સત્યકેતુશ્ચ રાજેંદ્રઃ સસ્માર સ પદ્માવતીમ્ । સ્વસુતાં તાં મહાભાગો માતા તસ્યાઃ સુદુઃખિતા
સત્યકેતુ રાજાએ પોતાની પુત્રી પદ્માવતીને યાદ કરી. મહાભાગ્યશાળી પોતાની દીકરીને યાદ કરતાં તેની માતા ખૂબ દુઃખી હતી.
સ દૂતાન્પ્રેષયામાસ વૈદર્ભો મથુરાં પ્રતિ । ઉગ્રસેનં નૃવીરેંદ્રં સાદરેણ દ્વિજોત્તમ
વિદર્ભના રાજાએ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, માનપૂર્વક દૂતોને મથુરા તરફ, પરાક્રમી રાજા ઉગ્રસેન પાસે મોકલ્યા.
ઉગ્રસેનં મહારાજં સ દૂતો વાક્યમબ્રવીત્ । વિદર્ભાધિપતિર્વીરો ભક્ત્યા સ્નેહેન નંદયન્
દૂતે મહારાજા ઉગ્રસેનને કહ્યું: 'વિદર્ભના વીર રાજા ભક્તિ અને સ્નેહથી તમને શુભેચ્છા પાઠવે છે.'
આત્મનઃ કુશલં બ્રૂતે ભવતાં પરિપૃચ્છતિ । સત્યકેતુર્મહારાજ ત્વામેવં પરિપૃષ્ટવાન્
'તે પોતાનું સુખ જણાવે છે અને તમારું સુખ પૂછે છે. મહારાજા સત્યકેતુએ તમને આ રીતે પુછ્યું છે.'
દર્શનાય પ્રેષયસ્વ સુતાં પદ્માવતીં મમ । યદિ ત્વં મન્યસે નાથ પ્રીતિસ્નેહં હિતસ્ય ચ
'જો આપ યોગ્ય માનો તો, હે નાથ, કૃપા કરીને મારી પુત્રી પદ્માવતીને મુલાકાત માટે મોકલો, પ્રેમ, સ્નેહ અને હિત માટે.'
પ્રેષયસ્વ મહાભાગાં પ્રિયાં પ્રીતિકરાં તવ । ઔત્કણ્ઠ્યેન મહારાજ સ સોત્કંઠેન વર્તતે
'તમારી પ્રિય, આનંદ આપનારી અને મહાભાગ્યશાળી પત્નીને મોકલો. હે રાજા, તે આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છે.'
સમાકર્ણ્ય તતો વાક્યમુગ્રસેનો નૃપોત્તમઃ । પ્રીત્યા સ્નેહેન તસ્યાપિ સત્યકેતોર્મહાત્મનઃ
આ વાતો સાંભળી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ ઉગ્રસેન, મહાન આત્માવાળા સત્યકેતુ માટે પ્રેમ અને સ્નેહથી ભરાઈ ગયો.
દાક્ષિણ્યેન ચ વિપ્રેંદ્ર પ્રેષયામાસ ભૂપતિઃ । પદ્માવતીં પ્રિયાં ભાર્યામુગ્રસેનઃ પ્રતાપવાન્
અને, હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, ઉગ્રસેન પરાક્રમી રાજાએ સૌજન્યથી પોતાની પ્રિય પત્ની પદ્માવતીને મોકલી આપી.
પ્રેષિતાનેન રાજેંદ્ર ગતા પદ્માવતી સ્વકમ્ । પૂર્વં ગૃહં સતી સા તુ મહાહર્ષેણ સંકુલા
રાજાએ મોકલ્યા પછી, પદ્માવતી આનંદથી પોતાના પિતૃગૃહે, પૂર્વના ઘર તરફ ગઈ.
પિતૃપૂર્વં કુટુંબં તુ દદૃશે ચારુમંગલા । પિતુઃ પાદૌ નનામાથ શિરસા સત્યતત્પરા
તેણે પોતાના પિતાનું સુંદર અને શુભ ઘર જોયું. પછી, સત્યનિષ્ઠા પદ્માવતીએ પોતાના પિતાના પગે માથું ઝુકાવ્યું.
