આગતાયાં મહારાજા પદ્માવત્યાં દ્વિજોત્તમ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો વિદર્ભાધિપતિર્નૃપઃ
પદ્માવતી આવી ત્યારે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિદર્ભના રાજા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
વર્દ્ધિતા દાનમાનૈશ્ચ વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ । પદ્માવતી સુખેનાપિ પિતુર્ગેહે પ્રવર્તતે
પદ્માવતી પિતાના ઘરે દાન, સન્માન, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સુખપૂર્વક જીવન વિતાવતી હતી.
સખીભિઃ સહિતા સા તુ નિઃશંકા પરિવર્તતે । રમતે સા તદા તત્ર યથાપૂર્વં તથૈવ ચ
સખીઓ સાથે, તે નિર્ભયતાથી ફરતી અને ત્યાં પહેલાં જેવો જ આનંદ માણતી.
ગૃહે વને તડાગેષુ પ્રાસાદે ચ તથૈવ સા । પુનર્બાલેવ ભૂતા સા નિર્લજ્જા સંપ્રવર્તતે
ઘરે, વનમાં, તળાવોમાં અને મહેલમાં પણ, તે ફરીથી બાળક જેવી નિર્દોષ અને નિઃશંક બનીને વર્તતી.
નિઃશંકા વર્તતે વિપ્ર સખીભિઃ સહ સર્વદા । પતિવ્રતા મહાભાગા હર્ષેણ મહતાન્વિતા
હે બ્રાહ્મણ, મહાભાગ્યવાળી અને પતિવ્રતા સ્ત્રી હંમેશા નિર્ભય રહીને પોતાની સખીઓ સાથે આનંદભેર જીવન વિતાવે છે.
સુખં તુ પિતૃગેહસ્ય દુર્લભં શ્વશુરે ગૃહે । એવં જ્ઞાત્વા તદા રેમે કદા ઈદૃગ્ભવિષ્યતિ
પિતાના ઘરમાં જે સુખ મળે છે, એ સાસરે મળવું દુર્લભ છે; આ જાણીને એ સ્ત્રી ખુશખુશાલ રહી, ક્યારે ફરી આવો સમય આવશે એ વિચારે આનંદ માણતી હતી.
અનેન મોહભાવેન ક્રીડાલુબ્ધા વરાનના । સખીભિઃ સહિતા નિત્યં વનેષૂપવને તદા
આ મોહભર્યા ભાવને કારણે, રમણિય ચહેરાવાળી એ સ્ત્રી રમવા માટે હંમેશા પોતાની સખીઓ સાથે વન અને ઉપવનમાં ફરતી હતી.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રેઽષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનોપાખ્યાનના સુકલાની વાર્તાનો અઢીચાળીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ- એકદા તુ મહાભાગ ગતા સા પર્વતોત્તમે । રમણીયં વનં દૃષ્ટ્વા કદલીખંડમંડિતમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: એક દિવસ, હે મહાભાગ્યવાળી, એ સ્ત્રી ઊંચા પર્વત પર ગઈ અને ત્યાં કેળાના ઝાડોથી શોભતા સુંદર વનને જોયું.
શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ નાલિકેરૈસ્તથોત્કટૈઃ । પૂગીફલૈર્માતુલિગૈર્નારંગૈશ્ચારુજંબુકૈઃ
તે વનમાં શાલ, તાળ, તમાલ અને ઊંચા નાળિયેરના વૃક્ષો હતા; સુપારી, બોર, નારંગી અને સુંદર જાંબુડાં પણ હતા.
ચંપકૈઃ પાટલૈઃ પુણ્યૈઃ પુષ્પિતૈઃ કુટકૈર્વટૈઃ । અશોકબકુલોપેતં નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતમ્
ચંપા અને પાટળના પુષ્પોથી ખીલેલા, શુભ કૂટક અને વટવૃક્ષો, અશોક અને બકુલથી શોભિત, અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી તે વન સજ્જ હતું.
