તેષાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસઃ । તસ્યાસીજ્જ્યેષ્ઠપુત્રસ્તુ રુરુર્નામ મહાબલઃ
હવે હું તેમના નામો કહું છું, તું એકાગ્ર ચિત્તથી સાંભળ. Yayātiની સૌથી મોટી દીકરો રુરુ હતો, જે બહુ જ બળવાન હતો.
પુરુર્નામ દ્વિતીયોઽભૂત્કુરુશ્ચાન્યસ્તૃતીયકઃ । યદુર્નામ સ ધર્માત્મા ચતુર્થો નૃપતેઃ સુતઃ
બીજો દીકરો પુરુ હતો, ત્રીજો કુરુ અને ચોથો દીકરો યદુ હતો, જે સદ્ગુણોવાળો અને ધર્મપ્રિય હતો.
એવં ચત્વારઃ પુત્રાશ્ચ યયાતેસ્તુ મહાત્મનઃ । તેજસા પૌરુષેણાપિ પિતૃતુલ્યપરાક્રમાઃ
આ રીતે મહાન આત્માવાળા યયાતિના ચાર દીકરા હતા, જે તેજ, હિંમત અને પરાક્રમમાં પિતાને બરાબર હતા.
એવં રાજ્યં કૃતં તેન ધર્મેણાપિ યયાતિના । તસ્ય કીર્તિર્યશો ભાવસ્ત્રૈલોક્યે પ્રચુરોભવત્
યયાતિએ ધર્મથી રાજ્ય સ્થાપ્યું અને તેની કીર્તિ, યશ અને પ્રતિષ્ઠા ત્રણેય લોકમાં વ્યાપી ગઈ.
વિષ્ણુરુવાચ- એકદા તુ દ્વિજશ્રેષ્ઠો નારદો બ્રહ્મનંદનઃ । એંદ્રં લોકં ગતો રાજન્દ્રષ્ટું ચૈવ પુરંદરમ્
વિષ્ણુ બોલ્યા: એક વખત બ્રહ્માના પુત્ર, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ નારદ દેવલોકમાં પુરંદરને જોવા ગયા.
સહસ્રાક્ષસ્તતોપશ્યદ્ધુતાશનસમપ્રભમ્ । દેવો વિપ્રં સમાયાંતં સર્વજ્ઞં જ્ઞાનપંડિતમ્
ત્યાં હજારો આંખો ધરાવતો ઇન્દ્રે, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતા, સર્વજ્ઞ અને જ્ઞાનમાં પંડિત એવા બ્રાહ્મણને આવે છે તે જોયો.
પૂજિતં મધુપર્કાદ્યૈર્ભક્ત્યા નમિતકંધરઃ । નિવેશ્ય ચાસને પુણ્યે પપ્રચ્છ મુનિપુંગવમ્
ઇન્દ્રે ભક્તિપૂર્વક માધુપર્ક વગેરેથી નારદજીનું સન્માન કર્યું, નમ્રતાથી માથું ઝુકાવ્યું, પવિત્ર આસન પર બેસાડ્યા અને મહાન મુનિને પ્રશ્ન પૂછ્યો.
ઇંદ્ર ઉવાચ- કસ્માદાગમનં તેદ્ય કિમર્થમિહ ચાગતઃ । કિં તે હિ સુપ્રિયં વિપ્ર કરોમ્યદ્ય મહામુને
ઇન્દ્રે પૂછ્યું: આજે તું અહીં શા માટે આવ્યો છે? તારો આવવાનો હેતુ શું છે? મહામુનિ, તને જે પ્રિય હોય એ હું શું કરી શકું?
નારદ ઉવાચ- દેવરાજ કૃતં સર્વં ભક્ત્યા યચ્ચ પ્રભાષિતમ્ । સંતુષ્ટોસ્મિ મહાપ્રાજ્ઞ પ્રશ્નોત્તરં વદામ્યહમ્
નારદે કહ્યું: દેવરાજ, તું જે કર્યું અને કહ્યું તે બધું ભક્તિથી ભરેલું છે. મહાપંડિત, હું સંતોષ પામ્યો છું; હવે હું તારા પ્રશ્નોના જવાબ આપું છું.
મહીલોકાત્સુસંપ્રાપ્તઃ સાંપ્રતં તવ મંદિરમ્ । ત્વામન્વેષ્ટું સમાયાતો દૃષ્ટ્વા નાહુષમેવ ચ
હું પૃથ્વી લોકમાંથી તારા મકાનમાં તને શોધવા આવ્યો છું અને અહીં નાહુષને પણ જોયો છે.
