ભાલે કુચેષુ નેત્રેષુ કચાગ્રેષુ ચ સર્વદા । નાભૌ કટ્યાં પૃષ્ઠદેશે જઘને યોનિમંડલે
હંમેશા સ્ત્રીઓના કપાળ, સ્તન, આંખો, વાળના છેડા, નાભિ, કમર, પીઠ, નિતંબ અને યોનિમાં હું રહું છું.
અધરે દંતભાગેષુ કક્ષાયાં હિ ન સંશયઃ । અંગેષ્વેવં પ્રત્યંગેષુ સર્વત્ર નિવસામ્યહમ્
હું હોઠ, દાંતના મૂળ, બગલ અને દરેક અંગ તથા ઉપાંગમાં, સર્વત્ર રહું છું—આમાં કોઈ સંશય નથી.
નારી મમ ગૃહં દેવ સદા તત્ર વસામ્યહમ્ । તત્રસ્થઃ પુરુષાન્સર્વાન્મારયામિ ન સંશયઃ
હે દેવ, સ્ત્રી એ મારું ઘર છે; હું હંમેશા ત્યાં જ વસું છું. ત્યાં રહેલા પુરુષોને હું નિશ્ચયે જ વિનાશ કરું છું.
સ્વભાવેનાબલાદેવ સંતપ્તા મમ માર્ગણૈઃ । પિતરં માતરં દૃષ્ટ્વા અન્યં સ્વજનબાંધવમ્
પોતાના સ્વભાવ અને બળહીનતા વડે, મારા બાણોથી દાઝાયેલી સ્ત્રી જ્યારે પિતા, માતા કે અન્ય કોઈ સગાંને જુએ છે—
સુરૂપં સગુણં દેવ મમ બાણા હતા સતી । ચલતે નાત્ર સંદેહો વિપાકં નૈવ ચિંતયેત્
હે દેવ, જો એ પુરુષ સુંદર અને ગુણવાન હોય અને મારા બાણથી ઘાયલ થયો હોય, તો એ સ્ત્રી ડગમગી જાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; તે પરિણામની ચિંતા કરતી નથી.
યોનિઃ સ્પંદેત નારીણાં સ્તનાગ્રૌ ચ સુરેશ્વર । નાસ્તિ ધૈર્યં સુરેશાન સુકલાં નાશયામ્યહમ્
હે દેવતાઓના સ્વામી, સ્ત્રીઓની યોનિ અને સ્તનના ટોચ ધબકતા થાય છે; એમને ધીરજ રહેતી નથી. હે સુકલાની, હું સારા ગુણવાળી સ્ત્રીઓને પણ પથરાવી દઉં છું.
ઇંદ્ર ઉવાચ- પુરુષોહં ભવિષ્યામિ રૂપવાન્ગુણવાન્ધની । કૌતુકાર્થમિમાં નારીં ચાલયામિ મનોભવ
ઇન્દ્રે કહ્યું: હું સુંદર, ગુણવાન અને ધનવાન પુરુષ બનીશ; માત્ર જિજ્ઞાસા માટે, હે મનોભવ, હું આ સ્ત્રીનું મન ડગાવું છું.
નૈવ કામાન્ન સંત્રાસાન્ન વા લોભાન્ન કારણાત્ । ન વૈ મોહાન્ન વૈ ક્રોધાત્સત્યં સત્યં રતિપ્રિય
કોઈ કામના માટે, ડરથી, લોભથી કે બીજા કોઈ કારણથી નહીં; મોહ કે ક્રોધથી પણ નહીં—હે રતિપ્રિય, આ સાચું છે, સાચું છે.
કથં મે દૃશ્યતે તસ્યા મહત્સત્યં પતિવ્રતમ્ । નિષ્કર્ષિષ્ય ઇતો ગત્વા ભવન્મોહોત્ર કારણમ્
તેની મહાન અને સાચી પતિવ્રતા ભાવના હું કેવી રીતે જોઈ શકું? હું ત્યાં જઈને એ બહાર લાવીશ, કારણ કે અહીં તારો મોહ કારણ છે.
એવં કામં ચ સંદિશ્ય જગામ સુરરાટ્સ્વયમ્ । આત્મવિકૃતિસંભૂતો રૂપવાન્ગુણવાન્સ્વયમ્
આ રીતે કામદેવને આદેશ આપી, દેવરાજ પોતે પોતાના રૂપમાં, સુંદર અને ગુણવાન બનીને ત્યાંથી ગયા.
