શ્રદ્ધયા શૃણુતે નારી સુકલાખ્યાનમુત્તમમ્ । સૌભાગ્યેન તુ સત્યેન પુત્રપૌત્રૈર્ન મુચ્યતે
જે સ્ત્રી શ્રદ્ધાથી સુકલા ની ઉત્તમ કથા સાંભળે છે, તે સદભાગ્ય અને સત્યથી પુત્ર અને પૌત્રથી ક્યારેય વંચિત થતી નથી.
મોદતે ધનધાન્યેન સહભર્ત્રા સુખી ભવેત્ । પતિવ્રતા ભવેત્સા ચ જન્મજન્મનિ નાન્યથા
તે ધન અને અનાજમાં આનંદ પામે છે, પતિ સાથે સુખી રહે છે; દરેક જન્મમાં પતિવ્રતા બને છે, ક્યારેય બીજું થતું નથી.
બ્રાહ્મણો વેદવિદ્વાંશ્ચ ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્ । ધનધાન્યં ભવેચ્ચૈવ વૈશ્યગેહે ન સંશયઃ
બ્રાહ્મણને વેદજ્ઞાન મળે છે, ક્ષત્રિય વિજયી બને છે; વૈશ્યના ઘરમાં નિશ્ચિતપણે ધન અને અનાજ મળે છે.
ધર્મજ્ઞો જાયતે રાજન્સદાચારઃ સુખી ભવેત્ । શૂદ્ર સુઃખમવાપ્નોતિ પુત્રપૌત્રૈઃ પ્રવર્ધતે
રાજા ધર્મજ્ઞ અને સદાચારવાળો જન્મે છે, સુખી રહે છે; શૂદ્ર સુખ પામે છે અને પુત્ર-પૌત્રથી વૃદ્ધિ પામે છે.
વિપુલા જાયતે લક્ષ્મીર્ધનધાન્યૈરલંકૃતા
મોટી લક્ષ્મી થાય છે, ધન અને અનાજથી ઘરમાં સમૃદ્ધિ આવે છે.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડના વેનોપાખ્યાનમાં સુકલા ચરિત્રનું સાઠમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વેન ઉવાચ- ભાર્યાતીર્થં સમાખ્યાતં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્ । પિતૃતીર્થં સમાખ્યાહિ પુત્રાણાં તારણં પરમ્
વેણે કહ્યું: 'પત્ની માટેનું તીર્થ વર્ણવાયું, જે સર્વ તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ છે; હવે પિતૃઓ માટેનું તીર્થ કહો, જે પુત્રોને સર્વોત્તમ મુક્તિ આપે છે.'
વિષ્ણુરુવાચ- કુરુક્ષેત્રે મહાક્ષેત્રે કુંડલો નામ બ્રાહ્મણઃ । સુકર્મા નામ સત્પુત્રઃ કુંડલસ્ય મહાત્મનઃ
વિષ્ણુએ કહ્યું: 'કુરુક્ષેત્રમાં, મહાન ક્ષેત્રમાં, કુંડલ નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો; તેના મહાત્મા પુત્રનું નામ સુકર્મા હતું.'
ગુરૂ તસ્ય મહાવૃદ્ધૌ ધર્મજ્ઞૌ શાસ્ત્રકોવિદૌ । દ્વાવેતૌ તુ મહાત્માનૌ જરયા પરિપીડિતૌ
તેના ગુરુઓ ખૂબ જ વૃદ્ધ હતા, ધર્મજ્ઞ અને શાસ્ત્રવિદ્યા ધરાવતા; એ બે મહાત્માઓ વૃદ્ધાવસ્થાથી પીડાતા હતા.
તયોઃ શુશ્રૂષણં ચક્રે ભક્ત્યા ચ પરયા તતઃ । ધર્મજ્ઞો ભાવસંયુક્તો અહર્નિશમનારતમ્
તેને પરમ ભક્તિથી તેમની સેવા કરી; ધર્મજ્ઞ અને ભાવસભર થઈ, દિવસ-રાત સતત તેમની સેવા કરતો રહ્યો.
