નૂતનં ગૃહમિચ્છામિ સ્ત્રિયાખ્યં પતિભૂપતિમ્ । કૃકલસ્યાપિ પુણ્યસ્ય પ્રિયેયં શિવમંગલા
હું નવું ઘર ઈચ્છું છું, જે સ્ત્રીઓ અને પતિઓના નામે ઓળખાય છે; કૃકલસ્યની પ્રિય અને પુણ્યવાળી શિવમંગલા તેની પત્ની છે.
તદ્ગૃહં સુકલાખ્યં મે દગ્ધું પાપઃ સમુદ્યતઃ । અયમેષ સહસ્રાક્ષઃ કામેન સહિતો બલી
સુકલા નામનું ઘર મારું છે; પાપી તેને દહન કરવા ઉત્સુક છે; આ સહસ્ર આંખો ધરાવનાર શક્તિશાળી, કામદેવ સાથે છે.
કામસ્ય કારણાત્કસ્માત્પૂર્વવૃત્તં ન વિંદતિ । અહલ્યાયાઃ પ્રસંગેન મેષોપસ્થો વ્યજાયત
કામના કારણે, એ પહેલાનું કિસ્સું યાદ રાખતો નથી; અહલ્યાના પ્રસંગથી મેષરૂપ ઉત્પન્ન થયું.
પૌરુષં હિ મુનેર્દૃષ્ટ્વા સત્યાશ્ચૈવ પ્રધષર્ણાત્ । નષ્ટઃ કામસ્ય દોષેણ સુરરાટ્તત્ર સંસ્થિતઃ
મુનિનું પુરુષત્વ જોઈ અને સતીના અપમાનથી, દેવરાજ ઈન્દ્ર કામના દોષથી નષ્ટ થયો અને ત્યાં જ રહ્યો.
ભુક્તવાન્દારુણં શાપં દુઃખેન મહતાન્વિતઃ । કૃકલસ્ય પ્રિયામેનાં સુકલાં પુણ્યચારિણીમ્
એણે ભારે દુઃખ સાથે કઠોર શાપ સહન કર્યો; કૃકલસ્યની પ્રિય અને પુણ્યવાળી સુકલા તેની પત્ની છે.
એષ હંતું સહસ્રાક્ષ ઉદ્યતઃ કામસંયુતઃ । યથા ચેંદ્રેણ નાયાતિ કામ એષ તથા કુરુ
આ સહસ્ર આંખો ધરાવનાર, કામદેવ સાથે મળી, મારવા માટે ઉત્સુક છે; જેમ ઈન્દ્ર કામ પાસે નથી જતો, તેમ તું પણ કર.
ધર્મરાજ મહાપ્રાજ્ઞ ભવાન્મતિમતાં વરઃ । ધર્મરાજ ઉવાચ- ઊનં તેજઃ કરિષ્યામિ કામસ્ય મરણં તથા
ધર્મરાજ, મહા બુદ્ધિશાળી અને બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે છો; ધર્મરાજે કહ્યું: હું કામદેવનું તેજ ઓછું કરીશ અને તેનું મરણ પણ લાવીશ.
એકોપાયો મયા દૃષ્ટસ્તમિહૈવ પ્રપશ્યતુ । પ્રજ્ઞા ચૈષા મહાપ્રાજ્ઞા શકુનીરૂપચારિણી
મારે એક જ ઉપાય જોયો છે; એ અહીં જ જોવો; આ પ્રજ્ઞા મહા બુદ્ધિશાળી છે અને પક્ષીનું રૂપ ધારણ કરે છે.
ભર્તુરાગમનં પુણ્યં શબ્દેનાખ્યાતુ ખે યતઃ । શકુનસ્ય પ્રભાવેણ ભર્તુશ્ચાગમનેન ચ
પતિનું પુણ્યમય આગમન આકાશમાં પંખીના પ્રભાવ અને પતિના આવવાથી ઉંચે અવાજે જાહેર થયું.
દુષ્ટૈર્નષ્ટા ન ભૂયેત સ્વસ્થચિત્તા ન સંશયઃ । પ્રજ્ઞા સંપ્રેષિતા તેન ગતા સા સુકલાગૃહમ્
જેનું મન શાંત હતું, એ હવે દુષ્ટો દ્વારા ફરીથી ગુમ થવાની નહોતી—આમાં કોઈ શંકા નથી; એ બુદ્ધિથી માર્ગદર્શન પામી સુકલાના ઘરે પહોંચી.
