રમમાણા ચ સા તસ્મિંસ્તસ્મિન્સરસિ ભામિની । એવં વિપ્ર તદા સા તુ સુખેન પરિવર્તયેત્
એ સુંદર સ્ત્રી એ તળાવમાં આનંદથી રમતી રહી, હે બ્રાહ્મણ, એ સમયે એ ખૂબ સુખથી સમય વિતાવતી હતી.
વિષ્ણુરુવાચ- ગોભિલો નામ વૈ દૈત્યો ભૃત્યો વૈશ્રવણસ્ય ચ । દિવ્યેનાપિ વિમાનેન સર્વભોગપરિપ્લુતઃ
વિષ્ણુએ કહ્યું: ગોભિલ નામનો એક દૈત્ય હતો, જે વૈશ્વરવણનો સેવક હતો; એ દૈવી વિમાનમાં બેઠો, સર્વ સુખોથી ઘેરાયેલો હતો.
યાતિ ચાકાશમાર્ગેણ ગોભિલો દૈત્યસત્તમઃ । તેન દૃષ્ટા વિશાલાક્ષી વૈદર્ભી નિર્ભયા તદા
ગોભિલો, દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ, આકાશમાર્ગે જતા, એ સમયે વિશાળ આંખોવાળી વૈદર્ભીને નિર્ભય જોઈ.
સર્વયોષિદ્વરા સા હિ ઉગ્રસેનસ્ય વૈ પ્રિયા । રૂપેણાપ્રતિમા લોકે સર્વાંગેષુ વિરાજતે
સૌ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ઉગ્રસેનની પ્રિય, એના સૌંદર્યને દુનિયામાં કોઈ સરખાવ નથી; એના દરેક અંગમાં તેજ છલકે છે.
રતિર્વૈ મન્મથસ્યાપિ કિં વાપીયં હરિપ્રિયા । કિં વાપિ પાર્વતી દેવી શચી કિં વા ભવિષ્યતિ
શું એ મનમથની પ્રિય છે? કે હરિની પ્રિય? કે પછી એ પાર્વતી દેવી છે? કે શચી છે? એવું મનમાં વિચારાયું.
યાદૃશી દૃશ્યતે ચેયં નારીણાં પ્રવરોત્તમા । અન્યાપિ ઈદૃશી નાસ્તિ દ્વિતીયા ક્ષિતિમંડલે
જેમ એ દેખાય છે, એવી સ્ત્રીઓમાં સર્વોત્તમ, ધરતી પર બીજી એવી કોઈ નથી.
નક્ષત્રેષુ યથા ચંદ્રઃ સંપૂર્ણો ભાતિ શોભનઃ । ગુણરૂપકલાભિસ્તુ તથા ભાતિ વરાનના
જેમ તારોમાં પૂર્ણચંદ્ર સુંદર રીતે ઝળકે છે, તેમ એના મુખ પર ગુણ, રૂપ અને કળાની કાંતિ ઝળહળી રહી છે.
પુષ્કરેષુ યથા હંસસ્તથેયં ચારુહાસિની । અહો રૂપમહોભાવ અસ્યાસ્તુ પરિદૃશ્યતે
જેમ કમળોમાં હંસ શોભે છે, તેમ એ મીઠા હાસ્યવાળી સ્ત્રી છે; અહો, એનું રૂપ અને તેજ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
કા કસ્ય શોભના બાલા ચારુવૃત્તપયોધરા । વ્યમૃશદ્ગોભિલો દૈત્યઃ પદ્માવતીં વરાનનામ્
આ સુંદર, ગોળ ગાત્રવાળી યુવાન કોણ છે? ગોભિલ દૈત્યે પદ્માવતીના મુખ પર વિચાર કર્યો.
ચિંતયિત્વા ક્ષણં વિપ્ર કા કસ્યાપિ ભવિષ્યતિ । જ્ઞાનેન મહતા જ્ઞાત્વા વૈદર્ભીતિ ન સંશયઃ
થોડો સમય વિચાર્યા પછી, 'આ કોણની હોઈ શકે?' એમ વિચાર્યું; પછી મહાન જ્ઞાનથી જાણી લીધું કે એ વૈદર્ભી છે, એમાં શંકા નથી.
