વૈશ્યસ્ય ભાર્યાં સુકલાં સુપુણ્યાં સત્યેસ્થિતાં ધર્મવિદાં ગુણજ્ઞામ્ । ઇતો હિ ગત્વા કુરુ કાર્યમુક્તં સાહાય્યરૂપં ચ પ્રિયે સખે શૃણુ
વૈશ્યની પત્ની સુકલા, જે પુણ્યવંતી, સત્યમાં અડગ અને ગુણોને જાણનારી છે, ત્યાં જઈને જે કામ કહેવામાં આવ્યું છે, એ સહાયરૂપે પૂરું કર. હે પ્રિય મિત્ર, સાંભળ.
ક્રીડાં સમાભાષ્ય તતો મનોભવસ્ત્વંતે સ્થિતાં પ્રીતિમથાહ્વયત્પુનઃ । કાર્યં ભવત્યા મમકાર્યમુત્તમમે તાં સુસ્નેહૈઃ પરિભાવયત્વમ્
રમણની વાત કરીને મનોભવ ત્યાં ઊભો રહ્યો અને ફરી પ્રેમથી તેને બોલાવ્યો. 'મારું કાર્ય તું શ્રેષ્ઠ રીતે પૂરું કર, અને એને સાચા પ્રેમથી માન આપ.'
ઇંદ્રં હિ દૃષ્ટ્વા સુકલા યથા ભવેત્સ્નેહાનુગા ચારુવિલોચનેયમ્ । તૈસ્તૈઃ પ્રભાવૈર્ગુણવાક્યયુક્તૈર્નયસ્વ વશ્યં ચ પ્રિયે સખે શૃણુ
પ્રિય મિત્ર, સુકલાએ જ્યારે ઇન્દ્રને જુએ છે ત્યારે તેની સુંદર આંખોમાંથી પ્રેમ અને લાગણી ઉઠે છે, એ જ રીતે તું વિવિધ ઉપાયો અને સારા શબ્દો વડે તેને પોતાને વશમાં રાખી શકે છે—આ વાત ધ્યાનથી સાંભળ.
ભો ભોઃ સખે સાધય ગચ્છ શીઘ્રં માયામયં નંદનરૂપયુક્તમ્ । પુષ્પોપયુક્તં ચ ફલપ્રધાનં ઘુષ્ટં રુતૈઃ કોકિલષટ્પદાનામ્
મિત્ર, તું આ કાર્ય પૂરું કર અને ઝડપથી જા, માયાથી બનેલા સુંદર નંદન વનમાં, જ્યાં ફૂલો ખીલે છે, ફળો ભરપૂર છે અને કોયલ તથા મધમાખીઓના મીઠા સ્વરમાં ગુંજ છે.
આહૂય વીરં મકરંદમેવ રસાયનં સ્વાદુગુણૈરુપેતમ્ । સહાનિલાદ્યૈર્નિજકર્મયુક્તૈઃ સંપ્રેષયિત્વા પુનરેવ કામમ્
મકર નામના વિર પુરુષને બોલાવી, જે મધુર રસથી ભરપૂર છે, પવન અને બીજા પોતાના સહાયકોથી સાથે, ફરીથી કામને મોકલ.
એવં સમાદિશ્ય મહત્સસૈન્યં ત્રૈલોક્યસંમોહકરં તુ કામઃ । ચક્રે પ્રયાણં સુરરાજસાર્ધં સંમોહનાયૈવ મહાસતીં તામ્
આ રીતે પોતાના મહાન સૈન્યને, જે ત્રણે લોકને મોહિત કરી શકે છે, આદેશ આપીને કામદેવ દેવરાજ સાથે મળીને, તે મહાન અને પવિત્ર સ્ત્રીને મોહિત કરવા માટે નીકળ્યો.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે પંચપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનની કથા અંતર્ગત સુકલાની વાર્તામાં પંચપંચાશિતમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વિષ્ણુરુવાચ- તસ્યાઃ સત્યવિનાશાય મન્મથઃ સસુરાધિપઃ । પ્રસ્થિતઃ સુકલાં તર્હિ સત્યો ધર્મમથાબ્રવીત્
વિષ્ણુએ કહ્યું: સુકલાની સત્યતાનો નાશ કરવા માટે કામદેવ અને દેવોના રાજા સાથે નીકળ્યા; ત્યારે સત્યએ ધર્મને કહ્યું.
પશ્ય ધર્મ મહાપ્રાજ્ઞ મન્મથસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ । તવાર્થમાત્મનશ્ચૈવ પુણ્યસ્યાપિ મહાત્મનઃ
ધર્મ, મહાપંડિત, જોયે કામદેવ શું કરે છે—આ બધું તારા, પોતાના અને પવિત્ર મહાત્મા માટે છે.
