રાજા, દેવસ્થાનમાં હંમેશાં વૈષ્ણવ ગ્રંથ હોવો જોઈએ; તેની પૂજાથી બ્રાહ્મણ અને કમલાપતિ પ્રસન્ન થાય છે.
અસંપૂજ્ય હરેર્જ્ઞાનં યે ગાયંતિ લિખંતિ ચ । અજ્ઞાય તત્પ્રયચ્છંતિ શૃણ્વંત્યુચ્ચારયંતિ ચ
જે લોકો હરિના જ્ઞાનને પૂજા કર્યા વિના ગાય છે, લખે છે, આપે છે, સાંભળે છે કે ઉચ્ચારે છે, અને સમજે પણ નથી,
વિક્રીડંતિ ચ લોભેન કુજ્ઞાન નિયમેન ચ । અસંસ્કૃતપ્રદેશેષુ યથેષ્ટં સ્થાપયંતિ ચ
તેઓ લોભથી, ખોટા જ્ઞાન અને નિયમથી તેની રમતમાં કરે છે અને અશુદ્ધ જગ્યાએ મનગમતી રીતે મૂકે છે.
હરિજ્ઞાનં યથાક્ષેમં પ્રત્યક્ષાચ્ચ પ્રકાશયેત્ । અધીતે ચ સમર્થશ્ચ યઃ પ્રમાદં કરોતિ ચ
જે વ્યક્તિ હરિનું જ્ઞાન યોગ્ય રીતે, સ્પષ્ટ રીતે સમજાવે છે અને પોતે પણ સમર્થ છે, છતાં બેદરકારીથી વર્તે છે—
અશુચિશ્ચાશુચૌ સ્થાને યઃ પ્રવક્તિ શૃણોતિ ચ । ઇતિ સર્વં સમાસેન જ્ઞાનનિંદા સમં સ્મૃતમ્
અને જે અશુદ્ધ હોય ને અશુદ્ધ જગ્યાએ બોલે કે સાંભળે—આ બધું સંક્ષેપમાં જ્ઞાનની નિંદા જેટલું જ માનવામાં આવે છે.
ગુરુપૂજામકૃત્વૈવ યઃ શાસ્ત્રં શ્રોતુમિચ્છતિ । ન કરોતિ ચ શુશ્રૂષામાજ્ઞાભંગં ચ ભાવતઃ
જે ગુરુની પૂજા કર્યા વિના શાસ્ત્ર સાંભળવા ઇચ્છે છે, ગુરુની સેવા કે આજ્ઞાપાલન ન કરે અને મનથી આજ્ઞા ભંગ કરે—
નાભિનંદતિ તદ્વાક્યમુત્તરં સંપ્રયચ્છતિ । ગુરુકર્મણિ સાધ્યે ચ તદુપેક્ષાં કરોતિ ચ
જે ગુરુના વચનને સ્વીકારતો નથી, જવાબ આપે છે, અને ગુરુએ સોંપેલા કામમાં અવગણના કરે છે—
ગુરુમાર્તમશક્તં ચ વિદેશં પ્રસ્થિતં તથા । અરિભિઃ પરિભૂતં વા યઃ સંત્યજતિ પાપકૃત્
જે ગુરુ દુઃખી, અશક્ત, વિદેશે ગયેલા કે દુશ્મનો દ્વારા અપમાનિત થયેલા હોય ત્યારે તેને છોડી દે છે—એ પાપી ગણાય છે.
પઠમાનં પુરાણં તુ તસ્ય પાપં વદામ્યહમ્ । કુંભીપાકે વસેત્તાવદ્યાવદિંદ્રાશ્ચતુર્દશ
જે ગુરુ પુરાણનું પાઠ કરે ત્યારે તેની અવગણના કરે છે, એના પાપ વિશે હું કહું છું: એ વ્યક્તિ ચૌદ ઇન્દ્રોના સમય સુધી કુંભીપાક નરકમાં રહે છે.
પઠમાનં ગુરું યો હિ ઉપેક્ષયતિ પાપધીઃ । તસ્યાપિ પાતકં ઘોરં ચિરં નરકદાયકમ્
જે દુષ્ટમનથી ગુરુના પાઠને અવગણે છે, એ માટે પણ ભયાનક પાપ છે, જે લાંબા સમય સુધી નરકમાં દુઃખ આપે છે.
ભાર્યાપુત્રેષુ મિત્રેષુ યશ્ચાવજ્ઞાં કરોતિ ચ । ઇત્યેતત્પાતકં જ્ઞેયં ગુરુનિન્દાસમં મહત્
જે પોતાની પત્ની, સંતાન કે મિત્રોની અવગણના કરે છે—એવું પાપ પણ ગુરુની નિંદા જેટલું મોટું ગણવું.
