યાવત્પ્રસ્યંદતે નેત્રં તાવત્કાલં મહામતે । ભવાન્ન લજ્જતે કસ્માદ્રમમાણો મયા સહ
મહાજ્ઞાની, જેટલો સમય તું મારી તરફ નજર કરે છે, એટલો સમય તું શરમ કેમ નથી અનુભવતો? મારી સાથે સ્થિર રહીને, તું શરમતો નથી, એ કેમ?
ભવાન્કો હિ સમાયાતો નિર્ભયો મરણાદપિ । ઇંદ્ર ઉવાચ- ત્વામેવં હિ પ્રપશ્યામિ વનમધ્યે સમાગતામ્
મૃત્યુથી પણ નિર્ભય બનીને તું અહીં કોણ છે, જે આવ્યો છે? ઇન્દ્ર બોલ્યા: હું તને આ રીતે, વનમાં, મારા સામે જોઈ રહ્યો છું.
સમાખ્યાતાસ્ત્વયા શૂરા ભર્તુશ્ચ તનયાઃ પુનઃ । કથં પશ્યામ્યહં તાવદ્દર્શયસ્વ મમાગ્રતઃ
તમે શૂરવીરો અને તમારા પતિના પુત્રોને વર્ણન કર્યું છે; હવે હું તેમને કેવી રીતે જોઈ શકું? મને મારા સામે બતાવો.
સુકલોવાચ- સનિજસકલવર્ગસ્યાધિપત્યે નિવેશ્ય ધૃતિમતિગતિબુદ્ધ્ય્ખ્યૈસ્તુ સંન્યસ્ય સત્યમ્ । અચલસકલધર્મો નિત્યયુક્તો મહાત્મા મદનસબલધર્માત્મા સદામાં જુગોપ
સુકલા બોલી: મેં મારા સમગ્ર સમૂહનું નેતૃત્વ દૃઢતા, બુદ્ધિ, ધૈર્ય અને સમજણ ધરાવતા લોકોના હાથે સોંપી દીધું છે, અને સત્યને સ્થાપિત કર્યું છે. મહાન આત્મા, જે હંમેશા તમામ ધર્મોમાં અડગ છે, સદા ધર્મમાં જોડાયેલો છે, અમને સદા રક્ષે છે.
મામેવં પરિરક્ષતે દમગુણૈઃ શૌચૈસ્તુ ધર્મઃ સદા સત્યં પશ્ય સમાગતં મમ પુરઃ શાંતિક્ષમાભ્યાંયુતમ્ । બોધશ્ચાતિમહાબલઃ પૃથુયશા યો માં ન મુંચેત્કદા બદ્ધાહં દૃઢબંધનૈઃ સ્વગુણજૈઃ સાંનિધ્યમેવં ગતઃ
તે હંમેશા મને દમ અને પવિત્રતાના ગુણોથી રક્ષે છે; સત્ય, શાંતિ અને ક્ષમાથી જોડાયેલું, મારા સામે હાજર છે, જોઈ લો. જ્ઞાન, જે અત્યંત શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ છે, કદી મને છોડતું નથી; હું મારા ગુણોથી મજબૂત બંધનથી બંધાયેલ છું, તેમ જ તેમની પાસે રહું છું.
રક્ષાયુક્તાઃ કૃતાઃ સર્વે સત્યાદ્યા મમ સાંપ્રતમ્ । ધર્મલાભાદિકાઃ સર્વે દમબુદ્ધિપરાક્રમાઃ
મારી સાથે રક્ષામાં જોડાયેલા બધા, સત્ય અને અન્ય ગુણો, હવે મારી સાથે છે; ધર્મ, દમ, બુદ્ધિ અને પરાક્રમ પ્રાપ્ત કરનારા બધા મારી સાથે છે.
મામેવં હિ પ્રરક્ષંતિ કિં માં પ્રાર્થયસે બલાત્ । કો ભવાન્નિર્ભયો ભૂત્વા દૂત્યા સાર્ધં સમાગતઃ
તે લોકો મને આ રીતે રક્ષે છે—તો પછી તું મને બળજબરીથી કેમ શોધે છે? તું કોણ છે, જે દૂત સાથે નિર્ભય બનીને અહીં આવ્યો છે?
સત્યં ધર્મસ્તથા પુણ્યં જ્ઞાનાદ્યાઃ પ્રબલાસ્તથા । મમ ભર્તુઃ સહાયાશ્ચ તે માં રક્ષંતિ વેશ્મનિ
સત્ય, ધર્મ, પુણ્ય અને જ્ઞાન—all these are powerful; and the companions of my husband—they protect me in this house.
