દશાબ્દાશ્ચ ગતા યાવત્તાવદ્વૃદ્ધિમવાપ્તવાન્ । પશ્ચાજ્જજ્ઞે મહાતેજાઃ કંસોભૂત્સ મહાબલઃ
દસ વર્ષ વીતી ગયા પછી, એ વધ્યો અને પછી મહાબળવાન અને તેજસ્વી કંસ જન્મ્યો.
યેન સંત્રાસિતા લોકાસ્ત્રૈલોક્યસ્ય નિવાસિનઃ । યો હતો વાસુદેવેન ગતો મોક્ષં ન સંશયઃ
જેના કારણે ત્રણેય લોકના બધા જીવ ડરી ગયા હતા, એ કંસ વાસુદેવના હાથેથી મારાયો અને નિશ્ચયે મુક્તિ પામ્યો.
એવં શ્રુતં મયા કાંત ભવિષ્યં તુ ભવિષ્યતિ । પુરાણેષ્વેવ સર્વેષુ નિશ્ચિતં કથિતં તવ
પ્રિયે, મેં આવું સાંભળ્યું છે અને આવું જ આગળ પણ થવાનું છે; બધા પુરાણોમાં આ વાત નિશ્ચિતપણે તને કહી છે.
પિતૃગેહેસ્થિતા કન્યા નાશમેવં પ્રયાતિ સા । ગૃહાવાસાય મે કાંત કન્યા મોહં ન કારયેત્
પિતાના ઘરમાં રહેનારી કન્યા આવું નાશ પામે છે; પ્રિયે, ઘરગથ્થુ જીવનમાં કન્યાના મોહમાં ન પડવું.
ઇમાં દુષ્ટાં મહાપાપાં પરિત્યજ્ય સ્થિરો ભવ । પ્રાપ્તવ્યં તુ મહાપાપં દુઃખં દારુણમેવ ચ
આ દુષ્ટ અને મહાપાપી સ્ત્રીને છોડીને સ્થિર રહો; કેમ કે મહાપાપ અને ભયાનક દુઃખ જરૂરથી મળે છે.
લોકે શ્રેયઃકરં કાંત તદ્ભુંક્ષ્વ ત્વં મયા સહ । શૂકર્યુવાચ- એતદ્વાક્યં સુમંત્રં તુ શ્રુત્વા સ હિ દ્વિજોત્તમઃ
પ્રિયે, જે દુનિયામાં કલ્યાણ કરે છે એ મારા સાથે ભોગવો; ત્યારબાદ શૂકરે કહ્યું—
ત્યાગે મતિં ચકારાસૌ સમાહૂતા હ્યહં તદા । સકલં વસ્ત્રશૃંગારં મમ દત્તં શુભે શૃણુ
આ સારા અને સુમંતવાળા વચન સાંભળી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ત્યાગ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો; પછી મને બોલાવાયું અને મારા બધા વસ્ત્રો અને આભૂષણો આપી દીધાં—શુભે, સાંભળ.
તવૈવ દુર્નયૈર્વિપ્રઃ શિવશર્મા દ્વિજોત્તમઃ । ગતો વૈ મતિમાન્દુષ્ટે કુલદુષ્ટપ્રચારિણિ
તારા ખરાબ વલણને કારણે, કુટુંબને બગાડનારી દુષ્ટ, વિદ્વાન બ્રાહ્મણ શિવશર્મા અહીંથી ચાલી ગયા.
યત્ર તે તિષ્ઠતે ભર્તા તત્ર ગચ્છ ન સંશયઃ । તવ યદ્રોચતે સ્થાનં યથાદિષ્ટં તથા કુરુ
તારો પતિ જ્યાં રહે છે, ત્યાં જા, એમાં કોઈ શંકા નથી; તને જે સ્થાન ગમે, ત્યાં જા અને જે કહેવામાં આવ્યું છે, એ પ્રમાણે કર.
એવમુક્ત્વા મહાભાગે પિતૃમાતૃકુટુંબકૈઃ । પરિત્યક્તા ગતા શીઘ્રં નિર્લજ્જાહં વરાનને
આ રીતે બોલ્યા પછી, મહાભાગ્યવતી, મને પિતા, માતા અને કુટુંબે છોડી દીધું; નિર્લજ્જ બની, હું તરત જ અહીંથી ચાલીને ગઈ, સુન્દરી.
