ન ચાસ્વાદયતે સા તુ સુરસાન્સા મહાસતી । સ સખા કામદેવસ્ય રમમાણો વિનિર્જિતઃ
એ મહાસતી સ્ત્રી સ્વાદિષ્ટ ફળો પણ સ્વાદતી નથી; કામદેવનો મિત્ર, આનંદ માણતો હોવા છતાં, પરાજય પામ્યો.
લજ્જિતઃ પરાઙ્મુખો ભૂત્વા ભૂં પપાત લવચ્છદૈઃ । ફલેભ્યો હિ સુપક્વેભ્યઃ પુષ્પમંજરિસંસ્કૃતઃ
લાજથી એ પીઠ ફેરવીને, પાંદડાઓ સાથે જમીન પર પડી ગયો; કારણ કે, સંપૂર્ણ પક્વ ફળોમાંથી પુષ્પમંજરીઓ પડી ગઈ હતી.
લવરૂપોપતદ્ભૂમૌ રસસ્ત્વેષ તયા જિતઃ । મકરંદઃ સુદીનાત્મા ફલાદ્ભૂમિં તતઃ પુનઃ
જે જમીન પર પરાગ પડ્યો હતો, ત્યાં સુકલાએ રસને જીત્યો; દુઃખી મધ ફળમાંથી ફરી જમીન પર પાછો આવ્યો.
ભક્ષ્યતે મક્ષિકાભિશ્ચ યથામૃતો રણે તથા । મક્ષિકાભક્ષ્યમાણસ્તુ પ્રવાહેન પ્રયાતિ સઃ
જેમ યુદ્ધમાં અમૃત ખાઈ જાય છે, તેમ મધ પણ માખીઓ દ્વારા ખાઈ જાય છે; માખીઓ મધ ખાય છે અને પછી વહેણમાં વહેતી જાય છે.
મંદંમંદં પ્રયાત્યેવ તં હસંતિ ચ પક્ષિણઃ । નાનારુતૈઃ પ્રચલંતિ સુખમાનંદનિર્ભરૈઃ
મધ ધીમે ધીમે આગળ વધે છે, અને પક્ષીઓ તેના પર હસે છે; વિવિધ અવાજો સાથે, આનંદથી ભરેલા પક્ષીઓ ખુશીથી ફરતા રહે છે.
પ્રીત્યા શકુનયસ્તત્ર વનમધ્યનગસ્થિતાઃ । સુકલયા જિતો હ્યેષ નિમ્નં પંથાનમાશ્રિતઃ
વનમાં વૃક્ષો પર રહેતા પક્ષીઓ પ્રેમથી કહે છે: 'એ સુકલાએ જીત્યો છે અને હવે નીચેના માર્ગે ચાલ્યો છે.'
પ્રીત્યા સમેતા રતિઃ કામભાર્યા ગત્વાબ્રવીત્સા સુકલાં વિહસ્ય । સ્વસ્ત્યસ્તુ તે સ્વાગતમેવ ભદ્રે રમસ્વ પ્રીત્યા નયનાભિરામમ્
પ્રેમથી કામની પત્ની રતિ સુકલાને મળવા ગઈ, હસીને કહ્યું: 'તમારા માટે શુભ રહે, સ્વાગત છે, સારા સ્ત્રી; આનંદમાં રમો, આંખોને આનંદ આપો.'
તે રૂપમિષ્ટમમલમિંદ્રસ્યાપિ મહાત્મનઃ । યદેષ્ટં તે તદા બ્રૂહિ સમાનેષ્યે ન સંશયઃ
તમારું રૂપ સુંદર અને શુદ્ધ છે, મહાન ઇન્દ્ર કરતાં પણ વધારે; જે તમે ઇચ્છો તે કહો, હું નિશ્ચયે પૂરી કરીશ, કોઈ શંકા નથી.
સૂત ઉવાચ- વદંત્યૌ તે સ્ત્રિયૌ દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વોવાચ સુભાષિતમ્ । રતિં પ્રતિગૃહીત્વા મે ગતો ભર્ત્તા મહામતિઃ
સૂતાએ કહ્યું: એ બે સ્ત્રીઓના સુંદર વચન સાંભળી અને જોઈને, મારા બુદ્ધિશાળી સ્વામી રતિને સ્વીકારીને ચાલ્યા ગયા.
યત્ર મે તિષ્ઠતે ભર્ત્તા તત્રાહં પતિસંયુતા । તત્ર કામશ્ચ મે પ્રીતિરયં કાયો નિરાશ્રયઃ
જ્યાં મારા પતિ રહે છે, ત્યાં હું પણ તેના સાથે છું; ત્યાં જ મારી ઇચ્છા અને પ્રેમ છે—આ શરીર અન્યથા આધાર વિના છે.
