તત્ર તીર્થં પરં પુણ્યમસ્તિ પાતકનાશનમ્ । નાનાવલ્લીવિતાનૈશ્ચ સુપુષ્પૈઃ પરિશોભિતમ્
ત્યાં એક અત્યંત પવિત્ર તીર્થ છે, પાપોનો નાશ કરે છે, વિવિધ વલ્લીઓ અને સુંદર ફૂલોની શોભાથી ભરેલું છે.
આવાભ્યામપિ ગંતવ્યં પુણ્યહેતોર્વરાનને । સમાકર્ણ્ય તયા સાર્દ્ધં સુકલા માયયા તદા
'અપણે પણ ત્યાં જઈએ, સુંદર ચહેરાવાળી, પુણ્ય માટે.' એ સાંભળીને સુકલાં તેની સાથે, માયાથી, ગઈ.
પ્રવિવેશ વનં દિવ્યં નંદનોપમમેવ સા । સર્વર્તુકુસુમોપેતં કોકિલાશતનાદિતમ્
તે દિવ્ય વનમાં પ્રવેશી, જે નંદન વન જેવું મનમોહક હતું, દરેક ઋતુના ફૂલો અને અનેક કોયલની બોલથી ભરેલું હતું.
ગીયમાનં સુમધુરૈર્નાદૈર્મધુકરૈરપિ । કૂજદ્ભિઃ પક્ષિભિઃ પુણ્યૈઃ પુણ્યધ્વનિસમાકુલમ્
તે સ્થળ મધમાખીઓના મીઠા ગીતો અને પવિત્ર પંખીઓની બોલથી ગુંજી ઉઠ્યું, સર્વત્ર પવિત્ર ધ્વનિ ફેલાઈ હતી.
ચંદનાદિકવૃક્ષૈશ્ચ સૌરભૈશ્ચ વિરાજિતમ્ । સર્વભોગૈઃ સુસંપૂર્ણં માધવ્યા માધવેન વૈ
ચંદન અને અન્ય સુગંધિત વૃક્ષોથી તે જગ્યા ઝળહળી, માધવ્યા અને માધવ દ્વારા સર્વ સુખોથી ભરપૂર હતી.
રચિતં મોહનાયૈવ સુકલાયાશ્ચ કારણાત્ । તયા સાર્ધં પ્રવિષ્ટા સા તદ્વનં સર્વભાવનમ્
તે વન સુકલાને મોહિત કરવા માટે જ બનાવાયું હતું; તે તેના સાથે એ સર્વ ભવન વનમાં પ્રવેશી.
દદર્શ સૌખ્યદં પુણ્યં માયાભાવં ન વિંદતિ । વીક્ષમાણા વનં દિવ્યં તયા સહ જનેશ્વર
તે Bliss આપતી પવિત્ર જગ્યા જોઈ, પણ માયાનો કોઈ અંશ ન મળ્યો; પોતાના સાથી સાથે દિવ્ય વન નિહાળી, હે મનુષ્યના સ્વામી.
શક્રોપિ ચાભ્યયાત્તત્ર દેવમૂર્તિવિરાજિતઃ । તયા દૂત્યા સમં પ્રાપ્તઃ કામસ્તત્ર સમાગતઃ
ઇન્દ્ર પણ ત્યાં આવ્યો, દેવ સ્વરૂપમાં ઝળહળતો; એ દૂત સાથે કામ પણ ત્યાં પહોંચ્યો.
સર્વભોગપતિર્ભૂત્વા કામલીલાસમાકુલઃ । કામમાહ સમાભાષ્ય એષા સા સુકુલા ગતા
સર્વ સુખનો સ્વામી બની, કામની રમતમાં મગ્ન, કામે કહ્યું: 'આ રહી સુકલાં, એ આવી ગઈ છે.'
પ્રહરસ્વ મહાભાગ ક્રીડાયાઃ પુરતઃ સ્થિતામ્ । માયાં કૃત્વા સમાનીતા ક્રીડયા તવ સંનિધૌ
'મહાભાગ્યશાળી, રમતમાં સામે ઊભેલી પર પ્રહાર કરો; એ માયાથી અહીં લાવવામાં આવી છે, તમારી રમતમાં.'
પૌરુષં દર્શયાદ્યૈવ યદ્યસ્તિ કુરુ નિશ્ચિતમ્ । કામ ઉવાચ- આત્મરૂપં દર્શયસ્વ ચતુરં લીલયાન્વિતમ્
'આજે તમારું પુરુષત્વ બતાવો, જો છે તો નિશ્ચયપૂર્વક કરો.' કામે કહ્યું: 'તમારું own ચતુર, રમણિય સ્વરૂપ બતાવો.'