તસ્માદ્વેદાનધીતે સ પિતુઃ શાસ્ત્રાણ્યનેકશઃ । સર્વાચારપરો દક્ષો ધર્મજ્ઞો જ્ઞાનવત્સલઃ
એથી તેણે પિતાજી પાસેથી વેદો અને અનેક શાસ્ત્રો ભણ્યા, બધા આચારમાં નિપુણ, ધર્મને જાણનારો અને જ્ઞાનપ્રેમી બન્યો.
અંગસંવાહનં ચક્રે ગુર્વોશ્ચ સ્વયમેવ સઃ । પાદપ્રક્ષાલનં ચૈવ સ્નાનભોજનકીં ક્રિયામ્
તે પોતે જ ગુરુજીના અંગો દબાવતો, પગ ધોઈને આપતો અને સ્નાન તથા ભોજન જેવી સેવા કરતો.
ભક્ત્યા ચૈવ સ્વભાવેન તદ્ધ્યાને તન્મયો ભવેત્ । માતાપિત્રોશ્ચ રાજેંદ્ર ઉપચર્યાં પ્રકારયેત્
એ ભક્તિ અને સ્વભાવથી, એના ધ્યાનમાં લીન રહી, રાજા, માતા-પિતાની પણ સેવા કરતો.
સૂત ઉવાચ- તદ્વર્તમાનકાલે તુ બભૂવ નૃપસત્તમ । પિપ્પલો નામ વૈ વિપ્રઃ કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ
સૂતાએ કહ્યું: એ સમયે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, કશ્યપ વંશના પિપ્પલ નામના મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણ હતા.
તપસ્તેપે નિરાહારો જિતાત્મા જિતમત્સરઃ । દયાદાનદમોપેતઃ કામં ક્રોધં વિજિત્ય સઃ
તેઓ ઉપવાસથી તપ કરતા, મન પર કાબૂ રાખતા, ઈર્ષ્યા વિના, દયા, દાન અને દમ ધરાવતા, કામ અને ક્રોધને જીતેલા હતા.
દશારણ્યગતો ધીમાઞ્જ્ઞાનશાંતિપરાયણઃ । સર્વેંદ્રિયાણિ સંયમ્ય તપસ્તેપે મહામનાઃ
દશારણ્ય જઇ, જ્ઞાન અને શાંતિમાં તત્પર રહી, સર્વે ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખી, મહાન મનથી તપ કર્યો.
તપઃપ્રભાવતસ્તસ્ય જંતવો ગતવિગ્રહાઃ । વસંતિ સુયુગે તત્ર એકોદરગતા ઇવ
તપની શક્તિને કારણે ત્યાંના પ્રાણીઓ વિગ્રહ વિના, સુયુગમાં એક જ પેટમાં રહેલા જેવા, સાથે રહેતા.
તત્તપસ્તસ્ય મુનયો દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાયયુઃ । નેદૃશં કેનચિત્તપ્તં યથાસૌ તપ્યતે મુનિઃ
એના તપને જોઈને ઋષિઓ આશ્ચર્યચકિત થયા; કોઈએ પણ એવો તપ કર્યો ન હતો, જેવો એ ઋષિએ કર્યો.
દેવાશ્ચ ઇંદ્રપ્રમુખાઃ પરં વિસ્મયમાયયુઃ । અહો અસ્ય તપસ્તીવ્રં શમશ્ચેંદ્રિયસંયમઃ
દેવતાઓ પણ ઇન્દ્રની આગેવાનીમાં ખૂબ જ આશ્ચર્યમાં પડ્યા: 'આહા! કેટલું તીવ્ર તપ છે અને કેવી શાંતિ તથા ઇન્દ્રિયનિયામન છે!'
નિર્વિકારો નિરુદ્વેગઃ કામક્રોધવિવર્જિતઃ । શીતવાતાતપસહો ધરાધર ઇવસ્થિતઃ
તે અડગ, નિર્વિકાર, કામ-ક્રોધથી રહિત, ઠંડી, પવન અને તાપ સહન કરી, પર્વત જેવો સ્થિર ઊભો રહ્યો.
વિષયે વિમુખો ધીરો મનસોતીતસંગ્રહમ્ । ન શૃણોતિ યથા શબ્દં કસ્યચિદ્દ્વિજસત્તમઃ
વિષયોમાં ઉદાસીન, ધીર, મનથી સર્વે પરિચયથી પર, એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજ કોઈ અવાજ પણ સાંભળતો નહોતો.