વિસૃજામિ મહાસ્થાનં વાસ્તુરૂપં સુખોદયમ્ । સત્યાખ્યં ચ સુપ્રિયાખ્યં સુદેવાખ્યં ગૃહોત્તમમ્
હું એક મહાન ઘર ઊભું કરું છું, સુખ આપતું આવાસ, જેનું નામ છે સત્ય, સુપ્રિયા અને સુદેવ—ઘરોમાં શ્રેષ્ઠ.
તમેવ નાશયેદ્ગત્વા કામ એષ પ્રમત્તધીઃ । રિપુરૂપઃ સુદુષ્ટાત્મા અસ્માકં હિ ન સંશયઃ
કામદેવ, જેનું મન અવિચારી છે, ત્યાં જઈને એ ઘર નાશ કરશે; એ અમારો દુશ્મન છે, દુષ્ટ સ્વભાવનો—આમાં કોઈ શંકા નથી.
પતિસ્તપોધનો વિપ્રઃ સુસતી યા પતિવ્રતા । સુસત્યો ભૂપતિર્ધર્મમમગેહાનસંશયઃ
પતિ તપસ્વી, બ્રાહ્મણ અને ધનવાન છે; પત્ની સાચી પતિવ્રતા અને સતી છે; રાજા ધર્મનિષ્ઠ છે—આ બધા મારા ઘરમાં રહે છે, એ નિશ્ચિત છે.
યત્રાહં વૃદ્ધિસંપુષ્ટસ્તત્ર વાસો હિ તે ભવેત્ । તત્ર પુણ્યં સમાયાતિ શ્રદ્ધયા સહ ક્રીડતે
જ્યાં હું વૃદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ પામું છું, ત્યાં તારો નિવાસ હોવો જોઈએ; ત્યાં પુણ્ય આવે છે અને શ્રદ્ધા સાથે આનંદ કરે છે.
ક્ષમા શાંત્યા સમાયુક્તા આયાતિ મમ મંદિરમ્ । યથા સત્યો દમશ્ચૈવ દયા સૌહૃદમેવ ચ
ક્ષમા અને શાંતિ સાથે જોડાયેલી, મારા ઘરમાં આવે છે; જેમ સત્ય, દમ, દયા અને મૈત્રી પણ આવે છે.
પ્રજ્ઞાયુક્તઃ સ નિર્લોભો યત્રાહં તત્ર સંસ્થિતઃ । શુચિઃ સ્વભાવસ્તત્રૈવ અમી ચ મમ બાંધવાઃ
જ્યાં જ્ઞાન છે અને લોભ નથી, ત્યાં હું વસું છું; ત્યાં શુદ્ધતા સ્વભાવરૂપે છે અને એ બધા મારા સ્નેહી છે.
અસ્તેયમપ્યહિંસા ચ તિતિક્ષા વૃદ્ધિરેવ ચ । મમ ગેહે સમાયાતા ધન્યતાં શૃણુ ધર્મરાટ્
ચોરી ન કરવી, અહિંસા, સહનશક્તિ અને વૃદ્ધિ—આ બધું મારા ઘરમાં આવે છે; ધર્મરાજ, આ ધન્યતા સાંભળ.
ગુરૂણાં ચાપિ શુશ્રૂષા વિષ્ણુર્લક્ષ્મ્યા સમાવૃતઃ । મદ્ગેહં તુ સમાયાંતિ દેવાશ્ચાગ્નિપુરોગમાઃ
મોટાઓની સેવા, અને લક્ષ્મી સાથે વિષ્ણુ પણ મારા ઘરમાં આવે છે; અગ્નિઆદિ દેવતાઓ પણ પ્રવેશ કરે છે.
મોક્ષમાર્ગં પ્રકાશેદ્યો જ્ઞાનોદીપ્ત્યા સમન્વિતઃ । એતૈઃ સાર્ધં વસામ્યેવ સતીષુ ધર્મવત્સુ ચ
મોક્ષનો માર્ગ બતાવનાર, જ્ઞાનના તેજથી યુક્ત, મારા સાથે સતી સ્ત્રીઓ અને ધર્મનિષ્ઠો સાથે રહે છે.
સાધુષ્વેતેષુ સર્વેષુ ગૃહરૂપેષુ મે સદા । ઉક્તેનાપિ કુટુંબેન વસામ્યેવ ત્વયા સહ
આ બધા સારા લોકોમાં, ઘરરૂપે, હું હંમેશા વસું છું; અગાઉ જણાવેલા કુટુંબ સાથે પણ, હું તારી સાથે રહેું છું.
