સતીભાવેન સંસ્થાસ્મિ પતિવ્રતપરાયણા । ધક્ષ્યામિ ત્વાં મહાપાપ યદ્યેવં તુ વદિષ્યસિ
હું પતિવ્રતા છું, પતિની ભક્તિમાં અડગ છું. જો તું આવું બોલતો રહેશે, તો હું તને ભસ્મ કરી દઈશ, મહાપાપી!
એવમુક્ત્વા તથૈકાંતે નિષસાદ મહીતલે । દુઃખેન મહતાવિષ્ટાં તામુવાચ સ ગોભિલઃ
આવું કહીને એ એકલી જમીન પર બેસી ગઈ. ભારે દુઃખમાં ડૂબેલી તેને ગોભિલે કહ્યું—
તવોદરે મયા ન્યસ્તં સ્વવીર્યં સુકૃતં શુભે । તસ્માદુત્પત્સ્યતે પુત્રસ્ત્રૈલોક્યક્ષોભકારકઃ
શુભે, તારા ગર્ભમાં મેં મારું શક્તિશાળી બીજ મૂકી દીધું છે; તેથી તારો પુત્ર જન્મશે, જે ત્રણે લોકને હલાવી દેશે.
એવમુક્ત્વા જગામાથ ગોભિલો દાનવસ્તદા । ગતે તસ્મિન્દુરાચારે દાનવે પાપચારિણી
આવું કહીને ગોભિલ એ દાનવ ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો. એ પાપી દાનવ ચાલ્યા પછી—
દુઃખેન મહતાવિષ્ટા નૃપકન્યા રુરોદ હ
મોટા દુઃખથી ભરાઈને રાજકન્યા રડી પડી.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ- ગતે તસ્મિન્દુરાચારે ગોભિલે પાપચેતસિ । પદ્માવતી રુરોદાથ દુઃખેન મહતાન્વિતા
બ્રાહ્મણે કહ્યું: જ્યારે એ દુશ્ચરિત્ર, દુષ્ટ મનવાળો ગોભિલ ત્યાંથી ગયો, ત્યારે પદ્માવતી ભારે દુઃખથી રડવા લાગી.
તસ્યાસ્તુ રુદિતં શ્રુત્વા સખ્યઃ સર્વા દ્વિજોત્તમ । પપ્રચ્છુસ્તાં રાજકન્યાં તાઃ સર્વાશ્ચ વરાનનાઃ
એના રડવાનો અવાજ સાંભળી, બધા સાથીદીઓ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ રાજકન્યાને પૂછવા આવી, અને સૌના ચહેરા તેજસ્વી હતાં.
કસ્માદ્રોદિષિ ભદ્રં તે કથયસ્વ હિ ચેષ્ટિતમ્ । ક્વ ગતોઽસૌ મહારાજો માથુરાધિપતિસ્તવ
તું કેમ રડે છે? તને શુભ થાય—કૃપા કરીને શું બન્યું તે કહો. તારો મહારાજ, માથુરાના રાજા, ક્યાં ગયા છે?
યેન ત્વં હિ સમાહૂતા પ્રિયેત્યુક્ત્વા વદસ્વ નઃ । તા ઉવાચ સુદુઃખેન રોદમાના પુનઃ પુનઃ
કોણે તને 'પ્રિય' કહીને બોલાવી હતી? અમને સાચું કહો. એ દુઃખી થઈને વારંવાર રડતી-રડતી બોલી.
તયા આવેદિતં સર્વં યજ્જાતં દોષસંભવમ્ । તાભિર્નીતા પિતુર્ગેહં વેપમાના સુદુઃખિતા
એણે જે દુઃખદ ઘટના બની તે બધું જણાવી દીધું. પછી એના સાથીદીઓએ, એ ખૂબ દુઃખી અને કાંપતી હતી, તેને પિતાના ઘરે લઈ ગઈ.