યેનાહં પ્રહરામ્યેતાં પંચબાણૈઃ સહસ્રદૃક્ । ઇંદ્ર ઉવાચ- ક્વાસ્તે તે પૌરુષં મૂઢ યેન લોકં વિડંબસે
'તેના દ્વારા, હું એને પાંચ બાણોથી પ્રહાર કરીશ, હે હજારો આંખોવાળા.' ઇન્દ્રે કહ્યું: 'મૂર્ખ, તું દુનિયાને હાસ્યપાત્ર બનાવે છે, તું પુરુષત્વ ક્યાં છે?'
મમાધારપરોભૂત્વા યોદ્ધુમિચ્છસિ સાંપ્રતમ્ । કામ ઉવાચ- તેનાપિ દેવદેવેન મહાદેવેન શૂલિના
'હવે, લડવા ઈચ્છીને, તું મારા આધાર પર આવી ગયો છે.' કામે કહ્યું: 'દેવોના દેવ, મહાદેવ શૂલી દ્વારા પણ, મારા સ્વરૂપને પહેલાં લઈ લેવામાં આવ્યું હતું.'
પૂર્વમેવ હૃતં રૂપં મમકાયો ન વિદ્યતે । ઇચ્છામ્યહં યદા નારીં હંતું શૃણુષ્વ સાંપ્રતમ્
'મારું સ્વરૂપ પહેલાં જ લઈ લેવામાં આવ્યું છે, હવે મારું શરીર નથી; હવે સાંભળ, જ્યારે હું સ્ત્રી પર પ્રહાર કરવા ઈચ્છું.'
પુંસાં કાયં સમાશ્રિત્ય આત્મરૂપં પ્રદર્શયે । પુમાંસં વા સહસ્રાક્ષ નાર્યાઃ કાર્યં સમાશ્રયે
પુરુષના શરીરનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને હું પોતાનું સ્વરૂપ બતાવું છું; અથવા, હે સહસ્ર આંખોવાળા, સ્ત્રીનું કાર્ય કરવા માટે હું એ સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.
પૂર્વદૃષ્ટા યદા નારી તામેવ પરિચિંતયેત્ । ચિંત્યમાનસ્ય પુંસસ્તુ નાર્યારૂપં પુનઃપુનઃ
પહેલાં જોવામાં આવેલી સ્ત્રીને જ્યારે મનમાં વિચારવામાં આવે છે, ત્યારે પુરુષ વારંવાર એના રૂપને કલ્પના કરે છે.
અદૃષ્ટં તુ સમાશ્રિત્ય પુંસમુન્માદયામ્યહમ્ । તથાપ્યુન્માદયામ્યેવં નારીરૂપં ન સંશયઃ
જો અજાણી સ્ત્રીના સ્વરૂપને ધારણ કરું તો પણ, હું પુરુષને ઉન્માદિત કરી શકું છું; આ રીતે, સ્ત્રીનું સ્વરૂપ લઈને હું ઉન્માદ પેદા કરું છું, એમાં કોઈ શંકા નથી.
સંસ્મરણાત્સ્મરો નામ મમ જાતં સુરેશ્વર । તાં દૃષ્ટ્વા તાદૃશોરંગ વસ્તુરૂપં સમાશ્રયે
સ્મરણથી, હે દેવોના સ્વામી, મારા અંદર કામ નામની ભાવના જન્મે છે; એ સ્ત્રીને જોઈને હું એ જ વસ્તુનું સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.
આત્મતેજઃ પ્રકાશેન બાધ્યબાધકતાં વ્રજેત્ । નારીરૂપં સમાશ્રિત્ય ધીરં પુરુષં પ્રમોહયેત્
મારા આત્મતેજના પ્રકાશથી વિરુદ્ધતા અને પ્રતિવરુદ્ધતા ઉભી થાય છે; સ્ત્રીનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ધીર પુરુષને પણ હું ભટકાવી દઉં છું.
પુરુષં તુ સમાશ્રિત્ય ભાવયામિ સુયોષિતમ્ । રૂપહીનોસ્મિ હે ઇંદ્ર અસ્મદ્રૂપં સમાશ્રયેત્
પુરુષનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને હું સુંદર સ્ત્રીની કલ્પના કરું છું; હું રૂપમાં ઓછો છું, હે ઇન્દ્ર, તેથી હું બીજું સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.