સસત્વાઃ સાધુરૂપાસ્તે વેધસા મે ગૃહીકૃતાઃ । સંચરામિ મહાભાગ સ્વચ્છંદેન ચ લીલયા
સદ્ગુણો ધરાવનારા, સારા સ્વરૂપે, સર્જનહાર દ્વારા મારા ઘરમાં સ્થાપિત થયા છે; હે મહાભાગ્યશાળી, હું એમના વચ્ચે સ્વેચ્છાએ અને આનંદથી ફરું છું.
ઈશ્વરશ્ચ જગત્સ્વામી ત્રિનેત્રો વૃષવાહનઃ । મમ ગેહે સ્વરૂપેણ વર્તતે શિવયા યુતઃ
જગતના સ્વામી, ત્રણ આંખો ધરાવનારા અને વૃષભ પર સવાર એવા ઈશ્વર, મારી ઘરમાઁ પોતાની જ સ્વરૂપે, શિવા સાથે રહે છે.
તદિદં સંસૃતેઃ સારં ગૃહરૂપં મહેશ્વરમ્ । સદનં શંકરેત્યાખ્યં નાશિતં મન્મથેન વૈ
આ ઘર, મહેશ્વરનું ઘરરૂપ છે અને સંસારનું સાર છે; શંકરનું જે ઘર કહેવાતું હતું, તે મનમથએ નાશ પામ્યું.
વિશ્વામિત્રં મહાત્માનં તપંતં તપ ઉત્તમમ્ । મેનકાં હિ સમાશ્રિત્ય કામોયં જિતવાન્પુરા
મહાન આત્માવાળા વિશ્વામિત્ર શ્રેષ્ઠ તપસ્યા કરતા હતા, ત્યારે મેનકા દ્વારા કામદેવે તેમને જીત્યા હતા.
સતી પતિવ્રતાહલ્યા ગૌતમસ્ય પ્રિયા શુભા । સુસત્યાચ્ચાલિતા તેન મન્મથેન દુરાત્મના
પતિવ્રતા અને શુભ ગૌતમની પ્રિય પત્ની અહલ્યા પણ, તે દુષ્ટ મનમથથી ડગમગી ગઈ હતી.
મુનયઃ સત્યધર્મજ્ઞા નાનાસ્ત્રિયઃ પતિવ્રતાઃ । મદ્ગૃહાસ્તા ઇમાઃ સર્વા દીપિતાઃ કામવહ્નિના
સત્ય અને ધર્મ જાણનારા ઋષિઓ અને વિવિધ પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ—મારા ઘરમાં રહેનાર સૌને કામના અગ્નિએ દહન કર્યા છે.
દુર્ધરો દુઃસહો વ્યાપી યોતિસત્યેષુ નિષ્ઠુરઃ । મામેવં પશ્યતે નિત્યં ક્વ સત્યઃ પરિતિષ્ઠતિ
આ દુર્લભે સંયમાયોગ્ય, સહન કરવો મુશ્કેલ અને સર્વત્ર વ્યાપક છે; સત્યમાં સ્થિત લોકોમાં પણ નિર્દય છે, અને મને હંમેશાં આવું જ જુએ છે; તો પછી સત્ય ક્યાં ટકે છે?
સમાં જ્ઞાત્વા સમાયાતિ બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ । નાશયેન્મદ્ગૃહં પાપો વીતિહોત્રૈશ્ચ નામકૈઃ
સમાનતા જાણીને, ધનુષ અને બાણ લઈને એ દોષી મારા ઘર અને યજ્ઞ માટે નામ ધરાવનાર સૌને નાશ કરવા આવે છે.
પાપલેશાશ્ચ યે ક્રૂરા અન્યે પાખંડસંશ્રયાઃ । તે તુ બુદ્ધ્યાઽહિતાઃ સર્વે સત્યગેહં વિશંતિ હિ
જે ક્રૂર અને પાપના લેશ ધરાવનાર છે, અને બીજા જે પાખંડમાં શરણ લે છે, એ બધા બુદ્ધિથી દુશ્મન બની સત્યના ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે.
સેનાધ્યક્ષૈરસત્યૈસ્તુ છદ્મના તેન સાધિતઃ । પાતયેદર્દયેદ્ગેહં પાપઃ શસ્ત્રૈર્દુરાત્મભિઃ
અસત્યવાળા સેનાપતિઓ દ્વારા એ છલથી આ કાર્ય સિદ્ધ કરે છે; દુષ્ટ લોકોના શસ્ત્રોથી પાપી ઘર તોડી નાખે છે અને પીડા આપે છે.
મામેવં તાડયેત્પાપો મહાબલ મનોભવઃ । અસ્ય ધામ્ના પ્રદગ્ધોહં શૂન્યતાં હિ વ્રજામિ વૈ
મહાબળવાન મનોભવ નામનો પાપી મને આવી રીતે આઘાત પહોંચાડે છે; તેની શક્તિથી દહાઈને હું ખાલી થઈ જાઉં છું.