સર્વાભરણશોભાંગઃ સર્વભોગસમન્વિતઃ । ભોગલીલાસમાકીર્ણઃ સર્વદૌદાર્યસંયુતઃ
તે સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત, સર્વ પ્રકારના ભોગોથી યુક્ત, આનંદ-મોજથી ઘેરાયેલ અને હંમેશા ઉદારતા ધરાવતો હતો.
યત્ર સા તિષ્ઠતે દેવી કૃકલસ્ય પ્રિયા નૃપ । આત્મલીલાં સ્વરૂપં ચ ગુણં ભાવં પ્રદર્શયેત્
જ્યાં કૃકલાની પ્રિય દેવી રહે છે, હે રાજા, ત્યાં તેણે પોતાનું રમણ, સ્વરૂપ, ગુણ અને ભાવ દર્શાવ્યા.
નૈવ પશ્યતિ સા તં તુ પુરુષં રૂપસંપદમ્ । યત્રયત્ર વ્રજેત્સા હિ તત્ર તાં પશ્યતે નૃપ
પણ એ સ્ત્રી એ સુંદર પુરુષને જોઈ શકતી નથી; એ જ્યાં જાય છે, હે રાજા, ત્યાં એ માત્ર પોતાને જ જુએ છે.
સાભિલાષેણ મનસા તામેવં પરિપશ્યતિ । કામચેષ્ટાં સહસ્રાક્ષોઽદર્શયત્સર્વભાવકૈઃ
એ ઇચ્છાથી ભરેલા મનથી માત્ર પોતાને જ જુએ છે; અને સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્રે સર્વ પ્રકારની કામના દર્શાવતી લિલાઓ બતાવી.
ચતુષ્પથે પથે તીર્થે યત્ર દેવી પ્રયાતિ સા । તત્રતત્ર સહસ્રાક્ષસ્તામેવ પરિપશ્યતિ
ચોરાસ્તા, રસ્તા કે તીર્થસ્થળે—જ્યાં પણ દેવી જાય, ત્યાં-ત્યાં સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર માત્ર એને જ જુએ છે.
ઇંદ્રેણ પ્રેષિતા દૂતી સુકલાં પ્રતિ સા ગતા । સુકલાં સુમહાભાગાં પ્રત્યુવાચ પ્રહસ્ય વૈ
ઇન્દ્રે મોકલેલી દૂતીએ સુકલાની પાસે જઈ, તે મહાભાગ્યવંતી સુકલા પાસે હસીને કહ્યું.
અહો સત્યમહોધૈર્યમહો કાંતિરહો ક્ષમા । અસ્યા રૂપેણ સંસારે નાસ્તિ નારી વરાનના
આહા, કેટલું સત્ય, કેટલું ધૈર્ય, કેવી તેજસ્વિતા અને કેટલી ક્ષમાશીલતા! હે સુંદરમુખી, આખા સંસારમાં આવી રૂપાળી સ્ત્રી બીજે ક્યાંય નથી.
કા ત્વં ભવસિ કલ્યાણિ કસ્ય ભાર્યા ભવિષ્યસિ । યસ્ય ત્વં સગુણા ભાર્યા સ ધન્યઃ પુણ્યભાગ્ભુવિ
હે શુભલક્ષણી, તું કોણ છે? તું કોની પત્ની બનશે? ધન્ય છે એ પુરુષ, જેને તું ગુણવંતી પત્ની રૂપે મળશે.
તસ્યાસ્તુ વચનં શ્રુત્વા તામુવાચ મનસ્વિની । વૈશ્યજાત્યાં સમુત્પન્નો ધર્માત્મા સત્યવત્સલઃ
એના વચન સાંભળી, બુદ્ધિશાળી સ્ત્રીએ કહ્યું: 'વણિક જાતિમાં જન્મેલો એક ધર્મનિષ્ઠ, સત્યપ્રેમી પુરુષ છે.'
તસ્યાહં હિ પ્રિયા ભાર્યા સત્યસંધસ્ય ધીમતઃ । કૃકલસ્યાપિ વૈશ્યસ્ય સત્યમેવ વદામિ તે
હું એ બુદ્ધિશાળી અને સત્યનિષ્ઠ વણિક કૃકલાની પ્રિય પત્ની છું; હું તને સાચું જ કહું છું.