દ્વે અપ્યુક્તં સમાકર્ણ્ય રતિપ્રીતી વિલજ્જિતે । વ્રીડમાને ગતે તે દ્વે યત્ર કામો મહાબલઃ
રતિ અને પ્રીતિની વાત સાંભળી, લજ્જિત અને શરમાઈને, એ બંને મહાબલી કામ જ્યાં હતો ત્યાં ગયા.
ઊચતુસ્તં મહાવીરમિંદ્રકાય સમાશ્રિતમ્ । ચાપમાકર્ષમાણં તં નેત્રલક્ષ્યં મહાબલમ્
એ મહાવીર, ઇન્દ્ર જેવા રૂપ ધરાવનાર, ધનુષ ખેંચતો અને આંખો લક્ષ્ય પર રાખીને, મહાબલી, એના સાથે તેઓ વાત કર્યા.
દુર્જયેયં મહાપ્રાજ્ઞ ત્યજ પૌરુષમાત્મનઃ । પતિકામા મહાભાગા પતિવ્રતા સદૈવ સા
એ જીતવી મુશ્કેલ છે, હે વિવેકી; તમારું સ્વયં પ્રયત્ન છોડો. એ પતિપ્રેમી, સદા પતિવ્રતા છે અને માત્ર પતિને જ ઇચ્છે છે.
કામ ઉવાચ- અનયા લોક્યતે રૂપમિંદ્રસ્યાસ્ય મહાત્મનઃ । યદિ દેવિ તદા ચાહં હનિષ્યામિ ન સંશયઃ
કામે કહ્યું: એ સ્ત્રીએ મહાન ઇન્દ્રનું રૂપ જોયું છે; જો એ સાચું છે, તો હે દેવી, હું નિશ્ચયે તેને સંહાર કરીશ, કોઈ શંકા નથી.
અથ વેષધરો દેવો મહારૂપઃ સુરાધિપઃ । સ તયાનુગતસ્તૂર્ણં પરયા લીલયા તદા
પછી દેવ, દેવોના અધિપતિ, મહાન રૂપમાં વેશ ધારણ કર્યો; એ તરત જ સુપ્રીત રીતે તેના પાછળ ચાલ્યો.
સર્વભોગસમાકીર્ણઃ સર્વાભરણશોભિતઃ । દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ
એ સર્વ પ્રકારની ભોગવસ્તુઓથી સજ્જ, સર્વ આભૂષણોથી તેજસ્વી, દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર પહેરેલા, સ્વર્ગીય સુગંધથી અંકિત હતા.
તયા રત્યા સમાયાતો યત્રાસ્તે પતિદેવતા । પ્રત્યુવાચ મહાભાગાં સુકલાં સત્યચારિણીમ્
રતિ સાથે, એ ત્યાં ગયો જ્યાં પતિદેવતાની સુકલાં રહેતી હતી; એ મહાભાગ્યવંતી, સત્યવર્તી સુકલાને સંબોધન કર્યું.
પૂર્વં દૂતી સમક્ષં તે પ્રીત્યા ચ પ્રહિતા મયા । કસ્માન્ન મન્યસે ભદ્રે ભજંતં ત્વામિહાગતમ્
પહેલાં મેં પ્રેમથી તને ખુલ્લે દૂત મોકલ્યો હતો; હે સારા સ્ત્રી, અહીં તને શોધવા આવેલા ને કેમ તું માનતી નથી?
સુકલોવાચ- રક્ષાયુક્તાસ્મિ ભદ્રં તે ભર્તુઃ પુત્રૈર્મહાત્મભિઃ । એકાકિનીસહાયૈશ્ચ નૈવ કસ્ય ભયં મમ
સુકલાએ કહ્યું: હું મારા પતિના મહાન પુત્રો દ્વારા સુરક્ષિત છું, હે શુભે; એકલી હોવા છતાં સાથીઓ છે, મને કોઈનો ડર નથી.
શૂરૈશ્ચ પુરુષાકારૈઃ સર્વત્ર પરિરક્ષિતા । નાતિ પ્રસ્તાવયે વક્તું વ્યગ્રા કર્મણિ તસ્ય ચ
શૂરવીર અને પુરુષાકૃતિ ધરાવનાર લોકો દ્વારા હું સર્વત્ર રક્ષિત છું; વધુ વાત કરવા ઈચ્છતી નથી, કારણ કે હું તેના કામમાં વ્યસ્ત છું.
યાવત્પ્રસ્યંદતે નેત્રં તાવત્કાલં મહામતે । ભવાન્ન લજ્જતે કસ્માદ્રમમાણો મયા સહ
મહાજ્ઞાની, જેટલો સમય તું મારી તરફ નજર કરે છે, એટલો સમય તું શરમ કેમ નથી અનુભવતો? મારી સાથે સ્થિર રહીને, તું શરમતો નથી, એ કેમ?
