ક્રીડા બભાષે શૃણુ સત્યમેતં ચરિત્રભાવં મમ ભર્ત્તુરસ્ય । અહં પ્રિયે યસ્ય સદૈવ યુક્તા યમિચ્છતે તં પ્રતિસાંત્વયામિ
કૃડાએ કહ્યું: 'આમારું અને મારા પતિનું સાચું સ્વરૂપ સાંભળ; હે પ્રિય, હું હંમેશા એના માટે સમર્પિત છું અને એ જે ઈચ્છે છે તેમાં એનું મન રાખું છું.'
કર્તુઃ સુપુણ્યં વચનં સુભર્તુર્ધ્યાનોપયુક્તા સકલં કરોમિ । એકાંતશીલા સગુણાનુરૂપા શુશ્રૂષયૈકસ્તમિહૈવ દેવિ
પતિના સર્વ પુણ્યમય કાર્યો અને વચનો હું ધ્યાનમાં લીન રહીને કરું છું; એકાંતપ્રિય અને ગુણોને અનુરૂપ રહી, અહીં માત્ર એજની સેવા કરું છું, હે દેવી.
મમ પૂર્વ વિપાકોઽયં સંપ્રત્યેવ પ્રવર્તતે । યતસ્ત્યક્ત્વા ગતો ભર્ત્તા મામેવં મંદભાગિનીમ્
આ મારા પૂર્વકર્મોનું ફળ છે, જે હવે પ્રગટ થયું છે; તેથી જ મારા પતિએ મને, આ દુર્ભાગ્યવતીને, છોડીને ગયો છે.
સખે ન ધારયે જીવં સ્વકીય કાયમેવ ચ । પત્યાહીનાઃ કથં નાર્યઃ સુજીવંતિ ચ નિર્ઘૃણાઃ
હે સખી, હવે હું જીવવું પણ સહન કરી શકતી નથી, પોતાનું શરીર પણ નહીં; પતિથી વિયોગ પામેલી સ્ત્રીઓ કેવી રીતે નિર્દય બનીને જીવે છે?
રૂપશૃંગારસૌભાગ્યં સુખં સંપચ્ચ નાન્યથા । નારીણાં હિ મહાભાગો ભર્તા શાસ્ત્રેષુ ગીયતે
રૂપ, શૃંગાર, સૌભાગ્ય, સુખ કે સંપત્તિ—આ બધું પતિ વિના અધૂરૂં છે; શાસ્ત્રોમાં સ્ત્રીઓ માટે પતિને મહાન સૌભાગ્ય ગણાયું છે.
તયા સર્વં સમાકર્ણ્ય યદુક્તં ક્રીડયા તદા । સત્યભાવં વિદિત્વા સા મેને સંભાષિતં તદા
કૃડાએ જે બધું કહ્યું એ સાંભળી, એના સત્યભાવને જાણી, એ સ્ત્રીએ એના વચનોને સાચા માની લીધા.
વિશ્વસ્તા સા મહાભાગા સુકલા પતિદેવતા । તામુવાચ પુનઃ સર્વમાત્મચેષ્ટાનુગં વચઃ
વિશ્વાસથી ભરેલી, મહાન ભાગ્યશાળી સુકલાં, પતિને દેવતાની જેમ માનતી, ફરીથી પોતાના મનની વાત બધું કહી.
સમાસેન સમાખ્યાતં પૂર્વવૃત્તાંતમાત્મનઃ । યથા ભર્તા ગતો યાત્રાં પુણ્યસાધનતત્પરઃ
સંક્ષેપમાં, તેણે પોતાનું ભૂતકાળનું જીવન કહ્યુ—કે કેવી રીતે તેનો પતિ પુણ્ય મેળવવા માટે યાત્રા પર ગયો હતો.
આત્મદુઃખં સુસત્યં ચ તપ એવ મનસ્વિનિ । બોધિતા ક્રીડયા સા તુ સમાશ્વાસ્ય પતિવ્રતા
તેણે પોતાનો સાચો દુઃખ અને તપસ્યા ખુલ્લી કરી; છતાં, રમતમાં પતિવ્રતા પત્નીએ તેને ધીરજ આપી.
સૂત ઉવાચ- એકદા તુ તયા પ્રોક્તં ક્રીડયા સુકલાં પ્રતિ । સખે પશ્ય વનં સૌમ્યં દિવ્યવૃક્ષૈરલંકૃતમ્
સૂતા કહે છે: એક વખત, રમતમાં, તેણે સુકલાને કહ્યું: 'મિત્ર, આ સુંદર વનને જુઓ, દેવ વૃક્ષોથી સજ્જ છે.'
