દયિતા ઉગ્રસેનસ્ય પતિવ્રતપરાયણા । આત્મબલેન તિષ્ઠંતી દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ
એ ઉગ્રસેનની પ્રિય, પતિવ્રતા છે; પોતાની શક્તિથી અડગ રહી છે, પુરુષો માટે પણ એ દુર્લભ છે.
ઉગ્રસેનો મહામૂર્ખઃ પ્રેષિતા યેન વૈ વરા । પિતુર્ગેહમિયં બાલા સ તુ ભાગ્યેન વર્જિતઃ
ઉગ્રસેન મોટો મૂર્ખ છે, જેમણે આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીને પિતાના ઘરે મોકલી દીધી; એ પોતે ભાગ્યવિહિન છે.
અનયા વિના સ જીવેચ્ચ કથં કૂટમતિઃ સદા । કિં વા નપુંસકો રાજા એનાં યો હિ પરિત્યજેત્
એ વિના એ કૂટચાળાક કેમ જીવતો હશે? કે રાજા નિર્બળ છે, જે આવી સ્ત્રીને ત્યજી દે?
તાં દૃષ્ટ્વા સ તુ કામાત્મા સંજાતસ્તત્ક્ષણાદપિ । ઇયં પતિવ્રતા બાલા દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ
એને જોઈને તરત જ મનમાં કામ ઉઠ્યો; પણ આ પતિવ્રતા કન્યા પુરુષો માટે પણ દુર્લભ છે.
કથં ભોક્ષ્યામ્યહં ગત્વા કામો મામતિ પીડયેત્ । અભુક્ત્વૈનાં યદા યાસ્યે તત્સ્યાન્મૃત્યુર્મમૈવ હિ
હું ત્યાં જઈને કેવી રીતે એને મેળવું? કામ મનને પીડે છે; જો એને વિના પાછો ફરું તો મારી તો મરણ જ નિશ્ચિત છે.
અદ્યૈવ હિ ન સંદેહો યતઃ કામો મહાબલઃ । ઇતિ ચિંતાપરો ભૂત્વા ગોભિલો મનસૈક્ષત
આજે તો કોઈ શંકા નથી, કેમ કે કામ બહુ જ જોરદાર છે; આવું વિચારી ગોભિલ મનમાં વિચારતો રહ્યો.
કૃત્વા માયામયં રૂપમુગ્રસેનસ્ય ભૂપતેઃ । યાદૃશસ્તૂગ્રસેનશ્ચ સાંગોપાંગો મહાનૃપઃ
ગોભિલે ઉગ્રસેન રાજાનું માયિક રૂપ બનાવ્યું, જેમ ઉગ્રસેન છે, એમ જ સર્વ અંગો સહિત.
ગોભિલસ્તાદૃશો ભૂત્વા ગત્યા ચ સ્વરભાષયા । યથાવસ્ત્રો યથાવેશો વયસા ચ તથા પુનઃ
ગોભિલે ચાલ, બોલ, વેશ, દેખાવ અને વયમાં પણ ઉગ્રસેન જેવો સ્વરૂપ ધારણ કર્યો.
દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ । સર્વાભરણશોભાંગો યાદૃશો માથુરેશ્વરઃ
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર પહેરી, દિવ્ય સુગંધ લગાડેલી, સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન, જેમ મથુરાના સ્વામી હોય.
ભૂત્વાથ તાદૃશો દૈત્ય ઉગ્રસેનમયસ્તદા । માયયા પરયા યુક્તો રૂપલાવણ્યસંપદા
પછી એ દૈત્ય સંપૂર્ણ ઉગ્રસેન જેવો બની ગયો; મહાન માયા અને રૂપલાવણ્યથી યુક્ત.
પર્વતાગ્રે અશોકસ્યચ્છાયામાશ્રિત્ય સંસ્થિતઃ । શિલાતલસ્થો દુષ્ટાત્મા વીણાદંડેન વીરકઃ
પર્વતની ટોચ પર, અશોક વૃક્ષની છાંયમાં બેઠો, દુષ્ટ મનનો વીરક પથ્થરની પાટિયા પર બેઠો હતો અને વીણા નો દંડ હાથમાં રાખ્યો હતો.