આગતાયાં મહારાજા પદ્માવત્યાં દ્વિજોત્તમ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો વિદર્ભાધિપતિર્નૃપઃ
પદ્માવતી આવી ત્યારે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિદર્ભના રાજા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
વર્દ્ધિતા દાનમાનૈશ્ચ વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ । પદ્માવતી સુખેનાપિ પિતુર્ગેહે પ્રવર્તતે
પદ્માવતી પિતાના ઘરે દાન, સન્માન, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સુખપૂર્વક જીવન વિતાવતી હતી.
સખીભિઃ સહિતા સા તુ નિઃશંકા પરિવર્તતે । રમતે સા તદા તત્ર યથાપૂર્વં તથૈવ ચ
સખીઓ સાથે, તે નિર્ભયતાથી ફરતી અને ત્યાં પહેલાં જેવો જ આનંદ માણતી.
ગૃહે વને તડાગેષુ પ્રાસાદે ચ તથૈવ સા । પુનર્બાલેવ ભૂતા સા નિર્લજ્જા સંપ્રવર્તતે
ઘરે, વનમાં, તળાવોમાં અને મહેલમાં પણ, તે ફરીથી બાળક જેવી નિર્દોષ અને નિઃશંક બનીને વર્તતી.
નિઃશંકા વર્તતે વિપ્ર સખીભિઃ સહ સર્વદા । પતિવ્રતા મહાભાગા હર્ષેણ મહતાન્વિતા
હે બ્રાહ્મણ, મહાભાગ્યવાળી અને પતિવ્રતા સ્ત્રી હંમેશા નિર્ભય રહીને પોતાની સખીઓ સાથે આનંદભેર જીવન વિતાવે છે.
સુખં તુ પિતૃગેહસ્ય દુર્લભં શ્વશુરે ગૃહે । એવં જ્ઞાત્વા તદા રેમે કદા ઈદૃગ્ભવિષ્યતિ
પિતાના ઘરમાં જે સુખ મળે છે, એ સાસરે મળવું દુર્લભ છે; આ જાણીને એ સ્ત્રી ખુશખુશાલ રહી, ક્યારે ફરી આવો સમય આવશે એ વિચારે આનંદ માણતી હતી.
અનેન મોહભાવેન ક્રીડાલુબ્ધા વરાનના । સખીભિઃ સહિતા નિત્યં વનેષૂપવને તદા
આ મોહભર્યા ભાવને કારણે, રમણિય ચહેરાવાળી એ સ્ત્રી રમવા માટે હંમેશા પોતાની સખીઓ સાથે વન અને ઉપવનમાં ફરતી હતી.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રેઽષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનોપાખ્યાનના સુકલાની વાર્તાનો અઢીચાળીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ- એકદા તુ મહાભાગ ગતા સા પર્વતોત્તમે । રમણીયં વનં દૃષ્ટ્વા કદલીખંડમંડિતમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: એક દિવસ, હે મહાભાગ્યવાળી, એ સ્ત્રી ઊંચા પર્વત પર ગઈ અને ત્યાં કેળાના ઝાડોથી શોભતા સુંદર વનને જોયું.
શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ નાલિકેરૈસ્તથોત્કટૈઃ । પૂગીફલૈર્માતુલિગૈર્નારંગૈશ્ચારુજંબુકૈઃ
તે વનમાં શાલ, તાળ, તમાલ અને ઊંચા નાળિયેરના વૃક્ષો હતા; સુપારી, બોર, નારંગી અને સુંદર જાંબુડાં પણ હતા.
ચંપકૈઃ પાટલૈઃ પુણ્યૈઃ પુષ્પિતૈઃ કુટકૈર્વટૈઃ । અશોકબકુલોપેતં નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતમ્
ચંપા અને પાટળના પુષ્પોથી ખીલેલા, શુભ કૂટક અને વટવૃક્ષો, અશોક અને બકુલથી શોભિત, અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી તે વન સજ્જ હતું.