તવરૂપં સમાશ્રિત્ય તાં સાધયે યથેપ્સિતામ્ । એવમુક્ત્વા સ દેવેંદ્રં કાયં તસ્ય મહાત્મનઃ
તારા સ્વરૂપને ધારણ કરીને, હું એ સ્ત્રી સાથે જે ઈચ્છું તે સિદ્ધ કરું છું; આમ કહીને તેણે દેવોના સ્વામીના મહાન શરીરનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.
સખાસૌ માધવસ્યાપિ સમાશ્રિત્ય સુમાયુધઃ
તે સુમાયુધ, માધવના મિત્રનું સ્વરૂપ પણ ધારણ કરે છે.
તામેવ હંતું કુસુમાયુધોપિ સાધ્વીં સુપુણ્યાં કૃકલસ્ય ભાર્યામ્ । સમુત્સુકસ્તિષ્ઠતિ બાણલક્ષં તસ્યાશ્ચ કાયં નયનૈર્વિલોક્ય
કુસુમાયુધ પણ, કૃતકલાની પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ પત્નીને તીર જેવી નજરથી જોઈને, એને ઘાયલ કરવા માટે ઉત્સુક થઈને ઊભો છે.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે સપ્તપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાને સુકલા ચરિત્રનો સત્તાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વિષ્ણુરુવાચ- ક્રીડાપ્રયુક્તાસુ વનં પ્રવિષ્ટા વૈશ્યસ્ય ભાર્યા સુકલા સુતન્વી । દદર્શ સર્વં ગહનં મનોરમં તામેવ પપ્રચ્છ સખીં સતી સા
વિષ્ણુએ કહ્યું: રમતમાં વ્યસ્ત, સુકલા — વૈશ્યની પાતળી કમરવાળી પત્ની — વનમાં પ્રવેશી, એણે આખું સુંદર જંગલ જોયું અને પોતાની સખીને, જે સતી સ્ત્રી હતી, પ્રશ્ન કર્યો.
અરણ્યમેતત્પ્રવરં સુપુણ્યં દિવ્યં સખે કસ્ય મનોભિરામમ્ । સિદ્ધંસુકામૈઃ પ્રવરૈઃ સમસ્તૈઃ પપ્રચ્છ હર્ષાત્સુકલા સખીં તામ્
સુકલાએ આનંદથી સખીને પૂછ્યું: 'હે સખી, આ ઉત્તમ, પવિત્ર અને દિવ્ય જંગલ, જે મનને આનંદ આપે છે અને સિદ્ધો તથા સુખ ઇચ્છનારાઓ દ્વારા વાસ કરવામાં આવે છે, એ કોણનું છે?'
ક્રીડોવાચ- એતદ્વનં દિવ્યગુણૈઃ પ્રયુક્તં સિદ્ધસ્વભાવૈઃ પરિભાવનેન । પુષ્પાકુલં કામફલોપયુક્તં વિપશ્ય સર્વં મકરધ્વજસ્ય
સખીએ કહ્યું: 'આ જંગલ દિવ્ય ગુણોથી ભરપૂર છે અને સિદ્ધ સ્વભાવના જીવોથી વસેલું છે; પુષ્પોથી ભરેલું અને ઇચ્છાઓ પૂરી કરવા યોગ્ય છે — આ બધું મકરધ્વજનું છે.'
એવં વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા હર્ષેણ મહતાન્વિતા । સમાલોક્ય મહદ્વૃત્તં કામસ્ય ચ દુરાત્મનઃ
આ વાક્ય સાંભળીને, એ સ્ત્રી ખૂબ આનંદિત થઈ, અને કામના દુશ્ટ મનના વિશાળ પ્રદેશને જોઈને,
વાયુના નીયમાનં તં સમાઘ્રાતિ ન સૌરભમ્ । વાતિ વાયુઃ સ્વભાવેન સૌરભેણ સમન્વિતઃ
પવન એને લઈ ગયો, છતાં એ સુગંધ અનુભવતી નથી; પવન તો સ્વભાવથી સુગંધથી ભરેલો છે.
તદ્બાણો વિશતેનાસાં યથા તથા સુલીલયા । સા ગંધં નૈવ ગૃહ્ણાતિ પુષ્પાણાં ચ વરાનના
જેમ કામદેવના તીરો સરળતાથી એમાં પ્રવેશે છે, તેમ એ સુંદર ચહેરાવાળી સ્ત્રી પુષ્પોની સુગંધ લેતી નથી.