અહં રક્ષાયુતા નિત્યં દમશાંતિપરાયણા । ન માં જેતું સમર્થશ્ચ અપિ સાક્ષાચ્છચીપતિઃ
હું હંમેશા રક્ષા સાથે, દમ અને શાંતિમાં નિષ્ઠાવાન છું; મને જીતવા માટે, સચીપતિ પણ સક્ષમ નથી.
યદિ વા મન્મથો વાપિ સમાગચ્છતિ વીર્યવાન્ । દંશિતાહં સદા સત્યં સત્યકેનૈવ નાન્યથા
ભલે મનમથ પણ પુરુષાર્થથી આવે, હું હંમેશા સત્યથી જ રક્ષિત છું, બીજું કોઈ રીતે નહિ.
નિરર્થકાસ્તસ્ય બાણા ભવિષ્યંતિ ન સંશયઃ । ત્વામેવં હિ હનિષ્યંતિ ધર્માદયો મહાભટાઃ
તેના બાણો નિરર્થક બની જશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી; ધર્મ અને અન્ય મહાન યોદ્ધાઓ તને આ રીતે નાશ કરશે.
દૂરં ગચ્છ પલાયત્વમત્ર મા તિષ્ઠ સાંપ્રતમ્ । વાર્યમાણો યદા તિષ્ઠેર્ભસ્મીભૂતો ભવિષ્યસિ
દૂર જા, અહીંથી ભાગી જા, હવે અહીં ન રહી; જો તું રોકવામાં છતાં રહીશ, તો ભસ્મ બની જશે.
ભર્ત્રા વિના નિરીક્ષેત મમ રૂપં યદા ભવાન્ । યથા દારુ દહેદગ્નિસ્તથા ધક્ષ્યામિ નાન્યથા
જો તું મારા પતિ વગર મારા રૂપને નિહાળે છે, તો જેમ અગ્નિ લાકડાને બળાવે છે, તેમ હું તને બળાવી દઈશ—બીજું કોઈ રીતે નહિ.
એવં શ્રુત્વા સહસ્રાક્ષો મન્મથસ્યાપિ સમ્મુખમ્ । પશ્ય પૌરુષમેતસ્યા યુધ્યસ્વ નિજપૌરુષૈઃ
આ સાંભળીને, સહસ્રાક્ષી મનમથ સામે ઊભો રહ્યો; તેની પુરુષાઈ જોઈ, તું પણ તારા પુરુષાર્થથી યુદ્ધ કર.
યથાગતાસ્તથા સર્વે મહાશાપભયાતુરાઃ । સ્વંસ્વં સ્થાનં મહારાજ ઇંદ્રાદ્યાઃ પ્રયયુસ્તદા
જેમ આવ્યા હતા, તેમ બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્ર સહિત, મહા શાપના ભયથી, પોતપોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા.
ગતેષુ તેષુ સર્વેષુ સુકલા સા પતિવ્રતા । સ્વગૃહં પુણ્યસંયુક્તા પતિધ્યાનેન ચાગતા
જ્યારે બધા ગયા, ત્યારે સુકલા, પતિમાં નિષ્ઠાવાન અને પુણ્યથી યુક્ત, પતિનું ધ્યાન રાખતી, પોતાના ઘરમાં પાછી ગઈ.
સ્વગૃહં પુણ્યસંયુક્તં સર્વતીર્થમયં તદા । સર્વયજ્ઞમયં રાજન્સંપ્રાપ્તા પતિદેવતા
તે પોતાના પુણ્યયુક્ત ઘરમાં પહોંચી, જે સર્વ તીર્થ અને સર્વ યજ્ઞથી સમાન હતું, રાજા, પતિમાં દેવતાની જેમ નિષ્ઠાવાન હતી.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રેષ્ટપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનોપાખ્યાનમાં સુકલા ચરિત્રનું અડપચાસમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વિષ્ણુરુવાચ- કૃકલઃ સર્વતીર્થાનિ સાધયિત્વા ગૃહં પ્રતિ । પ્રસ્થિતઃ સાર્થવાહેન મહાનંદસમન્વિતઃ
વિષ્ણુએ કહ્યું: કૃકલાએ બધા પવિત્ર સ્થળોની યાત્રા પૂર્ણ કરી, સાર્થવાહ સાથે અને ખૂબ આનંદથી ઘર તરફ રવાના થયો.
એવં ચિંતયતે નિત્યં સંસારઃ સફલો મમ । તૃપ્તાઃ સ્વર્ગં પ્રયાસ્યંતિ પિતરો મમ નાન્યથા
તે સતત વિચારે છે: 'મારું જીવન અર્થપૂર્ણ બન્યું છે; મારા પૂર્વજ સંતોષ પામીને સ્વર્ગમાં જશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.'