બ્રહ્મહા સ્વર્ણસ્તેયી ચ સુરાપી ગુરુતલ્પગઃ । મહાપાતકિનશ્ચૈતે તત્સંયોગી ચ પંચમઃ
જે બ્રાહ્મણહત્યા કરે, સોનાની ચોરી કરે, દારૂ પીવે, ગુરુની પત્ની સાથે સંબંધ રાખે—આ બધા મહાપાપી છે અને જે એમના સંગે રહે છે એ પાંચમો છે.
ક્રોધાદ્દ્વેષાદ્ભયાલ્લોભાદ્બ્રાહ્મણસ્ય વિશેષતઃ । મર્માતિકૃન્તકો યશ્ચ બ્રહ્મઘ્નઃ સ પ્રકીર્તિતઃ
ક્રોધ, દ્વેષ, ભય કે લોભથી, ખાસ કરીને બ્રાહ્મણ સામે, જે કોઈનું જીવતત્વ નષ્ટ કરે છે, એ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
બ્રાહ્મણં યઃ સમાહૂય યાચમાનમકિંચનમ્ । પશ્ચાન્નાસ્તીતિ યો બ્રૂયાત્સ ચ વૈ બ્રહ્મહા નૃપ
જે કોઈ ભિક્ષા માંગતા ગરીબ બ્રાહ્મણને બોલાવે અને પછી 'કંઈ નથી' એમ કહે છે—એ પણ, રાજા, બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
યસ્તુ વિદ્યાભિમાનેન નિસ્તેજયતિ વૈ દ્વિજમ્ । ઉદાસીનં સભામધ્યે બ્રહ્મહા સ પ્રકીર્તિતઃ
અને જે પોતાની વિદ્યા પર અહંકાર રાખી, સભામાં નિષ્પક્ષ બ્રાહ્મણનું અપમાન કરે છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
મિથ્યાગુણૈરથાત્માનં નયત્યુત્કર્ષતાં પુનઃ । ગુરું વિરોધયેદ્યસ્તુ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ
જે ખોટા ગુણોથી પોતાનું બખાન કરે છે અથવા ગુરુનો વિરોધ કરે છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા માનવામાં આવે છે.
ક્ષુત્તૃષાતપ્તદેહાનામન્નભોજનમિચ્છતામ્ । યઃ સમાચરતે વિઘ્નં તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્
જે ભૂખ્યા-તરસ્યા, ખોરાકની ઇચ્છા ધરાવતા લોકોને ખોરાકમાં અવરોધ કરે છે, એ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
પિશુનઃ સર્વલોકાનાં રંધ્રાન્વેષણતત્પરઃ । ઉદ્વેજનકરઃ ક્રૂરઃ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ
જે બધા લોકોની નinda કરે છે, ખામીઓ શોધવામાં તત્પર રહે છે, દુઃખ આપે છે અને ક્રૂર છે—એ પણ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
દેવદ્વિજ ગવાં ભૂમિં પૂર્વદત્તાં હરેત્તુ યઃ । પ્રનષ્ટામપિ કાલેન તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્
જે દેવ, બ્રાહ્મણ કે ગાયને અગાઉ દાનમાં અપાયેલી જમીન—even સમય જતાં ગુમ થયેલી—પાછી લઈ લે છે, એ બ્રાહ્મણહતા કહેવાય છે.
દ્વિજવિત્તાપહરણં ન્યાસેન સમુપાર્જિતમ્ । બ્રહ્મહત્યાસમં જ્ઞેયં તસ્ય પાતકમુત્તમમ્
બ્રાહ્મણનું વિશ્વાસપૂર્વક મળેલું ધન છીનવી લેવું, એ મહાપાપ છે, જે બ્રાહ્મણહત્યાના સમાન ગણાય છે.
અગ્નિહોત્રં પરિત્યજ્ય પંચયજ્ઞીયકર્મણિ । માતાપિત્રોર્ગુરૂણાં ચ કૂટસાક્ષ્યં ચ યશ્ચરેત્
જે અગ્નિહોત્ર અને પાંચ યજ્ઞના કર્તવ્ય ત્યાગે છે, અથવા માતા, પિતા કે ગુરુ સામે ખોટી સાક્ષી આપે છે—
અપ્રિયં શિવભક્તાનામભક્ષ્યાણાં ચ ભક્ષણમ્ । વને નિરપરાધાનાં પ્રાણિનાં ચ પ્રમારણમ્
શિવભક્તોને દુઃખ આપવું, જે ખાવા મનાઈ છે એ ખાવું, અને જંગલમાં નિર્દોષ જીવોને મારવું—આ બધું મહાપાપ છે.
ગવાં ગોષ્ઠે વને ચાગ્નેઃ પુરે ગ્રામે ચ દીપનમ્ । ઇતિ પાપાનિ ઘોરાણિ સુરાપાનસમાનિ તુ
ગાયના વાડા, જંગલ, ઘર, શહેર કે ગામમાં આગ લગાવવી—આ બધું ભયાનક પાપ છે, જે દારૂ પીવાના પાપ જેટલું જ છે.