પર્વતં પુણ્યવંતં તં પુષ્પિતૈશ્ચ નગોત્તમૈઃ । સર્વત્ર દૃશ્યતે રમ્યો નાનાધાતુસમાકુલઃ
એ પવિત્ર પર્વત પર અનેક ખીલી ગયેલા શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો હતા, અને સર્વત્ર મનોહર દેખાતો, વિવિધ ધાતુઓથી ભરેલો હતો.
તડાગં સર્વતોભદ્રં પુણ્યતોયેન પૂરિતમ્ । કમલૈઃ પુષ્પિતૈશ્ચાન્યૈઃ સુગંધૈઃ કનકોત્પલૈઃ
ત્યાં એક ચારે બાજુથી શુભ એવા તળાવ હતું, જે પવિત્ર પાણીથી ભરેલું હતું; તેમાં ખીલી ગયેલા કમળ અને સુગંધિત સુવર્ણ કાંજળાં咁 હતાં.
શ્વેતોત્પલૈર્વિભાસંતં રક્તોત્પલસુપુષ્પિતૈઃ । નીલોત્પલૈશ્ચ કહ્લારૈર્હંસૈશ્ચ જલકુક્કુટૈઃ
સફેદ કમળોથી તેજસ્વી, લાલ કમળોથી સુશોભિત, નીલા કમળ અને કાંજળાં, હંસો અને જળકુકડીઓથી ભરેલું હતું.
પક્ષિભિર્જલજૈશ્ચાન્યૈર્નાનાધાતુસમાકુલઃ । તડાગં સર્વતઃ શુભ્રં નાનાપક્ષિગણૈર્યુતમ્
તે તળાવમાં વિવિધ પક્ષીઓ અને જળચર પ્રાણીઓ હતા, અનેક ધાતુઓથી ભરેલું, ચારે બાજુથી શુદ્ધ અને અનેક પક્ષીઓથી ગુંજતું હતું.
કોકિલાનાં રુતૈઃ પુણ્યૈઃ સુસ્વરૈઃ પરિશોભિતઃ । મધુરાણાં તથા શબ્દૈઃ સર્વત્ર મધુરાયતે
કોયલના પવિત્ર અને મીઠા રટણથી શોભિત, મીઠા અવાજોથી સર્વત્ર આનંદમય લાગતું હતું.
ષટ્પદાનાં સુનાદેન સર્વત્ર પરિશોભતે । એવંવિધં ગિરિં રમ્યં તદેવ વનમુત્તમમ્
મધમાખીઓના મીઠા ગુંજનથી સર્વત્ર ગુંજતું, એ પર્વત અને વન ખૂબ જ મનોહર લાગતા હતા.
તડાગં સર્વતોભદ્રં દદૃશે નૃપનંદિની । વૈદર્ભી ક્રીડમાના સા સખીભિઃ સહિતા તદા
વિદર્ભની રાજકન્યાએ એ સર્વત્ર શુભ એવા તળાવને જોયું, ત્યારે એ પોતાની સખીઓ સાથે રમતી હતી.
સમાલોક્ય વનં પુણ્યં સર્વત્ર કુસુમાકુલમ્ । ચાપલ્યેન પ્રભાવેણ સ્ત્રીભાવેન ચ લીલયા
એ પવિત્ર વનને સર્વત્ર ફૂલોથી ભરેલું જોઈ, પોતાની ચપળતા, શક્તિ, સ્ત્રીભાવ અને રમુજી સ્વભાવથી આનંદ માણતી હતી.
પદ્માવતી સરસ્તીરે સખીભિઃ સહિતા તદા । જલક્રીડા સમાલીના હસતે ગાયતે પુનઃ
પદ્માવતી એ સમયે તળાવના કાંઠે પોતાની સખીઓ સાથે જળક્રીડા કરતી, હસતી અને ફરીથી ગીત ગાતી હતી.