નારી મહૌષધીં સા હિ વિંદંતી ચ દિને દિને । ગર્ભસ્ય પાતનાયૈવ ઉપાયા બહુશઃ કૃતાઃ
એ સ્ત્રીએ રોજે રોજ જોરદાર દવાઓ શોધી અને ગર્ભ પાડી દેવા માટે અનેક ઉપાય કર્યા.
વવૃધે દારુણો ગર્ભઃ સર્વલોકભયંકરઃ । તામુવાચ તતો ગર્ભઃ પદ્માવતીં ચ માતરમ્
પદ્માવતીના ગર્ભમાં ભયંકર બાળક વધતું રહ્યું, જે બધા લોકોએ ડરાવતું હતું. પછી એ ગર્ભે પોતાની માતા પદ્માવતીને કહ્યું.
કસ્માત્ત્વં વ્યથસે માતરૌષધીભિર્દિનેદિને । પુણ્યેન વર્દ્ધતે ચાયુઃ પાપેનાલ્પં તુ જીવિતમ્
'માતા, તું રોજ દવાઓથી કેમ તકલીફ લે છે? પુણ્યથી આયુષ્ય વધે છે અને પાપથી આયુષ્ય ઓછું થાય છે.'
આત્મકર્મવિપાકેન જીવંતિ ચ મ્રિયંતિ ચ । આમગર્ભાઃ પ્રયાંત્યન્યે અપક્વાસ્તુ મહીતલે
'પોતાના કર્મના પરિણામે જીવ આવે છે અને મરે છે. કેટલાક ગર્ભમાં અધૂરા રહી જાય છે, તો કેટલાક જમીન પર રહે છે.'
જાતમાત્રા મ્રિયંતેઽન્યે કતિ તે યૌવનાન્વિતાઃ । બાલા વૃદ્ધાશ્ચ તરુણા આયુષોવશતાં ગતાઃ
'કેટલાંક જન્મતાની સાથે જ મરી જાય છે, કેટલાંય યુવાની સુધી પહોંચે છે? બાળક, વૃદ્ધ અને યુવાન સૌ આયુષ્યના વશમાં છે.'
સર્વે કર્મવિપાકેન જીવંતિ ચ મ્રિયંતિ ચ । ઓષધ્યો મંત્રદેવાશ્ચ નિમિત્તાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ
'બધા પોતાના કર્મના ફળથી જીવતા અને મરતા હોય છે. દવા, મંત્ર કે દેવતાઓ માત્ર ઉપાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
મામેવ હિ ન જાનાસિ ભવતી યાદૃશો હ્યહમ્ । દૃષ્ટઃ શ્રુતસ્ત્વયા પૂર્વં કાલનેમિર્મહાબલઃ
'મને તું સાચે ઓળખતી નથી. તું કાલનેમિ વિશે જોઈ અને સાંભળી ચૂકી છે, જે બહુ શક્તિશાળી હતો.'
દાનવાનાં મહાવીર્યસ્ત્રૈલોક્યસ્ય ભયપ્રદઃ । દેવાસુરે મહાયુદ્ધે હતોહં વિષ્ણુના પુરા
'હું દાનવોમાં મહાવીર હતો, ત્રણેય લોકને ડરાવતો. દેવ-અસુરના મહાયુદ્ધમાં મને વિષ્ણુએ બહુ પહેલાં મારી નાખ્યો હતો.'
સાધયિતું ચ તદ્વૈરમાગતોઽસ્મિ તવોદરમ્ । સાહસં ચ શ્રમં માતર્મા કુરુષ્વ દિન દિને
મારે એ વેર પૂરુ કરવું છે, તારો ગર્ભ નાશવું છે; મા, રોજ રોજ આટલો મહેનત અને કષ્ટ કરશો નહીં.
એવમુક્ત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠ માતરં વિરરામ સઃ । માતોદ્યમં પરિત્યજ્ય મહાદુઃખાદભૂત્તદા
આ રીતે બોલી, એણે પોતાની માતાને કહેવું બંધ કર્યું; પછી માતાએ જે પ્રયત્નો કર્યાં હતાં, એ બધું છોડી દીધું અને એ બહુ દુઃખી થયો.