માતુઃ સમક્ષં તસ્યાસ્તુ આચચક્ષુસ્તદા સ્ત્રિયઃ । સમાકર્ણ્ય તતો દેવી ગતા સા ભર્તૃમંદિરમ્
માતાના સામે બધી સ્ત્રીઓએ એ વાત કહી. આ સાંભળીને રાણી પોતાના પતિના મહેલમાં ગઈ.
ભર્તારં શ્રાવયામાસ સુતાવૃત્તાંતમેવ હિ । સમાકર્ણ્ય તતો રાજા મહાદુઃખી અજાયત
પત્નીએ પતિને પુત્ર વિશેની આખી વાત કહી. રાજાએ આ સાંભળ્યું ત્યારે તેને બહુ દુઃખ થયું.
યાનાચ્છાદનકં દત્વા પરિવારસમન્વિતામ્ । મથુરાં પ્રેષયામાસ ગતા સા પ્રિયમંદિરમ્
રાજાએ ઢાંકેલું રથ અને સાથે સેવકો આપી, તેને મથુરા મોકલી. એ પછી એ પોતાના પ્રિય પતિના ઘરે ગઈ.
સુતાદોષં સમાચ્છાદ્ય પિતામાતા દ્વિજોત્તમ । ઉગ્રસેનસ્તુ ધર્માત્મા પદ્માવતીં સમાગતામ્
પિતાએ અને માતાએ દીકરીની ભૂલ છુપાવી. ધર્મવંત ઉગ્રસેનએ પદ્માવતીનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.
સ દૃષ્ટ્વા મુમુદે ચાશુ ઉવાચેદં વચઃ પુનઃ । ત્વયા વિના ન શક્તોસ્મિ જીવિતું હિ વરાનને
પદ્માવતીને જોઈને ઉગ્રસેનને તરત આનંદ થયો અને તેણે ફરી કહ્યું: 'પ્રિયે, તારા વગર હું જીવતો જ રહી શકતો નથી.'
બહુપ્રભાસિ મે પ્રીતા ગુણશીલૈસ્તુ સર્વદા । ભક્ત્યા સત્યેન તે કાંતે પતિદૈવત્યકૈર્ગુણૈઃ
મને તારી ઉપર હંમેશા ખૂબ મમતા છે, કેમ કે તારા સારા સ્વભાવ, ગુણો, ભક્તિ, સત્ય અને પતિને દેવ સમાન માનવાની ભાવનાથી.
સમાભાષ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં પદ્માવતીં નરેશ્વરઃ । તયા સાર્ધં સ વૈ રેમે ઉગ્રસેનો નૃપોત્તમઃ
ઉગ્રસેન રાજાએ પોતાની પ્રિય પત્ની પદ્માવતી સાથે પ્રેમથી વાત કરી અને બંને સાથે સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યા.
વવૃધે દારુણો ગર્ભઃ સર્વલોકભયપ્રદઃ । પદ્માવતી વિજાનાતિ તસ્ય ગર્ભસ્ય કારણમ્
પદ્માવતીના ગર્ભમાં ભયંકર બાળક વધતું ગયું, જે બધા લોકોએ ડરાવતું હતું. પદ્માવતીને એ ગર્ભનું કારણ ખબર હતું.
સ્વોદરે વર્દ્ધમાનસ્ય ચિંતયંતી દિવાનિશમ્ । અનેન કિમુ જાતેન લોકનાશકરેણ વૈ
પદ્માવતી દિવસ-રાત પોતાના ગર્ભમાં વધતા બાળક વિશે ચિંતામાં પડી રહી: 'આવો સંહાર લાવનાર જન્મી પણ શું ફાયદો?'
અનેનાપિ ન મે કાર્યં દુષ્ટપુત્રેણ સાંપ્રતમ્ । ઔષધીં પૃચ્છતે સા તુ ગર્ભપાતસ્ય સર્વતઃ
'મારે હવે આ દુષ્ટ પુત્રની જરૂર નથી,' એમ વિચારી પદ્માવતી ગર્ભ પાડી દેવા માટે દવા શોધવા લાગી.