ઇંદ્ર ઉવાચ- સત્યધર્મેણ કો રાજા પ્રજાઃ પાલયતે સદા । સર્વધર્મસમાયુક્તઃ શ્રુતવાઞ્જ્ઞાનવાન્ગુણી
ઇન્દ્રે પૂછ્યું: પૃથ્વી પર કયો રાજા સત્ય અને ધર્મથી હંમેશા પ્રજાનું રક્ષણ કરે છે, સર્વગુણોથી યુક્ત, શાસ્ત્રજ્ઞ, જ્ઞાનવાન અને ગુણવાન છે?
પૃથિવ્યામસ્તિ કો રાજા વેદજ્ઞો બ્રાહ્મણપ્રિયઃ । બ્રહ્મણ્યો વેદવિચ્છૂરો યજ્વા દાતા સુભક્તિમાન્
પૃથ્વી પર કયો રાજા વેદમાં પારંગત છે, બ્રાહ્મણોને પ્રિય છે, બ્રહ્મનિષ્ઠ છે, યજ્ઞકર્મમાં નિપુણ છે, દાનશીલ છે અને ભક્તિથી ભરપૂર છે?
નારદ ઉવાચ- એભિર્ગુણૈસ્તુ સંયુક્તો નહુષસ્યાત્મજો બલી । યસ્ય સત્યેન વીર્યેણ સર્વે લોકાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
નારદે કહ્યું: આ બધા ગુણોથી યુક્ત અને બળવાન નાહુષનો પુત્ર છે, જેના સત્ય અને શક્તિથી બધા લોક સ્થિર છે.
ભવાદૃશો હિ ભૂર્લોકે યયાતિર્નહુષાત્મજઃ । ભવાન્સ્વર્ગે સ ચૈવાસ્તિ ભૂતલે ભૂતિવર્ધનઃ
પૃથ્વી પર નાહુષનો પુત્ર યયાતિ તારી જેમ છે; તું સ્વર્ગમાં છે અને એ પૃથ્વી પર છે, બંને લોકોએ કલ્યાણ ફેલાવનાર છે.
પિતુઃ શ્રેષ્ઠો મહારાજ હ્યશ્વમેધશતં તથા । વાજપેયશતં ચક્રે યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ
પિતાથી શ્રેષ્ઠ એવા પૃથ્વીના રાજા યયાતિએ સો અશ્વમેઘ યજ્ઞ અને સો વાજપેય યજ્ઞ કર્યા હતા.
દત્તાન્યનેકરૂપાણિ દાનાનિ તેન ભક્તિતઃ । ગવાં લક્ષસહસ્રાણિ ગવાં કોટિશતાનિ ચ
યયાતિએ ભક્તિપૂર્વક અનેક પ્રકારના દાન આપ્યા: લાખો ગાયો અને કરોડો ગાયો દાનમાં આપી.
કોટિહોમાંશ્ચકારાથ લક્ષહોમાંસ્તથૈવ ચ । ભૂમિદાનાદિ દાનાનિ બ્રાહ્મણેભ્યોદદાચ્ચ યઃ
એમણે કરોડો હોળા અને લાખો હોળા કર્યા, જમીન અને બીજા અનેક દાન બ્રાહ્મણોને આપ્યા.
સર્વં યેન સ્વરૂપં હિ ધર્મસ્ય પરિપાલિતમ્ । એવં ગુણૈઃ સમાયુક્તો યયાતિર્નહુષાત્મજઃ
યયાતિએ ધર્મના સર્વ સ્વરૂપનું સાચું પાલન કર્યું; એ નાહુષપુત્ર એવા યયાતિ આવા ગુણોથી ભરપૂર હતા.
વર્ષાણાં તુ સહસ્રાણિ અશીતિર્નૃપસત્તમઃ । રાજ્યં ચકાર સત્યેન યથા દિવિ ભવાનિહ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એણે એંસી હજાર વર્ષ સુધી સત્યના આધાર પર રાજ કર્યું, જેમ ભવ સ્વર્ગમાં રાજ કરે છે.