પર્વતં પુણ્યવંતં તં પુષ્પિતૈશ્ચ નગોત્તમૈઃ । સર્વત્ર દૃશ્યતે રમ્યો નાનાધાતુસમાકુલઃ
એ પવિત્ર પર્વત પર અનેક ખીલી ગયેલા શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો હતા, અને સર્વત્ર મનોહર દેખાતો, વિવિધ ધાતુઓથી ભરેલો હતો.
તડાગં સર્વતોભદ્રં પુણ્યતોયેન પૂરિતમ્ । કમલૈઃ પુષ્પિતૈશ્ચાન્યૈઃ સુગંધૈઃ કનકોત્પલૈઃ
ત્યાં એક ચારે બાજુથી શુભ એવા તળાવ હતું, જે પવિત્ર પાણીથી ભરેલું હતું; તેમાં ખીલી ગયેલા કમળ અને સુગંધિત સુવર્ણ કાંજળાં咁 હતાં.
શ્વેતોત્પલૈર્વિભાસંતં રક્તોત્પલસુપુષ્પિતૈઃ । નીલોત્પલૈશ્ચ કહ્લારૈર્હંસૈશ્ચ જલકુક્કુટૈઃ
સફેદ કમળોથી તેજસ્વી, લાલ કમળોથી સુશોભિત, નીલા કમળ અને કાંજળાં, હંસો અને જળકુકડીઓથી ભરેલું હતું.
પક્ષિભિર્જલજૈશ્ચાન્યૈર્નાનાધાતુસમાકુલઃ । તડાગં સર્વતઃ શુભ્રં નાનાપક્ષિગણૈર્યુતમ્
તે તળાવમાં વિવિધ પક્ષીઓ અને જળચર પ્રાણીઓ હતા, અનેક ધાતુઓથી ભરેલું, ચારે બાજુથી શુદ્ધ અને અનેક પક્ષીઓથી ગુંજતું હતું.
કોકિલાનાં રુતૈઃ પુણ્યૈઃ સુસ્વરૈઃ પરિશોભિતઃ । મધુરાણાં તથા શબ્દૈઃ સર્વત્ર મધુરાયતે
કોયલના પવિત્ર અને મીઠા રટણથી શોભિત, મીઠા અવાજોથી સર્વત્ર આનંદમય લાગતું હતું.
ષટ્પદાનાં સુનાદેન સર્વત્ર પરિશોભતે । એવંવિધં ગિરિં રમ્યં તદેવ વનમુત્તમમ્
મધમાખીઓના મીઠા ગુંજનથી સર્વત્ર ગુંજતું, એ પર્વત અને વન ખૂબ જ મનોહર લાગતા હતા.
તડાગં સર્વતોભદ્રં દદૃશે નૃપનંદિની । વૈદર્ભી ક્રીડમાના સા સખીભિઃ સહિતા તદા
વિદર્ભની રાજકન્યાએ એ સર્વત્ર શુભ એવા તળાવને જોયું, ત્યારે એ પોતાની સખીઓ સાથે રમતી હતી.
સમાલોક્ય વનં પુણ્યં સર્વત્ર કુસુમાકુલમ્ । ચાપલ્યેન પ્રભાવેણ સ્ત્રીભાવેન ચ લીલયા
એ પવિત્ર વનને સર્વત્ર ફૂલોથી ભરેલું જોઈ, પોતાની ચપળતા, શક્તિ, સ્ત્રીભાવ અને રમુજી સ્વભાવથી આનંદ માણતી હતી.
પદ્માવતી સરસ્તીરે સખીભિઃ સહિતા તદા । જલક્રીડા સમાલીના હસતે ગાયતે પુનઃ
પદ્માવતી એ સમયે તળાવના કાંઠે પોતાની સખીઓ સાથે જળક્રીડા કરતી, હસતી અને ફરીથી ગીત ગાતી હતી.
