બ્રાહ્મણ્યુવાચ- માથુરે વિષયે રમ્યે મથુરાયાં નૃપોત્તમઃ । ઉગ્રસેનેતિ વિખ્યાતો યાદવઃ પરવીરહા
બ્રાહ્મણે કહ્યું: મથુરા પ્રદેશમાં, મથુરા શહેરમાં, ઉગ્રસેન નામે પ્રસિદ્ધ યાદવ રાજા હતા, જે દુશ્મન વીરોને હરાવનારા હતા.
સર્વધર્માર્થતત્ત્વજ્ઞો વેદજ્ઞઃ શ્રુતવાન્બલી । દાતા ભોક્તા ગુણગ્રાહી સદ્ગુણાન્વેત્તિ ભૂપતિઃ
એ બધા ધર્મ અને અર્થના તત્ત્વ જાણતા, વેદો અને શાસ્ત્રોમાં પારંગત અને બળવાન હતા. એ દાતા, ભોગવી અને સારા ગુણોને ઓળખનારા રાજા હતા.
રાજ્યં ચકાર મેધાવી પ્રજા ધર્મેણ પાલયેત્ । એવં સ ચ મહાતેજા ઉગ્રસેનઃ પ્રતાપવાન્
મેધાવી રાજાએ રાજ્ય ચલાવ્યું અને પ્રજાનું ધર્મથી રક્ષણ કર્યું. એ રીતે તેજસ્વી અને પરાક્રમી ઉગ્રસેન રાજા હતા.
વૈદર્ભે વિષયે પુણ્યે સત્યકેતુઃ પ્રતાપવાન્ । તસ્ય કન્યા મહાભાગા પદ્માક્ષી કમલાનના
પવિત્ર વિદર્ભ દેશમાં, પરાક્રમી સત્યકેતુ રાજાને એક ભાગ્યશાળી દીકરી હતી, પદ્માક્ષી, કમળ જેવી સુંદર મુખવાળી.
નામ્ના પદ્માવતી નામ સત્યધર્મપરાયણા । સા તુ સ્ત્રીણાં ગુણૈર્યુક્તા દ્વિતીયેવ સમુદ્રજા
એનું નામ પદ્માવતી હતું, જે સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર હતી. એ સ્ત્રીઓના સર્વ ગુણોથી યુક્ત હતી, જાણે સમુદ્રકન્યા જેવી બીજી એક.
વૈદર્ભી શુશુભે રાજન્સ્વગુણૈઃ સત્યકારણૈઃ । માથુર ઉગ્રસેનસ્તુ ઉપયેમે સુલોચનામ્
વિદર્ભની એ કન્યા પોતાના ગુણો અને સાચા સ્વભાવથી ચમકતી હતી, હે રાજા. મથુરાના ઉગ્રસેનએ એ સુંદર નેત્રવાળી કન્યાને પત્ની તરીકે સ્વીકારી.
તયા સહ મહાભાગ સુખં રેમે પ્રતાપવાન્ । અતિપ્રીતો ગુણૈસ્તસ્યાસ્તયા સહ સુખીભવેત્
તે મહાભાગ્યશાળી અને પરાક્રમી, પદ્માવતી સાથે ખુબ આનંદથી જીવન વિતાવતો હતો. તેની ગુણવત્તાઓથી અત્યંત પ્રસન્ન થઈ, તે તેની સાથે રહેતાં ખૂબ જ ખુશ રહેતો.
તસ્યાઃ સ્નેહેન પ્રીત્યા ચ સંમુગ્ધો માથુરેશ્વરઃ । પદ્માવતી મહાભાગા તસ્ય પ્રાણપ્રિયાભવત્
પદ્માવતીના પ્રેમ અને લાગણીથી, માથુરાનાથ તેની તરફ આકર્ષાઈ ગયો. મહાભાગ્યશાળી પદ્માવતી તેને જીવથી પણ વધુ પ્રિય બની.
તયા વિના ન બુભુજે તયા સહ પ્રક્રીડયેત્ । તયા વિના ન સેવેત પરમં સુખમેવ સઃ
તે તેના વિના ક્યારેય ભોજન લેતો નહીં, તેની સાથે રમતો અને તેના વિના તો સર્વોત્તમ આનંદ પણ શોધતો નહીં.