પ્રકુર્વતી મહચ્છબ્દં દૃષ્ટદેવેવ સા બભૌ । પૂજિતા માનિતા પ્રજ્ઞા ધૂપદીપાદિભિસ્તદા
મોટો અવાજ કરતી એ એવી તેજસ્વી લાગી જાણે દેવતાને જોઈ હોય; ત્યારે બુદ્ધિને ધૂપ, દીવો વગેરેથી સન્માન અને માન મળ્યું.
બ્રાહ્મણં સુકલાપૃચ્છત્કિમેષા ચ વદેન્મમ । બ્રાહ્મણ ઉવાચ- ભર્તુશ્ચાગમનં બ્રૂતે તવૈવ સુભગે સ્થિરા
સુકલાએ બ્રાહ્મણને પૂછ્યું: 'એ મને શું કહે છે?' બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'હે સુભાગ્યવતી, એ તારા પતિના નિશ્ચિત પાછા આવવાના સમાચાર આપે છે.'
દિનસપ્તકમધ્યે સ આગમિષ્યતિ નાન્યથા
સાત દિવસની અંદર એ જરૂર પાછો આવશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇત્યેવમાકર્ણ્યસુમંગલં વચઃ પ્રહર્ષયુક્તા સહસા બભૂવ । ધર્મજ્ઞમેકં સગુણં હિ કાંતં શકુનાત્પ્રદિષ્ટં હિ સમાગતં તમ્
આ શુભ સંદેશ સાંભળીને એ અચાનક આનંદથી ભરાઈ ગઈ; કારણ કે ધર્મનિષ્ઠ, ગુણવાન અને પ્રિય પતિ, પંખીના સંકેત પ્રમાણે, ખરેખર પાછા આવી રહ્યો હતો.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે ષટ્પંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડના વેનોપાખ્યાનમાં સુકલા ચરિત્રનો છપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વિષ્ણુરુવાચ- ક્રીડા સતીરૂપ ધરા પ્રભૂત્વા ગેહં ગતા ચારુ પતિવ્રતાયાઃ । તામાગતાં સત્યસ્વરૂપયુક્તા સા સાદરં વાક્યમુવાચ ધન્યા
વિષ્ણુએ કહ્યું: પૃથ્વીએ સતીરૂપ ધારણ કરી પતિવ્રતા સ્ત્રીના ઘરે પ્રવેશ કર્યો અને સત્યસ્વરૂપથી યુક્ત એ ધન્યાએ આદરપૂર્વક એ સ્ત્રીને વાત કરી.
વાક્યૈઃ સુપુણ્યૈઃ પરિપૂજિતા સા ઉવાચ ક્રીડા સુકલાં વિહસ્ય । માયાનુગં વિશ્વવિમોહનં સતી પ્રત્યુત્તરં સત્યપ્રમેયુક્તમ્
પવિત્ર વાક્યોથી સન્માન પામીને કૃડા હસીને સુકલાને બોલી; ત્યારે સતીએ મોહમય અને વિશ્વને મોહિત કરી શકે એવું, સત્યથી ભરપૂર અને ગાઢ અર્થવાળું ઉત્તર આપ્યું.
મમાપિ ભર્તા પ્રબલો ગુણજ્ઞો ધીરઃ સવિદ્યો મહિમાપ્રયુક્તઃ । ત્યક્ત્વા ગતઃ પાપતરાંસુપુણ્યો મામેવ નાથઃ શૃણુ પુણ્યકીર્તિઃ
મારો પતિ પણ બળવાન, ગુણજ્ઞ, ધીર, વિદ્વાન અને મહિમાવાન છે; એ પાપી લોકોને છોડીને, પુણ્યશાળી બની, અહીંથી ગયો છે—મારા પતિની કીર્તિ સાંભળ.
વાક્યૈસ્તુ પુણ્યૈરબલાસ્વભાવાદાકર્ણ્ય સર્વં સુકલા સમુક્તમ્ । સંશુદ્ધભાવાં ચ વિચિંત્ય ચાહ કસ્માદ્ગતઃ સુંદરિ તેઽદ્ય નાથઃ
આ બધા પુણ્યમય વચનો સાંભળી, સૌમ્ય સ્વભાવ ધરાવતી સુકલા શુદ્ધ મનથી વિચાર કરીને પૂછ્યું: 'હે સુંદરિ, આજે તારો પતિ તને કેમ છોડીને ગયો?'
વિહાય તે રૂપમતીવ સત્યમાચક્ષ્વ સર્વં ભવતી સુભર્તુઃ । ધ્યાનોપયુક્તા સકલં કરોતિ સખીસ્વરૂપા ગૃહમાગતા મે
તારા રૂપને છોડીને, હે સદભાગ્યવતી, બધું સાચું કહો; મારી સખી, જે મારી સાથે ઘર આવી છે, ધ્યાનમાં લીન રહી બધું કરે છે.