ન લભામ્યહમેવાપિ વાસસ્થાનં સુખં શુભે । ભર્ત્સયંતિ ચ માં લોકાઃ પુંશ્ચલીયં સમાગતા
હું તો, શુભે, રહેવા માટે પણ સારું સ્થાન નથી મેળવેતી; લોકો મને અપમાન આપે છે, કહે છે કે હું બીજા પુરુષો સાથે ભેગી થયેલી પતિત સ્ત્રી છું.
અટમાના ગતા દેશાત્કુલમાનેન વર્જિતા । દેશે ગુર્જરકે પુણ્યે સૌરાષ્ટ્રે શિવમંદિરે
આવી રીતે ઘર અને કુટુંબની ઇજ્જત ગુમાવી, હું દેશ છોડીને ફરતી રહી; પછી પવિત્ર ગુર્જર દેશમાં, સૌરાષ્ટ્રમાં, શિવમંદિરે—
વનસ્થલેતિ વિખ્યાતં નગરં વૃદ્ધિસંકુલમ્ । અતીવ પીડિતા દેવિ ક્ષુધયાહં તદા શૃણુ
વૃદ્ધિથી ભરપૂર એવા 'વનસ્થળી' નામના પ્રસિદ્ધ શહેરમાં, દેવી, હું બહુ ભૂખથી પીડાતી ત્યાં હતી—સાંભળ.
કર્પરં હિ કરે ગૃહ્ય ભિક્ષાર્થમુપચક્રમે । ગૃહિણાં દ્વારદેશેષુ પ્રવિશામિ સુદુઃખિતા
હાથમાં માટલુ લઈ, ભિક્ષા માગવા નીકળી; ઘરના દરવાજે દરવાજે જઇ, ખૂબ દુઃખી થઈને ભિક્ષા માગતી.
મમ રૂપં વિપશ્યંતિ લોકાઃ કુત્સંતિ ભામિનિ । ન દદંતે ચ મે ભિક્ષાં પાપા ચેયં સમાગતા
લોકો મારું રૂપ જોઈને મને તિરસ્કારે છે, ભામિની; અને મને ભિક્ષા પણ આપતા નથી—આ પાપ મારા પર આવી પડ્યું છે.
એવં દુઃખસમાહારા દારિદ્ર્યપરિપીડિતા । અટંત્યા ચ મયા દૃષ્ટં ગૃહમેકમનુત્તમમ્
આ રીતે દુઃખથી ભરાઈ, ગરીબીથી પીડાઈ, હું ફરતી હતી ત્યારે એક ઉત્તમ ઘર મેં જોયું.
તુંગપ્રાકારસંવેષ્ટં વેદશાલાસમન્વિતમ્ । વેદધ્વનિસમાકીર્ણં બહુવિપ્રસમાકુલમ્
ઊંચા દીવાલોથી ઘેરાયેલું, વેદપાઠશાળાઓથી સજ્જ, વેદના પાઠના સ્વરે ગુંજતું અને અનેક વિદ્વાન બ્રાહ્મણોથી ભરેલું એવું ઘર હતું.
ધનધાન્યસમાકીર્ણં દાસીદાસૈરલંકૃતમ્ । પ્રવિવેશ ગૃહં રમ્યં લક્ષ્મીમુદિતમેવ તત્
તે ઘર ધન અને અનાજથી ભરપૂર હતું, અનેક દાસી-દાસોથી શોભિત હતું. એ સુખદાયક ઘર, સમૃદ્ધિથી તેજમાન, તેમાં તે પ્રવેશ્યા.
તદ્ગૃહં સર્વતોભદ્રં તસ્યૈવ શિવશર્મણઃ । ભિક્ષાં દેહીત્યુવાચાથ સુદેવા દુઃખપીડિતા
એ ઘર સર્વ રીતે શુભ અને માત્ર શિવશર્માનું હતું. ત્યાં દુઃખથી પીડાયેલી સુદેવાને કહ્યું: 'મને ભિક્ષા આપો.'
શિવશર્માથ શુશ્રાવ ભિક્ષાશબ્દં દ્વિજોત્તમઃ । મંગલાં નામ વૈ ભાર્યાં લક્ષ્મીરૂપાં વરાનનામ્
શિવશર્મા, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ ભિક્ષાની બુલાહટ સાંભળી. તેની પત્નીનું નામ મંગલા હતું, જે લક્ષ્મી જેવી સુંદર અને મનોહર મુખવાળી હતી.