તત્ર તીર્થં પરં પુણ્યમસ્તિ પાતકનાશનમ્ । નાનાવલ્લીવિતાનૈશ્ચ સુપુષ્પૈઃ પરિશોભિતમ્
ત્યાં એક અત્યંત પવિત્ર તીર્થ છે, પાપોનો નાશ કરે છે, વિવિધ વલ્લીઓ અને સુંદર ફૂલોની શોભાથી ભરેલું છે.
આવાભ્યામપિ ગંતવ્યં પુણ્યહેતોર્વરાનને । સમાકર્ણ્ય તયા સાર્દ્ધં સુકલા માયયા તદા
'અપણે પણ ત્યાં જઈએ, સુંદર ચહેરાવાળી, પુણ્ય માટે.' એ સાંભળીને સુકલાં તેની સાથે, માયાથી, ગઈ.
પ્રવિવેશ વનં દિવ્યં નંદનોપમમેવ સા । સર્વર્તુકુસુમોપેતં કોકિલાશતનાદિતમ્
તે દિવ્ય વનમાં પ્રવેશી, જે નંદન વન જેવું મનમોહક હતું, દરેક ઋતુના ફૂલો અને અનેક કોયલની બોલથી ભરેલું હતું.
ગીયમાનં સુમધુરૈર્નાદૈર્મધુકરૈરપિ । કૂજદ્ભિઃ પક્ષિભિઃ પુણ્યૈઃ પુણ્યધ્વનિસમાકુલમ્
તે સ્થળ મધમાખીઓના મીઠા ગીતો અને પવિત્ર પંખીઓની બોલથી ગુંજી ઉઠ્યું, સર્વત્ર પવિત્ર ધ્વનિ ફેલાઈ હતી.
ચંદનાદિકવૃક્ષૈશ્ચ સૌરભૈશ્ચ વિરાજિતમ્ । સર્વભોગૈઃ સુસંપૂર્ણં માધવ્યા માધવેન વૈ
ચંદન અને અન્ય સુગંધિત વૃક્ષોથી તે જગ્યા ઝળહળી, માધવ્યા અને માધવ દ્વારા સર્વ સુખોથી ભરપૂર હતી.
રચિતં મોહનાયૈવ સુકલાયાશ્ચ કારણાત્ । તયા સાર્ધં પ્રવિષ્ટા સા તદ્વનં સર્વભાવનમ્
તે વન સુકલાને મોહિત કરવા માટે જ બનાવાયું હતું; તે તેના સાથે એ સર્વ ભવન વનમાં પ્રવેશી.
દદર્શ સૌખ્યદં પુણ્યં માયાભાવં ન વિંદતિ । વીક્ષમાણા વનં દિવ્યં તયા સહ જનેશ્વર
તે Bliss આપતી પવિત્ર જગ્યા જોઈ, પણ માયાનો કોઈ અંશ ન મળ્યો; પોતાના સાથી સાથે દિવ્ય વન નિહાળી, હે મનુષ્યના સ્વામી.
શક્રોપિ ચાભ્યયાત્તત્ર દેવમૂર્તિવિરાજિતઃ । તયા દૂત્યા સમં પ્રાપ્તઃ કામસ્તત્ર સમાગતઃ
ઇન્દ્ર પણ ત્યાં આવ્યો, દેવ સ્વરૂપમાં ઝળહળતો; એ દૂત સાથે કામ પણ ત્યાં પહોંચ્યો.
સર્વભોગપતિર્ભૂત્વા કામલીલાસમાકુલઃ । કામમાહ સમાભાષ્ય એષા સા સુકુલા ગતા
સર્વ સુખનો સ્વામી બની, કામની રમતમાં મગ્ન, કામે કહ્યું: 'આ રહી સુકલાં, એ આવી ગઈ છે.'
પ્રહરસ્વ મહાભાગ ક્રીડાયાઃ પુરતઃ સ્થિતામ્ । માયાં કૃત્વા સમાનીતા ક્રીડયા તવ સંનિધૌ
'મહાભાગ્યશાળી, રમતમાં સામે ઊભેલી પર પ્રહાર કરો; એ માયાથી અહીં લાવવામાં આવી છે, તમારી રમતમાં.'
પૌરુષં દર્શયાદ્યૈવ યદ્યસ્તિ કુરુ નિશ્ચિતમ્ । કામ ઉવાચ- આત્મરૂપં દર્શયસ્વ ચતુરં લીલયાન્વિતમ્
'આજે તમારું પુરુષત્વ બતાવો, જો છે તો નિશ્ચયપૂર્વક કરો.' કામે કહ્યું: 'તમારું own ચતુર, રમણિય સ્વરૂપ બતાવો.'