દયિતા ઉગ્રસેનસ્ય પતિવ્રતપરાયણા । આત્મબલેન તિષ્ઠંતી દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ
એ ઉગ્રસેનની પ્રિય, પતિવ્રતા છે; પોતાની શક્તિથી અડગ રહી છે, પુરુષો માટે પણ એ દુર્લભ છે.
ઉગ્રસેનો મહામૂર્ખઃ પ્રેષિતા યેન વૈ વરા । પિતુર્ગેહમિયં બાલા સ તુ ભાગ્યેન વર્જિતઃ
ઉગ્રસેન મોટો મૂર્ખ છે, જેમણે આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીને પિતાના ઘરે મોકલી દીધી; એ પોતે ભાગ્યવિહિન છે.
અનયા વિના સ જીવેચ્ચ કથં કૂટમતિઃ સદા । કિં વા નપુંસકો રાજા એનાં યો હિ પરિત્યજેત્
એ વિના એ કૂટચાળાક કેમ જીવતો હશે? કે રાજા નિર્બળ છે, જે આવી સ્ત્રીને ત્યજી દે?
તાં દૃષ્ટ્વા સ તુ કામાત્મા સંજાતસ્તત્ક્ષણાદપિ । ઇયં પતિવ્રતા બાલા દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ
એને જોઈને તરત જ મનમાં કામ ઉઠ્યો; પણ આ પતિવ્રતા કન્યા પુરુષો માટે પણ દુર્લભ છે.
કથં ભોક્ષ્યામ્યહં ગત્વા કામો મામતિ પીડયેત્ । અભુક્ત્વૈનાં યદા યાસ્યે તત્સ્યાન્મૃત્યુર્મમૈવ હિ
હું ત્યાં જઈને કેવી રીતે એને મેળવું? કામ મનને પીડે છે; જો એને વિના પાછો ફરું તો મારી તો મરણ જ નિશ્ચિત છે.
અદ્યૈવ હિ ન સંદેહો યતઃ કામો મહાબલઃ । ઇતિ ચિંતાપરો ભૂત્વા ગોભિલો મનસૈક્ષત
આજે તો કોઈ શંકા નથી, કેમ કે કામ બહુ જ જોરદાર છે; આવું વિચારી ગોભિલ મનમાં વિચારતો રહ્યો.
કૃત્વા માયામયં રૂપમુગ્રસેનસ્ય ભૂપતેઃ । યાદૃશસ્તૂગ્રસેનશ્ચ સાંગોપાંગો મહાનૃપઃ
ગોભિલે ઉગ્રસેન રાજાનું માયિક રૂપ બનાવ્યું, જેમ ઉગ્રસેન છે, એમ જ સર્વ અંગો સહિત.
ગોભિલસ્તાદૃશો ભૂત્વા ગત્યા ચ સ્વરભાષયા । યથાવસ્ત્રો યથાવેશો વયસા ચ તથા પુનઃ
ગોભિલે ચાલ, બોલ, વેશ, દેખાવ અને વયમાં પણ ઉગ્રસેન જેવો સ્વરૂપ ધારણ કર્યો.
દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ । સર્વાભરણશોભાંગો યાદૃશો માથુરેશ્વરઃ
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર પહેરી, દિવ્ય સુગંધ લગાડેલી, સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન, જેમ મથુરાના સ્વામી હોય.
ભૂત્વાથ તાદૃશો દૈત્ય ઉગ્રસેનમયસ્તદા । માયયા પરયા યુક્તો રૂપલાવણ્યસંપદા
પછી એ દૈત્ય સંપૂર્ણ ઉગ્રસેન જેવો બની ગયો; મહાન માયા અને રૂપલાવણ્યથી યુક્ત.