નારી મહૌષધીં સા હિ વિંદંતી ચ દિને દિને । ગર્ભસ્ય પાતનાયૈવ ઉપાયા બહુશઃ કૃતાઃ
એ સ્ત્રીએ રોજે રોજ જોરદાર દવાઓ શોધી અને ગર્ભ પાડી દેવા માટે અનેક ઉપાય કર્યા.
વવૃધે દારુણો ગર્ભઃ સર્વલોકભયંકરઃ । તામુવાચ તતો ગર્ભઃ પદ્માવતીં ચ માતરમ્
પદ્માવતીના ગર્ભમાં ભયંકર બાળક વધતું રહ્યું, જે બધા લોકોએ ડરાવતું હતું. પછી એ ગર્ભે પોતાની માતા પદ્માવતીને કહ્યું.
કસ્માત્ત્વં વ્યથસે માતરૌષધીભિર્દિનેદિને । પુણ્યેન વર્દ્ધતે ચાયુઃ પાપેનાલ્પં તુ જીવિતમ્
'માતા, તું રોજ દવાઓથી કેમ તકલીફ લે છે? પુણ્યથી આયુષ્ય વધે છે અને પાપથી આયુષ્ય ઓછું થાય છે.'
આત્મકર્મવિપાકેન જીવંતિ ચ મ્રિયંતિ ચ । આમગર્ભાઃ પ્રયાંત્યન્યે અપક્વાસ્તુ મહીતલે
'પોતાના કર્મના પરિણામે જીવ આવે છે અને મરે છે. કેટલાક ગર્ભમાં અધૂરા રહી જાય છે, તો કેટલાક જમીન પર રહે છે.'
જાતમાત્રા મ્રિયંતેઽન્યે કતિ તે યૌવનાન્વિતાઃ । બાલા વૃદ્ધાશ્ચ તરુણા આયુષોવશતાં ગતાઃ
'કેટલાંક જન્મતાની સાથે જ મરી જાય છે, કેટલાંય યુવાની સુધી પહોંચે છે? બાળક, વૃદ્ધ અને યુવાન સૌ આયુષ્યના વશમાં છે.'
સર્વે કર્મવિપાકેન જીવંતિ ચ મ્રિયંતિ ચ । ઓષધ્યો મંત્રદેવાશ્ચ નિમિત્તાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ
'બધા પોતાના કર્મના ફળથી જીવતા અને મરતા હોય છે. દવા, મંત્ર કે દેવતાઓ માત્ર ઉપાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
મામેવ હિ ન જાનાસિ ભવતી યાદૃશો હ્યહમ્ । દૃષ્ટઃ શ્રુતસ્ત્વયા પૂર્વં કાલનેમિર્મહાબલઃ
'મને તું સાચે ઓળખતી નથી. તું કાલનેમિ વિશે જોઈ અને સાંભળી ચૂકી છે, જે બહુ શક્તિશાળી હતો.'
દાનવાનાં મહાવીર્યસ્ત્રૈલોક્યસ્ય ભયપ્રદઃ । દેવાસુરે મહાયુદ્ધે હતોહં વિષ્ણુના પુરા
'હું દાનવોમાં મહાવીર હતો, ત્રણેય લોકને ડરાવતો. દેવ-અસુરના મહાયુદ્ધમાં મને વિષ્ણુએ બહુ પહેલાં મારી નાખ્યો હતો.'
સાધયિતું ચ તદ્વૈરમાગતોઽસ્મિ તવોદરમ્ । સાહસં ચ શ્રમં માતર્મા કુરુષ્વ દિન દિને
મારે એ વેર પૂરુ કરવું છે, તારો ગર્ભ નાશવું છે; મા, રોજ રોજ આટલો મહેનત અને કષ્ટ કરશો નહીં.
એવમુક્ત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠ માતરં વિરરામ સઃ । માતોદ્યમં પરિત્યજ્ય મહાદુઃખાદભૂત્તદા
આ રીતે બોલી, એણે પોતાની માતાને કહેવું બંધ કર્યું; પછી માતાએ જે પ્રયત્નો કર્યાં હતાં, એ બધું છોડી દીધું અને એ બહુ દુઃખી થયો.