યેનાહં પ્રહરામ્યેતાં પંચબાણૈઃ સહસ્રદૃક્ । ઇંદ્ર ઉવાચ- ક્વાસ્તે તે પૌરુષં મૂઢ યેન લોકં વિડંબસે
'તેના દ્વારા, હું એને પાંચ બાણોથી પ્રહાર કરીશ, હે હજારો આંખોવાળા.' ઇન્દ્રે કહ્યું: 'મૂર્ખ, તું દુનિયાને હાસ્યપાત્ર બનાવે છે, તું પુરુષત્વ ક્યાં છે?'
મમાધારપરોભૂત્વા યોદ્ધુમિચ્છસિ સાંપ્રતમ્ । કામ ઉવાચ- તેનાપિ દેવદેવેન મહાદેવેન શૂલિના
'હવે, લડવા ઈચ્છીને, તું મારા આધાર પર આવી ગયો છે.' કામે કહ્યું: 'દેવોના દેવ, મહાદેવ શૂલી દ્વારા પણ, મારા સ્વરૂપને પહેલાં લઈ લેવામાં આવ્યું હતું.'
પૂર્વમેવ હૃતં રૂપં મમકાયો ન વિદ્યતે । ઇચ્છામ્યહં યદા નારીં હંતું શૃણુષ્વ સાંપ્રતમ્
'મારું સ્વરૂપ પહેલાં જ લઈ લેવામાં આવ્યું છે, હવે મારું શરીર નથી; હવે સાંભળ, જ્યારે હું સ્ત્રી પર પ્રહાર કરવા ઈચ્છું.'
પુંસાં કાયં સમાશ્રિત્ય આત્મરૂપં પ્રદર્શયે । પુમાંસં વા સહસ્રાક્ષ નાર્યાઃ કાર્યં સમાશ્રયે
પુરુષના શરીરનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને હું પોતાનું સ્વરૂપ બતાવું છું; અથવા, હે સહસ્ર આંખોવાળા, સ્ત્રીનું કાર્ય કરવા માટે હું એ સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.
પૂર્વદૃષ્ટા યદા નારી તામેવ પરિચિંતયેત્ । ચિંત્યમાનસ્ય પુંસસ્તુ નાર્યારૂપં પુનઃપુનઃ
પહેલાં જોવામાં આવેલી સ્ત્રીને જ્યારે મનમાં વિચારવામાં આવે છે, ત્યારે પુરુષ વારંવાર એના રૂપને કલ્પના કરે છે.
અદૃષ્ટં તુ સમાશ્રિત્ય પુંસમુન્માદયામ્યહમ્ । તથાપ્યુન્માદયામ્યેવં નારીરૂપં ન સંશયઃ
જો અજાણી સ્ત્રીના સ્વરૂપને ધારણ કરું તો પણ, હું પુરુષને ઉન્માદિત કરી શકું છું; આ રીતે, સ્ત્રીનું સ્વરૂપ લઈને હું ઉન્માદ પેદા કરું છું, એમાં કોઈ શંકા નથી.
સંસ્મરણાત્સ્મરો નામ મમ જાતં સુરેશ્વર । તાં દૃષ્ટ્વા તાદૃશોરંગ વસ્તુરૂપં સમાશ્રયે
સ્મરણથી, હે દેવોના સ્વામી, મારા અંદર કામ નામની ભાવના જન્મે છે; એ સ્ત્રીને જોઈને હું એ જ વસ્તુનું સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.
આત્મતેજઃ પ્રકાશેન બાધ્યબાધકતાં વ્રજેત્ । નારીરૂપં સમાશ્રિત્ય ધીરં પુરુષં પ્રમોહયેત્
મારા આત્મતેજના પ્રકાશથી વિરુદ્ધતા અને પ્રતિવરુદ્ધતા ઉભી થાય છે; સ્ત્રીનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ધીર પુરુષને પણ હું ભટકાવી દઉં છું.
પુરુષં તુ સમાશ્રિત્ય ભાવયામિ સુયોષિતમ્ । રૂપહીનોસ્મિ હે ઇંદ્ર અસ્મદ્રૂપં સમાશ્રયેત્
પુરુષનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને હું સુંદર સ્ત્રીની કલ્પના કરું છું; હું રૂપમાં ઓછો છું, હે ઇન્દ્ર, તેથી હું બીજું સ્વરૂપ ધારણ કરું છું.