સુસ્વરં ગાયમાનસ્તુ ગીતં વિશ્વપ્રમોહનમ્ । તાલમાનક્રિયોપેતં સપ્તસ્વરવિભૂષિતમ્
તે મીઠા સ્વરે એવું ગીત ગાઈ રહ્યો હતો, જે આખા જગતને મોહી લે એવું હતું. તેમાં તાલ અને લય સાથે સાતે સ્વરનો શોભા હતી.
ગીતં ગાયતિ દુષ્ટાત્મા તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ । પર્વતાગ્રે સ્થિતો વિપ્ર હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
દુષ્ટ મનનો એ વ્યક્તિ ગીત ગાઈ રહ્યો હતો અને તેની સુંદરતા જોઈ મોહી ગયો હતો. પર્વતની ટોચ પર ઊભેલા બ્રાહ્મણને ખૂબ આનંદ થયો.
સખીમધ્યગતા સા તુ પદ્માવતી વરાનના । શુશ્રુવે સુસ્વરં ગીતં તાલમાનલયાન્વિતમ્
પદ્માવતી, સુંદર ચહેરાવાળી, સખીઓની વચ્ચે હતી. તેણે મીઠા સ્વરે ગવાતું ગીત સાંભળ્યું, જેમાં તાલ અને લય હતી.
કોઽયં ગાયતિ ધર્માત્મા મહત્સૌખ્યપ્રદાયકમ્ । ગીતં હિ સત્ક્રિયોપેતં સર્વભાવસમન્વિતમ્
"આ કોણ છે, જે ધર્મમય આત્મા છે અને એવું ગીત ગાઈ રહ્યો છે કે જે ખૂબ આનંદ આપે છે? એ ગીત સારા કર્મોથી ભરેલું અને બધા ભાવોથી યુક્ત છે."
સખીભિઃ સહિતા ગત્વા ઔત્સુક્યેન નૃપાત્મજા । અશોકચ્છાયામાશ્રિત્ય વિમલે સુશિલાતલે
સખીઓ સાથે રાજકુમારી ઉત્સુકતાથી ત્યાં ગઈ અને અશોક વૃક્ષની શુદ્ધ છાંયમાં પથ્થર પર બેઠી.
દદર્શ ભૂપવેષેણ ગોભિલં દાનવાધમમ્ । પુષ્પમાલાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
તેણેGobhil નામના દુષ્ટ દાનવને રાજવી વેશમાં જોયો, જે ફૂલની માળા પહેરેલો અને દિવ્ય સુગંધ લગાવેલો હતો.
સર્વાભરણશોભાંગં પદ્માવતી પતિવ્રતા । મથુરેશઃ સમાયાતઃ કદા ધર્મપરાયણઃ
પદ્માવતી, પતિવ્રતા અને સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ, મનમાં વિચારી રહી હતી: 'મથુરાના સ્વામી, ધર્મમાં સ્થિર, ક્યારે પાછા આવશે?'
મમ નાથો મહાત્મા વૈ રાજ્યં ત્યક્ત્વા પ્રદૂરતઃ । યાવદ્ધિ ચિંતયેત્સા ચ તાવત્પાપેન તેન સા
'મારા મહાન પતિએ રાજ્ય છોડીને દૂર ગયા છે; જયાં સુધી હું આવું વિચારું છું, ત્યાં સુધી એ પાપીએ મને બોલાવી લીધી.'
સમાહૂતા તુરીભૂય એહિ ત્વં હિ પ્રિયે મમ । ચકિતાશંકિતાસાચકથંભર્ત્તાસમાગતઃ
'આજે તું મારી પ્રિય છે, આવો, આવો!' એમ બોલાવી. એ સાંભળીને પદ્માવતી ગભરાઈ, શંકિત થઈ અને વિચાર્યું કે, 'શું મારા પતિ આવ્યા?'
લજ્જિતા દુઃખિતા જાતા અધઃકૃત્વા તતો મુખમ્ । અહં પાપા દુરાચારા નિઃશંકા પરિવર્તિતા
લજ્જિત અને દુઃખી થઈ, તેણે માથું નીચે કરી દીધું; 'હું પાપી છું, દુશ્ચરિત્ર છું અને હવે નિર્ભય બની ગઈ છું.'