ક્રીડા બભાષે શૃણુ સત્યમેતં ચરિત્રભાવં મમ ભર્ત્તુરસ્ય । અહં પ્રિયે યસ્ય સદૈવ યુક્તા યમિચ્છતે તં પ્રતિસાંત્વયામિ
કૃડાએ કહ્યું: 'આમારું અને મારા પતિનું સાચું સ્વરૂપ સાંભળ; હે પ્રિય, હું હંમેશા એના માટે સમર્પિત છું અને એ જે ઈચ્છે છે તેમાં એનું મન રાખું છું.'
કર્તુઃ સુપુણ્યં વચનં સુભર્તુર્ધ્યાનોપયુક્તા સકલં કરોમિ । એકાંતશીલા સગુણાનુરૂપા શુશ્રૂષયૈકસ્તમિહૈવ દેવિ
પતિના સર્વ પુણ્યમય કાર્યો અને વચનો હું ધ્યાનમાં લીન રહીને કરું છું; એકાંતપ્રિય અને ગુણોને અનુરૂપ રહી, અહીં માત્ર એજની સેવા કરું છું, હે દેવી.
મમ પૂર્વ વિપાકોઽયં સંપ્રત્યેવ પ્રવર્તતે । યતસ્ત્યક્ત્વા ગતો ભર્ત્તા મામેવં મંદભાગિનીમ્
આ મારા પૂર્વકર્મોનું ફળ છે, જે હવે પ્રગટ થયું છે; તેથી જ મારા પતિએ મને, આ દુર્ભાગ્યવતીને, છોડીને ગયો છે.
સખે ન ધારયે જીવં સ્વકીય કાયમેવ ચ । પત્યાહીનાઃ કથં નાર્યઃ સુજીવંતિ ચ નિર્ઘૃણાઃ
હે સખી, હવે હું જીવવું પણ સહન કરી શકતી નથી, પોતાનું શરીર પણ નહીં; પતિથી વિયોગ પામેલી સ્ત્રીઓ કેવી રીતે નિર્દય બનીને જીવે છે?
રૂપશૃંગારસૌભાગ્યં સુખં સંપચ્ચ નાન્યથા । નારીણાં હિ મહાભાગો ભર્તા શાસ્ત્રેષુ ગીયતે
રૂપ, શૃંગાર, સૌભાગ્ય, સુખ કે સંપત્તિ—આ બધું પતિ વિના અધૂરૂં છે; શાસ્ત્રોમાં સ્ત્રીઓ માટે પતિને મહાન સૌભાગ્ય ગણાયું છે.
તયા સર્વં સમાકર્ણ્ય યદુક્તં ક્રીડયા તદા । સત્યભાવં વિદિત્વા સા મેને સંભાષિતં તદા
કૃડાએ જે બધું કહ્યું એ સાંભળી, એના સત્યભાવને જાણી, એ સ્ત્રીએ એના વચનોને સાચા માની લીધા.
વિશ્વસ્તા સા મહાભાગા સુકલા પતિદેવતા । તામુવાચ પુનઃ સર્વમાત્મચેષ્ટાનુગં વચઃ
વિશ્વાસથી ભરેલી, મહાન ભાગ્યશાળી સુકલાં, પતિને દેવતાની જેમ માનતી, ફરીથી પોતાના મનની વાત બધું કહી.
સમાસેન સમાખ્યાતં પૂર્વવૃત્તાંતમાત્મનઃ । યથા ભર્તા ગતો યાત્રાં પુણ્યસાધનતત્પરઃ
સંક્ષેપમાં, તેણે પોતાનું ભૂતકાળનું જીવન કહ્યુ—કે કેવી રીતે તેનો પતિ પુણ્ય મેળવવા માટે યાત્રા પર ગયો હતો.
આત્મદુઃખં સુસત્યં ચ તપ એવ મનસ્વિનિ । બોધિતા ક્રીડયા સા તુ સમાશ્વાસ્ય પતિવ્રતા
તેણે પોતાનો સાચો દુઃખ અને તપસ્યા ખુલ્લી કરી; છતાં, રમતમાં પતિવ્રતા પત્નીએ તેને ધીરજ આપી.
સૂત ઉવાચ- એકદા તુ તયા પ્રોક્તં ક્રીડયા સુકલાં પ્રતિ । સખે પશ્ય વનં સૌમ્યં દિવ્યવૃક્ષૈરલંકૃતમ્
સૂતા કહે છે: એક વખત, રમતમાં, તેણે સુકલાને કહ્યું: 'મિત્ર, આ સુંદર વનને જુઓ, દેવ વૃક્ષોથી સજ્જ છે.'