એવં પ્રીતિકરૌ જાતૌ પરસ્પરમનુત્તમૌ । સ્નેહવંતૌ દ્વિજશ્રેષ્ઠ સુખસંપ્રીતિદાયકૌ
એ રીતે, બંનેએ એકબીજાને અનન્ય આનંદ આપનાર બન્યા. હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, બંનેમાં પ્રેમ અને સ્નેહ ભરપૂર હતો અને બંને સુખ અને આનંદ આપતા હતા.
સત્યકેતુશ્ચ રાજેંદ્રઃ સસ્માર સ પદ્માવતીમ્ । સ્વસુતાં તાં મહાભાગો માતા તસ્યાઃ સુદુઃખિતા
સત્યકેતુ રાજાએ પોતાની પુત્રી પદ્માવતીને યાદ કરી. મહાભાગ્યશાળી પોતાની દીકરીને યાદ કરતાં તેની માતા ખૂબ દુઃખી હતી.
સ દૂતાન્પ્રેષયામાસ વૈદર્ભો મથુરાં પ્રતિ । ઉગ્રસેનં નૃવીરેંદ્રં સાદરેણ દ્વિજોત્તમ
વિદર્ભના રાજાએ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, માનપૂર્વક દૂતોને મથુરા તરફ, પરાક્રમી રાજા ઉગ્રસેન પાસે મોકલ્યા.
ઉગ્રસેનં મહારાજં સ દૂતો વાક્યમબ્રવીત્ । વિદર્ભાધિપતિર્વીરો ભક્ત્યા સ્નેહેન નંદયન્
દૂતે મહારાજા ઉગ્રસેનને કહ્યું: 'વિદર્ભના વીર રાજા ભક્તિ અને સ્નેહથી તમને શુભેચ્છા પાઠવે છે.'
આત્મનઃ કુશલં બ્રૂતે ભવતાં પરિપૃચ્છતિ । સત્યકેતુર્મહારાજ ત્વામેવં પરિપૃષ્ટવાન્
'તે પોતાનું સુખ જણાવે છે અને તમારું સુખ પૂછે છે. મહારાજા સત્યકેતુએ તમને આ રીતે પુછ્યું છે.'
દર્શનાય પ્રેષયસ્વ સુતાં પદ્માવતીં મમ । યદિ ત્વં મન્યસે નાથ પ્રીતિસ્નેહં હિતસ્ય ચ
'જો આપ યોગ્ય માનો તો, હે નાથ, કૃપા કરીને મારી પુત્રી પદ્માવતીને મુલાકાત માટે મોકલો, પ્રેમ, સ્નેહ અને હિત માટે.'
પ્રેષયસ્વ મહાભાગાં પ્રિયાં પ્રીતિકરાં તવ । ઔત્કણ્ઠ્યેન મહારાજ સ સોત્કંઠેન વર્તતે
'તમારી પ્રિય, આનંદ આપનારી અને મહાભાગ્યશાળી પત્નીને મોકલો. હે રાજા, તે આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છે.'
સમાકર્ણ્ય તતો વાક્યમુગ્રસેનો નૃપોત્તમઃ । પ્રીત્યા સ્નેહેન તસ્યાપિ સત્યકેતોર્મહાત્મનઃ
આ વાતો સાંભળી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ ઉગ્રસેન, મહાન આત્માવાળા સત્યકેતુ માટે પ્રેમ અને સ્નેહથી ભરાઈ ગયો.
દાક્ષિણ્યેન ચ વિપ્રેંદ્ર પ્રેષયામાસ ભૂપતિઃ । પદ્માવતીં પ્રિયાં ભાર્યામુગ્રસેનઃ પ્રતાપવાન્
અને, હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, ઉગ્રસેન પરાક્રમી રાજાએ સૌજન્યથી પોતાની પ્રિય પત્ની પદ્માવતીને મોકલી આપી.