સંસ્થાનં તાદૃશં ગત્વા સ્થિત્વા એકાગ્રમાનસઃ । બ્રહ્મધ્યાનમયો ભૂત્વા સાનંદમુખપંકજઃ
એવી સ્થિતિ પામી, એકાગ્ર મનથી, બ્રહ્મના ધ્યાનમાં લીન રહી, આનંદથી ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો.
અશ્મકાષ્ઠમયો ભૂત્વા નિશ્ચેષ્ટો ગિરિવત્સ્થિતઃ । સ્થાણુવદ્દૃશ્યતે ચાસૌ સુસ્થિરો ધર્મવત્સલઃ
પથ્થર કે લાકડાની જેમ નિષ્ક્રિય રહી, પર્વત સમાન ઊભો રહ્યો; તે સ્તંભ જેવો દેખાતો, ધર્મપ્રેમી અને સ્થિર હતો.
તપઃક્લિષ્ટશરીરોતિ શ્રદ્ધાવાનનસૂયકઃ । એવં વર્ષસહસ્રૈકં સંજાતં તસ્ય ધીમતઃ
તપથી શરીર દુર્બળ, શ્રદ્ધાવાન અને દ્વેષરહિત, એ રીતે એ વિદ્વાનનું એક હજાર વર્ષ વીતી ગયું.
પિપીલિકાભિર્બહ્વીભિઃ કૃતં મૃદ્ભારસંચયમ્ । તસ્યોપરિ મહાકાયં વલ્મીકં નિજમંદિરમ્
ઘણી પિપળીકાઓએ એના ઉપર માટીની મોટી ગાંઠ બનાવી, અને એ પર વિશાળ વાળમીક એનું ઘર બન્યું.
વલ્મીકોદરમધ્યસ્થો જડીભૂત ઇવસ્થિતઃ । સ એવં પિપ્પલો વિપ્રસ્તપતે સુમહત્તપઃ
વાળમીકના મધ્યમાં બેઠો, જાણે જડ બની ગયો હોય એમ, એ પિપ્પલ બ્રાહ્મણે મહાન તપ કર્યું.
કૃષ્ણસર્પૈસ્તુ સર્વત્ર વેષ્ટિતો દ્વિજસત્તમઃ । તમુગ્રતેજસં વિપ્રં પ્રદશંતિ વિષોલ્બણાઃ
કાળા સાપો ચારેય બાજુથી ઘેરી લેતા, એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજને, ભલે તે ઉગ્ર તેજ ધરાવતો હતો, ઝેરી સાપોએ દંશ માર્યો.
સંપ્રાપ્ય ગાત્રમર્માણિ વિષં તસ્ય ન ભેદયેત્ । તેજસા તસ્ય વિપ્રસ્ય નાગાઃ શાંતિમથાગમન્
જ્યારે એ ઝેર એના શરીર અને મર્મસ્થળ સુધી પહોંચ્યું, ત્યારે પણ એને કંઈ નુકસાન ન થયું; એ બ્રાહ્મણના તેજથી સાપો શાંત થઈ દૂર ચાલ્યા ગયા.
તસ્ય કાયાત્સમુદ્ભૂતા અર્ચિષો દીપ્તતેજસઃ । નાનારૂપાઃ સુબહુશો દૃશ્યંતે ચ પૃથક્પૃથક્
તેણા શરીરમાંથી તેજસ્વી જ્યોતિની અનેક જ્વાલાઓ ઊઠી, જે વિવિધ રૂપે અને ઘણી સંખ્યામાં, એકબીજાથી અલગ-અલગ દેખાતી હતી.
યથા વહ્નેઃ ખરતરાસ્તથાવિધા નરોત્તમ । યથામેઘોદરે સૂર્યઃ પ્રવિષ્ટો ભાતિ રશ્મિભિઃ
માણસોમાં શ્રેષ્ઠ, જેમ અગ્નિની જ્વાલાઓ તીવ્ર હોય છે, તેમ એ જ્વાલાઓ પણ પ્રખર હતી; અને જેમ વાદળની અંદર સૂર્યની કિરણો પ્રકાશે છે, તેમ તે તેજ ચમકતું હતું.