પર્વતાગ્રે અશોકસ્યચ્છાયામાશ્રિત્ય સંસ્થિતઃ । શિલાતલસ્થો દુષ્ટાત્મા વીણાદંડેન વીરકઃ
પર્વતની ટોચ પર, અશોક વૃક્ષની છાંયમાં બેઠો, દુષ્ટ મનનો વીરક પથ્થરની પાટિયા પર બેઠો હતો અને વીણા નો દંડ હાથમાં રાખ્યો હતો.
સુસ્વરં ગાયમાનસ્તુ ગીતં વિશ્વપ્રમોહનમ્ । તાલમાનક્રિયોપેતં સપ્તસ્વરવિભૂષિતમ્
તે મીઠા સ્વરે એવું ગીત ગાઈ રહ્યો હતો, જે આખા જગતને મોહી લે એવું હતું. તેમાં તાલ અને લય સાથે સાતે સ્વરનો શોભા હતી.
ગીતં ગાયતિ દુષ્ટાત્મા તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ । પર્વતાગ્રે સ્થિતો વિપ્ર હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
દુષ્ટ મનનો એ વ્યક્તિ ગીત ગાઈ રહ્યો હતો અને તેની સુંદરતા જોઈ મોહી ગયો હતો. પર્વતની ટોચ પર ઊભેલા બ્રાહ્મણને ખૂબ આનંદ થયો.
સખીમધ્યગતા સા તુ પદ્માવતી વરાનના । શુશ્રુવે સુસ્વરં ગીતં તાલમાનલયાન્વિતમ્
પદ્માવતી, સુંદર ચહેરાવાળી, સખીઓની વચ્ચે હતી. તેણે મીઠા સ્વરે ગવાતું ગીત સાંભળ્યું, જેમાં તાલ અને લય હતી.
કોઽયં ગાયતિ ધર્માત્મા મહત્સૌખ્યપ્રદાયકમ્ । ગીતં હિ સત્ક્રિયોપેતં સર્વભાવસમન્વિતમ્
"આ કોણ છે, જે ધર્મમય આત્મા છે અને એવું ગીત ગાઈ રહ્યો છે કે જે ખૂબ આનંદ આપે છે? એ ગીત સારા કર્મોથી ભરેલું અને બધા ભાવોથી યુક્ત છે."
સખીભિઃ સહિતા ગત્વા ઔત્સુક્યેન નૃપાત્મજા । અશોકચ્છાયામાશ્રિત્ય વિમલે સુશિલાતલે
સખીઓ સાથે રાજકુમારી ઉત્સુકતાથી ત્યાં ગઈ અને અશોક વૃક્ષની શુદ્ધ છાંયમાં પથ્થર પર બેઠી.
દદર્શ ભૂપવેષેણ ગોભિલં દાનવાધમમ્ । પુષ્પમાલાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
તેણેGobhil નામના દુષ્ટ દાનવને રાજવી વેશમાં જોયો, જે ફૂલની માળા પહેરેલો અને દિવ્ય સુગંધ લગાવેલો હતો.
સર્વાભરણશોભાંગં પદ્માવતી પતિવ્રતા । મથુરેશઃ સમાયાતઃ કદા ધર્મપરાયણઃ
પદ્માવતી, પતિવ્રતા અને સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ, મનમાં વિચારી રહી હતી: 'મથુરાના સ્વામી, ધર્મમાં સ્થિર, ક્યારે પાછા આવશે?'
મમ નાથો મહાત્મા વૈ રાજ્યં ત્યક્ત્વા પ્રદૂરતઃ । યાવદ્ધિ ચિંતયેત્સા ચ તાવત્પાપેન તેન સા
'મારા મહાન પતિએ રાજ્ય છોડીને દૂર ગયા છે; જયાં સુધી હું આવું વિચારું છું, ત્યાં સુધી એ પાપીએ મને બોલાવી લીધી.'
સમાહૂતા તુરીભૂય એહિ ત્વં હિ પ્રિયે મમ । ચકિતાશંકિતાસાચકથંભર્ત્તાસમાગતઃ
'આજે તું મારી પ્રિય છે, આવો, આવો!' એમ બોલાવી. એ સાંભળીને પદ્માવતી ગભરાઈ, શંકિત થઈ અને વિચાર્યું કે, 'શું મારા પતિ આવ્યા?'