પ્રેષિતાનેન રાજેંદ્ર ગતા પદ્માવતી સ્વકમ્ । પૂર્વં ગૃહં સતી સા તુ મહાહર્ષેણ સંકુલા
રાજાએ મોકલ્યા પછી, પદ્માવતી આનંદથી પોતાના પિતૃગૃહે, પૂર્વના ઘર તરફ ગઈ.
પિતૃપૂર્વં કુટુંબં તુ દદૃશે ચારુમંગલા । પિતુઃ પાદૌ નનામાથ શિરસા સત્યતત્પરા
તેણે પોતાના પિતાનું સુંદર અને શુભ ઘર જોયું. પછી, સત્યનિષ્ઠા પદ્માવતીએ પોતાના પિતાના પગે માથું ઝુકાવ્યું.
આગતાયાં મહારાજા પદ્માવત્યાં દ્વિજોત્તમ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો વિદર્ભાધિપતિર્નૃપઃ
પદ્માવતી આવી ત્યારે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિદર્ભના રાજા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
વર્દ્ધિતા દાનમાનૈશ્ચ વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ । પદ્માવતી સુખેનાપિ પિતુર્ગેહે પ્રવર્તતે
પદ્માવતી પિતાના ઘરે દાન, સન્માન, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સુખપૂર્વક જીવન વિતાવતી હતી.
સખીભિઃ સહિતા સા તુ નિઃશંકા પરિવર્તતે । રમતે સા તદા તત્ર યથાપૂર્વં તથૈવ ચ
સખીઓ સાથે, તે નિર્ભયતાથી ફરતી અને ત્યાં પહેલાં જેવો જ આનંદ માણતી.
ગૃહે વને તડાગેષુ પ્રાસાદે ચ તથૈવ સા । પુનર્બાલેવ ભૂતા સા નિર્લજ્જા સંપ્રવર્તતે
ઘરે, વનમાં, તળાવોમાં અને મહેલમાં પણ, તે ફરીથી બાળક જેવી નિર્દોષ અને નિઃશંક બનીને વર્તતી.
નિઃશંકા વર્તતે વિપ્ર સખીભિઃ સહ સર્વદા । પતિવ્રતા મહાભાગા હર્ષેણ મહતાન્વિતા
હે બ્રાહ્મણ, મહાભાગ્યવાળી અને પતિવ્રતા સ્ત્રી હંમેશા નિર્ભય રહીને પોતાની સખીઓ સાથે આનંદભેર જીવન વિતાવે છે.
સુખં તુ પિતૃગેહસ્ય દુર્લભં શ્વશુરે ગૃહે । એવં જ્ઞાત્વા તદા રેમે કદા ઈદૃગ્ભવિષ્યતિ
પિતાના ઘરમાં જે સુખ મળે છે, એ સાસરે મળવું દુર્લભ છે; આ જાણીને એ સ્ત્રી ખુશખુશાલ રહી, ક્યારે ફરી આવો સમય આવશે એ વિચારે આનંદ માણતી હતી.
અનેન મોહભાવેન ક્રીડાલુબ્ધા વરાનના । સખીભિઃ સહિતા નિત્યં વનેષૂપવને તદા
આ મોહભર્યા ભાવને કારણે, રમણિય ચહેરાવાળી એ સ્ત્રી રમવા માટે હંમેશા પોતાની સખીઓ સાથે વન અને ઉપવનમાં ફરતી હતી.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રેઽષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડમાં વેનોપાખ્યાનના સુકલાની વાર્તાનો અઢીચાળીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ- એકદા તુ મહાભાગ ગતા સા પર્વતોત્તમે । રમણીયં વનં દૃષ્ટ્વા કદલીખંડમંડિતમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: એક દિવસ, હે મહાભાગ્યવાળી, એ સ્ત્રી ઊંચા પર્વત પર ગઈ અને ત્યાં કેળાના ઝાડોથી શોભતા સુંદર વનને જોયું.
શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ નાલિકેરૈસ્તથોત્કટૈઃ । પૂગીફલૈર્માતુલિગૈર્નારંગૈશ્ચારુજંબુકૈઃ
તે વનમાં શાલ, તાળ, તમાલ અને ઊંચા નાળિયેરના વૃક્ષો હતા; સુપારી, બોર, નારંગી અને સુંદર જાંબુડાં પણ હતા.