કોપમેવં મહાભાગઃ કરિષ્યતિ ન સંશયઃ । યાવદ્ધિ ચિંતયેત્સા ચ તાવત્તેનાપિ પાપિના
'નિશ્ચિતપણે મહાન આત્મા રોષે ભરાઈ જશે, એમાં શંકા નથી.' જયાં સુધી એ આવું વિચારે છે, ત્યાં સુધી એ પાપી ફરીથી—
સમાહૂતા તુરીભૂય એહ્યેહિ ત્વં મમ પ્રિયે । ત્વયા વિના કૃતો દેવિ પ્રાણાન્ધર્તું વરાનને
—'આવ, આવ, તું મારી પ્રિય છે! હે સુંદર ચહેરાવાળી, તારા વિના હું જીવતો રહી શકતો નથી.' એમ ફરી બોલાવી.
ન હિ શક્નોમ્યહં કાંતે જીવિતં પ્રિયમેવ ચ । તવ સ્નેહેન લુબ્ધોસ્મિ ત્વાં ત્યક્ત્વા નોત્સહે ભૃશમ્
'હે પ્રિયે, હું જીવતો રહી શકતો નથી, મને જીવન પણ નથી ગમતું; તારા પ્રેમમાં હું બંધાઈ ગયો છું, તને છોડીને રહી શકતો નથી.'
બ્રાહ્મણ્યુવાચ- એવમુક્તા ગતાપશ્યત્સુમુખં લજ્જયાન્વિતા । સમાલિંગ્ય તતો દૈત્યઃ સતીં પદ્માવતીં તદા
બ્રાહ્મણે કહ્યું: આમ કહેતાં, પદ્માવતી શરમાઈને ત્યાં ગઈ અને તેને જોયો; ત્યારબાદ એ દાનવે પવિત્ર પદ્માવતીને વળી ભેટી લીધી.
એકાંતં તુ સમાનીતા સુભુક્તા ઇચ્છયા તતઃ । દૈત્યેન ગોભિલેનાપિ સત્યકેતોઃ સુતા તદા
એને એકાંતમાં લઈ જઈ, ગોભિલ દાનવે પોતાની ઈચ્છાથી સત્યકેતુની દીકરી પદ્માવતીને ભોગવી.
સુકલોવાચ- મુષ્કસ્થાનેસ્ય સંકેતં નાવિંદત વરાનના । સ્વવસ્ત્રં સા પરિગૃહ્ય શંકિતા દુઃખિતા હ્યભૂત્
સુકલાએ કહ્યું: સુંદર ચહેરાવાળી એ Gobhilના અંગ પરનું ચિહ્ન ઓળખી શકી નહિ; પોતાનું વસ્ત્ર લઈ, શંકિત અને દુઃખી થઈ ગઈ.
સા સક્રોધા વચઃ પ્રાહ ગોભિલં દાનવાધમમ્ । કસ્ત્વં પાપસમાચારો નિર્ઘૃણો દાનવાકૃતિઃ
એ ગુસ્સાથી Gobhil દુષ્ટ દાનવને કહ્યું: 'તું કોણ છે, પાપી વર્તનવાળો, નિર્દય, દાનવ જેવો?'
શપ્તુકામા સમુદ્યુક્તા દુઃખેનાકુલિતેક્ષણા । વેપમાના તદા રાજન્દુઃખભારેણ પીડિતા
શાપ આપવાની ઇચ્છાથી, દુઃખથી આંખો ભરીને, કંપતી અને ભારે શોકથી પીડાયેલી, એ રાણી તૈયાર થઈ.
મમ કાંતચ્છલેનૈવ ત્વયાગત્ય દુરાત્મવન્ । નાશિતં ધર્મમેવાગ્ર્યં પાતિવ્રત્યમનુત્તમમ્
મારા પ્રિયજનના રૂપમાં આવી, દુષ્ટ મનથી, તું મારા શ્રેષ્ઠ ધર્મને—મારી પતિપ્રતિની અડગ નिष्ठાને—નાશ કરી છે.