ભવાન્કો હિ સમાયાતો નિર્ભયો મરણાદપિ । ઇંદ્ર ઉવાચ- ત્વામેવં હિ પ્રપશ્યામિ વનમધ્યે સમાગતામ્
મૃત્યુથી પણ નિર્ભય બનીને તું અહીં કોણ છે, જે આવ્યો છે? ઇન્દ્ર બોલ્યા: હું તને આ રીતે, વનમાં, મારા સામે જોઈ રહ્યો છું.
સમાખ્યાતાસ્ત્વયા શૂરા ભર્તુશ્ચ તનયાઃ પુનઃ । કથં પશ્યામ્યહં તાવદ્દર્શયસ્વ મમાગ્રતઃ
તમે શૂરવીરો અને તમારા પતિના પુત્રોને વર્ણન કર્યું છે; હવે હું તેમને કેવી રીતે જોઈ શકું? મને મારા સામે બતાવો.
સુકલોવાચ- સનિજસકલવર્ગસ્યાધિપત્યે નિવેશ્ય ધૃતિમતિગતિબુદ્ધ્ય્ખ્યૈસ્તુ સંન્યસ્ય સત્યમ્ । અચલસકલધર્મો નિત્યયુક્તો મહાત્મા મદનસબલધર્માત્મા સદામાં જુગોપ
સુકલા બોલી: મેં મારા સમગ્ર સમૂહનું નેતૃત્વ દૃઢતા, બુદ્ધિ, ધૈર્ય અને સમજણ ધરાવતા લોકોના હાથે સોંપી દીધું છે, અને સત્યને સ્થાપિત કર્યું છે. મહાન આત્મા, જે હંમેશા તમામ ધર્મોમાં અડગ છે, સદા ધર્મમાં જોડાયેલો છે, અમને સદા રક્ષે છે.
મામેવં પરિરક્ષતે દમગુણૈઃ શૌચૈસ્તુ ધર્મઃ સદા સત્યં પશ્ય સમાગતં મમ પુરઃ શાંતિક્ષમાભ્યાંયુતમ્ । બોધશ્ચાતિમહાબલઃ પૃથુયશા યો માં ન મુંચેત્કદા બદ્ધાહં દૃઢબંધનૈઃ સ્વગુણજૈઃ સાંનિધ્યમેવં ગતઃ
તે હંમેશા મને દમ અને પવિત્રતાના ગુણોથી રક્ષે છે; સત્ય, શાંતિ અને ક્ષમાથી જોડાયેલું, મારા સામે હાજર છે, જોઈ લો. જ્ઞાન, જે અત્યંત શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ છે, કદી મને છોડતું નથી; હું મારા ગુણોથી મજબૂત બંધનથી બંધાયેલ છું, તેમ જ તેમની પાસે રહું છું.
રક્ષાયુક્તાઃ કૃતાઃ સર્વે સત્યાદ્યા મમ સાંપ્રતમ્ । ધર્મલાભાદિકાઃ સર્વે દમબુદ્ધિપરાક્રમાઃ
મારી સાથે રક્ષામાં જોડાયેલા બધા, સત્ય અને અન્ય ગુણો, હવે મારી સાથે છે; ધર્મ, દમ, બુદ્ધિ અને પરાક્રમ પ્રાપ્ત કરનારા બધા મારી સાથે છે.
મામેવં હિ પ્રરક્ષંતિ કિં માં પ્રાર્થયસે બલાત્ । કો ભવાન્નિર્ભયો ભૂત્વા દૂત્યા સાર્ધં સમાગતઃ
તે લોકો મને આ રીતે રક્ષે છે—તો પછી તું મને બળજબરીથી કેમ શોધે છે? તું કોણ છે, જે દૂત સાથે નિર્ભય બનીને અહીં આવ્યો છે?
સત્યં ધર્મસ્તથા પુણ્યં જ્ઞાનાદ્યાઃ પ્રબલાસ્તથા । મમ ભર્તુઃ સહાયાશ્ચ તે માં રક્ષંતિ વેશ્મનિ
સત્ય, ધર્મ, પુણ્ય અને જ્ઞાન—all these are powerful; and the companions of my husband—they protect me in this house.
અહં રક્ષાયુતા નિત્યં દમશાંતિપરાયણા । ન માં જેતું સમર્થશ્ચ અપિ સાક્ષાચ્છચીપતિઃ
હું હંમેશા રક્ષા સાથે, દમ અને શાંતિમાં નિષ્ઠાવાન છું; મને જીતવા માટે, સચીપતિ પણ સક્ષમ નથી.
યદિ વા મન્મથો વાપિ સમાગચ્છતિ વીર્યવાન્ । દંશિતાહં સદા સત્યં સત્યકેનૈવ નાન્યથા
ભલે મનમથ પણ પુરુષાર્થથી આવે, હું હંમેશા સત્યથી જ રક્ષિત છું, બીજું કોઈ રીતે નહિ.