તાવત્પ્રત્યક્ષરૂપેણ બદ્ધ્વા તસ્ય પિતામહાન્ । પુરતસ્તસ્ય સંબ્રૂતે નહિ તે પુણ્યમુત્તમમ્
ત્યારે જ તેના પિતામહો દેખાય તે રીતે સામે આવ્યા, બંધાયેલા, અને કહ્યું: 'તમે શ્રેષ્ઠ પુણ્ય પ્રાપ્ત કર્યું નથી.'
દિવ્યરૂપો મહાકાયઃ કૃકલં વાક્યમબ્રવીત્ । તવ તીર્થફલં નાસ્તિ શ્રમમેવ વૃથા કૃથાઃ
દિવ્ય રૂપ અને વિશાળ શરીર ધરાવતો તેના પૂર્વજ કૃકલાને બોલ્યો: 'તમે યાત્રાનું ફળ મેળવ્યું નથી; તમારો મહેનત વ્યર્થ ગયો.'
સ્વયં સંતોષમાપ્નોષિ નહિ તે પુણ્યમુત્તમમ્ । એવં શ્રુત્વા તતો વૈશ્યઃ કૃકલો દુઃખપીડિતઃ
'તમે પોતે સંતોષ પામ્યા છો, પણ શ્રેષ્ઠ પુણ્ય પ્રાપ્ત કર્યું નથી.' આ સાંભળીને વૈશ્ય કૃકલા દુઃખથી ભરાઈ ગયો.
ભવાન્કઃ સંવદસ્યેવં કસ્માદ્બદ્ધાઃ પિતામહાઃ । કેન દોષપ્રભાવેણ તન્મેત્વં કારણં વદ
કૃકલાએ પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, આમ મારી સાથે વાત કરો છો? પિતામહો કેમ બંધાયેલા છે? કઈ ભૂલના કારણે? મને આનું કારણ કહો.'
કસ્માત્તીર્થફલં નાસ્તિ મમ યાત્રા કથં નહિ । સર્વમેવ સમાચક્ષ્વ યદિ જાનાસિ સંસ્ફુટમ્
'મને યાત્રાનું ફળ કેમ મળ્યું નથી? મારી યાત્રા સફળ કેમ નથી? જો તમને ખબર હોય તો બધું સ્પષ્ટ રીતે કહો.'
ધર્મ ઉવાચ- પૂતાં પુણ્યતમાં સ્વીયાં ભાર્યાં ત્યક્ત્વા પ્રયાતિ યઃ । તસ્ય પુણ્યફલં સર્વં વૃથા ભવતિ નાન્યથા
ધર્મે કહ્યું: 'જે પોતે પોતાની પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ પત્નીને છોડીને બહાર જાય છે, તેના બધા પુણ્યનું ફળ વ્યર્થ થાય છે; બીજું શક્ય નથી.'
ધર્માચારપરાં પુણ્યાં સાધુવ્રતપરાયણામ્ । પતિવ્રતરતાં ભાર્યાં સુગુણાં પુણ્યવત્સલામ્
'પત્ની જે ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન, સારા સંકલ્પમાં અડગ, પતિપ્રતિ વફાદાર, સારા ગુણોથી ભરપૂર અને પુણ્યમાં પ્રેમાળ હોય—'
તામેવાપિ પરિત્યજ્ય ધર્મકાર્યં પ્રયાતિ યઃ । વૃથા તસ્ય કૃતઃ સર્વો ધર્મો ભવતિ નાન્યથા
'એવી પત્નીને પણ ધાર્મિક કામ માટે છોડીને જાય, તો તેના બધા ધર્મકર્મ વ્યર્થ થાય છે; બીજું શક્ય નથી.'
સર્વાચારપરા ભવ્યા ધર્મસાધનતત્પરા । પતિવ્રતરતા નિત્યં સર્વદા જ્ઞાનવત્સલા
'પત્ની જે બધા સારા આચરણમાં નિષ્ઠાવાન, ભવ્ય, ધર્મના સાધનમાં તત્પર, હંમેશા પતિપ્રતિ વફાદાર અને જ્ઞાનમાં પ્રેમાળ હોય—'
એવં ગુણા ભવેદ્ભાર્યા યસ્ય પુણ્યા મહાસતી । તસ્ય ગેહે સદા દેવાસ્તિષ્ઠંતિ ચ મહૌજસઃ
'જેના ઘરમાં આવી ગુણવતી, મહાસતી પત્ની હોય, ત્યાં મહાશક્તિશાળી દેવતાઓ હંમેશા વસે છે.'