દશાબ્દાશ્ચ ગતા યાવત્તાવદ્વૃદ્ધિમવાપ્તવાન્ । પશ્ચાજ્જજ્ઞે મહાતેજાઃ કંસોભૂત્સ મહાબલઃ
દસ વર્ષ વીતી ગયા પછી, એ વધ્યો અને પછી મહાબળવાન અને તેજસ્વી કંસ જન્મ્યો.
યેન સંત્રાસિતા લોકાસ્ત્રૈલોક્યસ્ય નિવાસિનઃ । યો હતો વાસુદેવેન ગતો મોક્ષં ન સંશયઃ
જેના કારણે ત્રણેય લોકના બધા જીવ ડરી ગયા હતા, એ કંસ વાસુદેવના હાથેથી મારાયો અને નિશ્ચયે મુક્તિ પામ્યો.
એવં શ્રુતં મયા કાંત ભવિષ્યં તુ ભવિષ્યતિ । પુરાણેષ્વેવ સર્વેષુ નિશ્ચિતં કથિતં તવ
પ્રિયે, મેં આવું સાંભળ્યું છે અને આવું જ આગળ પણ થવાનું છે; બધા પુરાણોમાં આ વાત નિશ્ચિતપણે તને કહી છે.
પિતૃગેહેસ્થિતા કન્યા નાશમેવં પ્રયાતિ સા । ગૃહાવાસાય મે કાંત કન્યા મોહં ન કારયેત્
પિતાના ઘરમાં રહેનારી કન્યા આવું નાશ પામે છે; પ્રિયે, ઘરગથ્થુ જીવનમાં કન્યાના મોહમાં ન પડવું.
ઇમાં દુષ્ટાં મહાપાપાં પરિત્યજ્ય સ્થિરો ભવ । પ્રાપ્તવ્યં તુ મહાપાપં દુઃખં દારુણમેવ ચ
આ દુષ્ટ અને મહાપાપી સ્ત્રીને છોડીને સ્થિર રહો; કેમ કે મહાપાપ અને ભયાનક દુઃખ જરૂરથી મળે છે.
લોકે શ્રેયઃકરં કાંત તદ્ભુંક્ષ્વ ત્વં મયા સહ । શૂકર્યુવાચ- એતદ્વાક્યં સુમંત્રં તુ શ્રુત્વા સ હિ દ્વિજોત્તમઃ
પ્રિયે, જે દુનિયામાં કલ્યાણ કરે છે એ મારા સાથે ભોગવો; ત્યારબાદ શૂકરે કહ્યું—
ત્યાગે મતિં ચકારાસૌ સમાહૂતા હ્યહં તદા । સકલં વસ્ત્રશૃંગારં મમ દત્તં શુભે શૃણુ
આ સારા અને સુમંતવાળા વચન સાંભળી, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ત્યાગ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો; પછી મને બોલાવાયું અને મારા બધા વસ્ત્રો અને આભૂષણો આપી દીધાં—શુભે, સાંભળ.
તવૈવ દુર્નયૈર્વિપ્રઃ શિવશર્મા દ્વિજોત્તમઃ । ગતો વૈ મતિમાન્દુષ્ટે કુલદુષ્ટપ્રચારિણિ
તારા ખરાબ વલણને કારણે, કુટુંબને બગાડનારી દુષ્ટ, વિદ્વાન બ્રાહ્મણ શિવશર્મા અહીંથી ચાલી ગયા.
યત્ર તે તિષ્ઠતે ભર્તા તત્ર ગચ્છ ન સંશયઃ । તવ યદ્રોચતે સ્થાનં યથાદિષ્ટં તથા કુરુ
તારો પતિ જ્યાં રહે છે, ત્યાં જા, એમાં કોઈ શંકા નથી; તને જે સ્થાન ગમે, ત્યાં જા અને જે કહેવામાં આવ્યું છે, એ પ્રમાણે કર.
એવમુક્ત્વા મહાભાગે પિતૃમાતૃકુટુંબકૈઃ । પરિત્યક્તા ગતા શીઘ્રં નિર્લજ્જાહં વરાનને
આ રીતે બોલ્યા પછી, મહાભાગ્યવતી, મને પિતા, માતા અને કુટુંબે છોડી દીધું; નિર્લજ્જ બની, હું તરત જ અહીંથી ચાલીને ગઈ, સુન્દરી.