તાં હસન્પ્રાહ ધર્માત્મા શિવશર્મા મહામતિઃ । ઇયં હિ દુર્બલા પ્રાપ્તા ભિક્ષાર્થં દ્વારમાગતા
ધર્મનિષ્ઠ અને વિવેકી શિવશર્માએ હસતાં-હસતાં પત્નીને કહ્યું: 'આ દુર્બળ સ્ત્રી ભિક્ષા માગવા માટે દ્વારે આવી છે.'
સમાહૂય પ્રિયે ચૈનાં દેહિ ત્વં ભોજનં શુભે । કૃપયા પરયાવિષ્ટા જ્ઞાત્વા માં તુ સમાગતામ્
'પ્રિયે, એને બોલાવી અંદર લાવ અને ભોજન આપ, શુભે. એ અમારી પાસે આવી છે એ જાણીને તું મહાન દયા રાખ.'
પ્રોવાચ મંગલા કાંતં દાસ્યામિ પ્રિય ભોજનમ્ । એવમુક્ત્વા ચ ભર્તારં મંગલા મંગલાન્વિતા
મંગલાએ પોતાના પતિને કહ્યું: 'પ્રિય, હું એને ભોજન આપીશ.' આમ કહીને, શુભતા ભરેલી મંગલા પોતાના પતિ પાસે ગઈ.
પુનર્માં ભોજયામાસ મિષ્ટાન્નેન સુદુર્બલામ્ । મામુવાચ સ ધર્માત્મા શિવશર્મા મહામુનિઃ
પછી તેણે ફરીથી મને, અત્યંત દુર્બળને, સ્વાદિષ્ટ ભોજન આપ્યું. અને ધર્મનિષ્ઠ મહાન ઋષિ શિવશર્માએ મને કહ્યું—
કા ત્વમત્ર સમાયાતા કસ્ય વા ભ્રમસે જગત્ । કેન કાર્યેણ સર્વત્ર કથયસ્વ મમાગ્રતઃ
'તું કોણ છે, અહીં કેમ આવી છે? તું કોના માટે જગતમાં ફરે છે? કયા કારણથી અહીં આવી છે? બધું મારા સામે કહો.'
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં ભર્તુશ્ચૈવ મહાત્મનઃ । સ્વરેણ લક્ષિતઃ કાંતો મયા વૈ પાપયા તદા
પતિના એ વચન સાંભળી, હું પાપી, તેની પ્રિય પત્નીને અવાજથી ઓળખી શકી.
વ્રીડયાધોમુખીજાતા દૃષ્ટો ભર્તા યદા મયા । મંગલા ચારુસર્વાંગી ભર્તારમિદમબ્રવીત્
જ્યારે મેં મારા પતિને જોયા, ત્યારે શરમથી મારો માથું નીચે થઈ ગયું. અને સૌંદર્યથી ભરેલી મંગલાએ પતિને કહ્યું—
કા ચેયં હિ સમાચક્ષ્વ ત્વાં દૃષ્ટ્વા હિ વિલજ્જતિ । કથયસ્વ પ્રસાદેન કા ચ એષા ભવિષ્યતિ
'આ સ્ત્રી કોણ છે? મને કહો, કેમ કે તને જોઈને એ શરમાઈ રહી છે. કૃપા કરીને કહો, એ કોણ છે અને આગળ કોણ બનશે.'
શિવશર્મોવાચ-। મંગલે શ્રૂયતાં વાક્યં યદિ પૃચ્છસિ સાંપ્રતમ્ । યદર્થં હિ ત્વયા પૃષ્ટં તન્નિબોધ વરાનને
શિવશર્માએ કહ્યું: 'મંગલા, જો તું હવે પૂછે છે તો મારા વચન સાંભળ. જે માટે તું પૂછ્યું છે, એ હું કહું છું, સુન્દર મુખવાળી.'
ઇયં હિ સાંપ્રતં પ્રાપ્તા વરાકી ભિક્ષુરૂપિણી । વસુદત્તસ્ય વિપ્રસ્ય સુતેયં ચારુલોચને
'આ ગરીબ સ્ત્રી, ભિક્ષુકના રૂપમાં આવી છે, સુંદર નેત્રવાળી, એ બ્રાહ્મણ વસુદત્તની દીકરી છે.'