રમમાણા ચ સા તસ્મિંસ્તસ્મિન્સરસિ ભામિની । એવં વિપ્ર તદા સા તુ સુખેન પરિવર્તયેત્
એ સુંદર સ્ત્રી એ તળાવમાં આનંદથી રમતી રહી, હે બ્રાહ્મણ, એ સમયે એ ખૂબ સુખથી સમય વિતાવતી હતી.
વિષ્ણુરુવાચ- ગોભિલો નામ વૈ દૈત્યો ભૃત્યો વૈશ્રવણસ્ય ચ । દિવ્યેનાપિ વિમાનેન સર્વભોગપરિપ્લુતઃ
વિષ્ણુએ કહ્યું: ગોભિલ નામનો એક દૈત્ય હતો, જે વૈશ્વરવણનો સેવક હતો; એ દૈવી વિમાનમાં બેઠો, સર્વ સુખોથી ઘેરાયેલો હતો.
યાતિ ચાકાશમાર્ગેણ ગોભિલો દૈત્યસત્તમઃ । તેન દૃષ્ટા વિશાલાક્ષી વૈદર્ભી નિર્ભયા તદા
ગોભિલો, દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ, આકાશમાર્ગે જતા, એ સમયે વિશાળ આંખોવાળી વૈદર્ભીને નિર્ભય જોઈ.
સર્વયોષિદ્વરા સા હિ ઉગ્રસેનસ્ય વૈ પ્રિયા । રૂપેણાપ્રતિમા લોકે સર્વાંગેષુ વિરાજતે
સૌ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ, ઉગ્રસેનની પ્રિય, એના સૌંદર્યને દુનિયામાં કોઈ સરખાવ નથી; એના દરેક અંગમાં તેજ છલકે છે.
રતિર્વૈ મન્મથસ્યાપિ કિં વાપીયં હરિપ્રિયા । કિં વાપિ પાર્વતી દેવી શચી કિં વા ભવિષ્યતિ
શું એ મનમથની પ્રિય છે? કે હરિની પ્રિય? કે પછી એ પાર્વતી દેવી છે? કે શચી છે? એવું મનમાં વિચારાયું.
યાદૃશી દૃશ્યતે ચેયં નારીણાં પ્રવરોત્તમા । અન્યાપિ ઈદૃશી નાસ્તિ દ્વિતીયા ક્ષિતિમંડલે
જેમ એ દેખાય છે, એવી સ્ત્રીઓમાં સર્વોત્તમ, ધરતી પર બીજી એવી કોઈ નથી.
નક્ષત્રેષુ યથા ચંદ્રઃ સંપૂર્ણો ભાતિ શોભનઃ । ગુણરૂપકલાભિસ્તુ તથા ભાતિ વરાનના
જેમ તારોમાં પૂર્ણચંદ્ર સુંદર રીતે ઝળકે છે, તેમ એના મુખ પર ગુણ, રૂપ અને કળાની કાંતિ ઝળહળી રહી છે.
પુષ્કરેષુ યથા હંસસ્તથેયં ચારુહાસિની । અહો રૂપમહોભાવ અસ્યાસ્તુ પરિદૃશ્યતે
જેમ કમળોમાં હંસ શોભે છે, તેમ એ મીઠા હાસ્યવાળી સ્ત્રી છે; અહો, એનું રૂપ અને તેજ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
કા કસ્ય શોભના બાલા ચારુવૃત્તપયોધરા । વ્યમૃશદ્ગોભિલો દૈત્યઃ પદ્માવતીં વરાનનામ્
આ સુંદર, ગોળ ગાત્રવાળી યુવાન કોણ છે? ગોભિલ દૈત્યે પદ્માવતીના મુખ પર વિચાર કર્યો.
ચિંતયિત્વા ક્ષણં વિપ્ર કા કસ્યાપિ ભવિષ્યતિ । જ્ઞાનેન મહતા જ્ઞાત્વા વૈદર્ભીતિ ન સંશયઃ
થોડો સમય વિચાર્યા પછી, 'આ કોણની હોઈ શકે?' એમ વિચાર્યું; પછી મહાન જ્ઞાનથી જાણી લીધું કે એ વૈદર્ભી છે, એમાં શંકા નથી.