ન લભામ્યહમેવાપિ વાસસ્થાનં સુખં શુભે । ભર્ત્સયંતિ ચ માં લોકાઃ પુંશ્ચલીયં સમાગતા
હું તો, શુભે, રહેવા માટે પણ સારું સ્થાન નથી મેળવેતી; લોકો મને અપમાન આપે છે, કહે છે કે હું બીજા પુરુષો સાથે ભેગી થયેલી પતિત સ્ત્રી છું.
અટમાના ગતા દેશાત્કુલમાનેન વર્જિતા । દેશે ગુર્જરકે પુણ્યે સૌરાષ્ટ્રે શિવમંદિરે
આવી રીતે ઘર અને કુટુંબની ઇજ્જત ગુમાવી, હું દેશ છોડીને ફરતી રહી; પછી પવિત્ર ગુર્જર દેશમાં, સૌરાષ્ટ્રમાં, શિવમંદિરે—
વનસ્થલેતિ વિખ્યાતં નગરં વૃદ્ધિસંકુલમ્ । અતીવ પીડિતા દેવિ ક્ષુધયાહં તદા શૃણુ
વૃદ્ધિથી ભરપૂર એવા 'વનસ્થળી' નામના પ્રસિદ્ધ શહેરમાં, દેવી, હું બહુ ભૂખથી પીડાતી ત્યાં હતી—સાંભળ.
કર્પરં હિ કરે ગૃહ્ય ભિક્ષાર્થમુપચક્રમે । ગૃહિણાં દ્વારદેશેષુ પ્રવિશામિ સુદુઃખિતા
હાથમાં માટલુ લઈ, ભિક્ષા માગવા નીકળી; ઘરના દરવાજે દરવાજે જઇ, ખૂબ દુઃખી થઈને ભિક્ષા માગતી.
મમ રૂપં વિપશ્યંતિ લોકાઃ કુત્સંતિ ભામિનિ । ન દદંતે ચ મે ભિક્ષાં પાપા ચેયં સમાગતા
લોકો મારું રૂપ જોઈને મને તિરસ્કારે છે, ભામિની; અને મને ભિક્ષા પણ આપતા નથી—આ પાપ મારા પર આવી પડ્યું છે.
એવં દુઃખસમાહારા દારિદ્ર્યપરિપીડિતા । અટંત્યા ચ મયા દૃષ્ટં ગૃહમેકમનુત્તમમ્
આ રીતે દુઃખથી ભરાઈ, ગરીબીથી પીડાઈ, હું ફરતી હતી ત્યારે એક ઉત્તમ ઘર મેં જોયું.
તુંગપ્રાકારસંવેષ્ટં વેદશાલાસમન્વિતમ્ । વેદધ્વનિસમાકીર્ણં બહુવિપ્રસમાકુલમ્
ઊંચા દીવાલોથી ઘેરાયેલું, વેદપાઠશાળાઓથી સજ્જ, વેદના પાઠના સ્વરે ગુંજતું અને અનેક વિદ્વાન બ્રાહ્મણોથી ભરેલું એવું ઘર હતું.
ધનધાન્યસમાકીર્ણં દાસીદાસૈરલંકૃતમ્ । પ્રવિવેશ ગૃહં રમ્યં લક્ષ્મીમુદિતમેવ તત્
તે ઘર ધન અને અનાજથી ભરપૂર હતું, અનેક દાસી-દાસોથી શોભિત હતું. એ સુખદાયક ઘર, સમૃદ્ધિથી તેજમાન, તેમાં તે પ્રવેશ્યા.
તદ્ગૃહં સર્વતોભદ્રં તસ્યૈવ શિવશર્મણઃ । ભિક્ષાં દેહીત્યુવાચાથ સુદેવા દુઃખપીડિતા
એ ઘર સર્વ રીતે શુભ અને માત્ર શિવશર્માનું હતું. ત્યાં દુઃખથી પીડાયેલી સુદેવાને કહ્યું: 'મને ભિક્ષા આપો.'
શિવશર્માથ શુશ્રાવ ભિક્ષાશબ્દં દ્વિજોત્તમઃ । મંગલાં નામ વૈ ભાર્યાં લક્ષ્મીરૂપાં વરાનનામ્
શિવશર્મા, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ ભિક્ષાની બુલાહટ સાંભળી. તેની પત્નીનું નામ મંગલા હતું, જે લક્ષ્મી જેવી સુંદર અને મનોહર મુખવાળી હતી.