સુકર્મોવાચ- એવમાકર્ણ્ય દેવેંદ્રો નારદાત્સ મુનીશ્વરાત્ । સમાલોચ્ય સ મેધાવી સંભીતો ધર્મપાલનાત્
સુકર્માએ કહ્યું: આ રીતે મહર્ષિ નારદ પાસેથી સાંભળીને દેવોના રાજાએ, જે બુદ્ધિશાળી અને વિચારશીલ હતો, ધર્મની રક્ષા અંગે ડરી ગયો.
શતયજ્ઞપ્રભાવેણ નહુષો હિ પુરા મમ । એંદ્રં પદં ગતો વીરો દેવરાજોભવત્પુરા
શત યજ્ઞોની શક્તિથી, નહુષે એક સમયે મારું એ ઇન્દ્રનું સ્થાન મેળવ્યું હતું અને પ્રાચીન સમયમાં દેવતાઓનો રાજા બન્યો હતો.
શચી બુદ્ધિપ્રભાવેણ પદભ્રષ્ટો વ્યજાયત । તાદૃશોયં મહારાજઃ પિતુસ્તુલ્યપરાક્રમઃ
શચીના બુદ્ધિબળથી એ પોતાનું સ્થાન ગુમાવી બેઠો; એવો આ મહાન રાજા, પોતાના પિતાની સમાન પરાક્રમી છે.
પ્રાપ્સ્યતે નાત્ર સંદેહઃ પદમૈંદ્રં ન સંશયઃ । યેન કેનાપ્યુપાયેન તં ભૂપં દિવમાનયે
એ નિશ્ચયે ઇન્દ્રનું સ્થાન પામશે—આમાં કોઈ શંકા નથી; કોઈ પણ રીતે એ રાજાને સ્વર્ગમાં લાવો.
ઇત્યેવં ચિંતયામાસ તસ્માદ્ભીતઃ સુરેશ્વરઃ । ભૂપાલસ્ય નૃપશ્રેષ્ઠ યયાતેઃ સુમહદ્ભયાત્
આ રીતે, મહારાજ યયાતિના ભારે ભયથી ડરીને દેવતાઓના સ્વામી વિચાર કરવા લાગ્યા.
તમાનેતું તતો દૂતં પ્રેષયામાસ દેવરાટ્ । નહુષસ્ય વિમાનં તુ સર્વકામસમન્વિતમ્
પછી દેવરાજાએ નહુષના પુત્રને લાવવા માટે એક દૂતને મોકલ્યો, સાથે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરતું વિમાન પણ મોકલ્યું.
સારથિં માતલિં નામ વિમાનેન સમન્વિતમ્ । ગતો હિ માતલિસ્તત્ર યત્રાસ્તે નહુષાત્મજઃ
માતલી નામનો સારથી એ વિમાન સાથે ત્યાં ગયો, જ્યાં નહુષનો પુત્ર રહેતો હતો.
પ્રહિતઃ સુરરાજેન સમાનેતું મહામતિમ્ । સભાયાં વર્ત્તમાનસ્તુ યથા ઇંદ્ર પ્રઃશોભતે
દેવરાજાએ મહા બુદ્ધિશાળી ને લાવવા માટે મોકલેલા માતલીએ એ સભામાં પહોંચ્યો, જ્યાં નહુષનો પુત્ર ઇન્દ્ર જેવો તેજસ્વી દેખાતો હતો.
તથા યયાતિર્ધર્માત્મા સ્વસભાયાં વિરાજતે । તમુવાચ મહાત્માનં રાજાનં સત્યભૂષણમ્
એ જ રીતે, ધર્મનિષ્ઠ યયાતિ પોતાની સભામાં પ્રકાશિત થતો હતો; માતલીએ એ મહાત્મા અને સત્યથી શોભતા રાજાને સંબોધ્યો.
સારથિર્દેવરાજસ્ય શૃણુ રાજન્વચો મમ । પ્રહિતો દેવરાજેન સકાશં તવ સાંપ્રતમ્
દેવરાજાના સારથીએ કહ્યું: 'હે રાજા, મારા વચન સાંભળો; હું દેવરાજા દ્વારા હવે તમારી પાસે મોકલાયો છું.'
યદ્બ્રૂતે દેવરાજસ્તુ તત્સર્વં સુમનાઃ કુરુ । આગંતવ્યં ત્વયા દેવ એંદ્રં લોકં હિ નાન્યથા
'દેવરાજા જે કહે છે, એ બધું આનંદથી કરો; તમારે સ્વર્ગલોકમાં ઇન્દ્ર પાસે જવું જ પડશે, બીજો કોઈ માર્ગ નથી.'