મમ ભર્તા સ ધર્માત્મા તીર્થયાત્રાં ગતઃ સુધીઃ । તસ્મિન્ગતે મહાભાગે મમ ભર્તરિ સંપ્રતિ
મારો પતિ એ ધર્મનિષ્ઠ અને બુદ્ધિશાળી પુરુષ તીર્થયાત્રા પર ગયો છે; હે ભાગ્યશાળી, હાલ મારો પતિ ઘરે નથી.
અતિક્રાંતાઃ શૃણુષ્વ ત્વં ત્રયશ્ચૈવાપિ વત્સરાઃ । તતોહં દુઃખિતા જાતા વિના તેન મહાત્મના
સાંભળ, ત્રણ વર્ષ વીતી ગયા છે એ મહાત્મા પતિ વિના, અને હું તેની વિરુદ્ધ દુઃખી થઈ ગઈ છું.
એતત્તે સર્વમાખ્યાતમાત્મવૃત્તાંતમેવ તે । ભવતી પૃચ્છતે માં કા ભવિષ્યતિ વદસ્વ મે
હું તને મારી આખી વાર્તા કહી દીધી; તું મને પૂછે છે કે હું હવે કોણ બનિશ—મહેરબાની કરીને મને કહો.
સુકલાયા વચઃ શ્રુત્વા દૂત્યા આભાષિતં પુનઃ । મામેવં પૃચ્છસે ભદ્રે તત્તે સર્વં વદામ્યહમ્
સુકલા દૂતીએ જે કહ્યું તે સાંભળી, હે સદગુણે, તું મને એમ પૂછે છે; એટલે હું તને બધું કહીશ.
અહં તવાંતિકં પ્રાપ્તા કાર્યાર્થં વરવર્ણિનિ । શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ શ્રુત્વા ચૈવાવ ધાર્યતામ્
હે સુંદરવર્ણી, હું ખાસ કામ માટે તારી પાસે આવી છું; સાંભળ, હું કહું છું, અને સાંભળી વિચારી જો.
ગતસ્તે નિર્ઘૃણો ભર્તા ત્વાં ત્યક્ત્વા તુ વરાનને । કિં કરિષ્યસિ તેનાપિ પ્રિયાઘાતકરેણ ચ
હે સુંદરમુખી, તારો નિર્દય પતિ તને છોડી ગયો છે; જે પ્રિયજનને દુઃખ આપે, એ સાથે તું શું કરશે?
યસ્ત્વાં ત્યક્ત્વા ગતઃ પાપી સાધ્વ્યાચારસમન્વિતામ્ । કિં વા સ તે ગતો બાલે તત્ર જીવતિ વૈ મૃતઃ
જે પાપી પુરુષે તને, સદાચારવાળી સ્ત્રીને, છોડી દીધું, એ તારો શું થાય, હે કન્યા? એ ગયો હોય, જીવતો હોય કે મરી ગયો હોય, તને એથી શું?
કિં કરિષ્યતિ તેનૈવં ભવતી ખિદ્યતે વૃથા । કસ્માન્નાશયતે ચાંગં દિવ્યં હેમસમપ્રભમ્
એવા માણસ માટે તું વ્યર્થ દુઃખ શા માટે કરે છે? કેમ તું તારા સોનાની જેમ તેજસ્વી શરીરને નષ્ટ કરે છે?
બાલ્યે વયસિ સંપ્રાપ્તે માનવો ન ચ વિંદતિ । એકં સુખં મહાભાગે બાલક્રીડાં વિના શુભે
હે મહાભાગ્યવાળી, બાળપણમાં માણસને બાળરમણ સિવાય બીજું કોઈ સુખ મળતું નથી—even યુવાની આવે ત્યારે પણ.
વાર્દ્ધકે દુઃખસંપ્રાપ્તિર્જરા કાયં પ્રહિંસયેત્ । તારુણ્યે ભુજ્યતે ભોગઃ સુખાત્સર્વો વરાનને
વૃદ્ધાવસ્થામાં દુઃખ આવે છે; વૃદ્ધતા શરીરને પીડે છે. હે સુંદરમુખી, યુવાનીમાં બધા આનંદ આનંદથી માણી શકાય છે.