યથા વિનાશં તેજોભિરંધકારઃ પ્રયાતિ સઃ । તથા તવાભિષેકેણ મમ પાપં ગતં શુભે
જેમ પ્રકાશથી અંધકાર દૂર થઈ જાય છે, તેમ, શુભે, તારા અભિષેકથી મારું પાપ પણ નાશ પામ્યું.
પ્રસાદાત્તવ ચાર્વંગિ લબ્ધં જ્ઞાનં પુરાતનમ્ । પુણ્યાં ગતિં પ્રયાસ્યામિ ઇતિ જ્ઞાતં મયા શુભે
તારા કૃપાથી, સુંદર અંગવાળી, મને પહેલાનું જ્ઞાન ફરી મળ્યું છે; હવે મને ખબર છે કે હું શુભ ગતિને પામીશ, શુભે.
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ પૂર્વં વૃત્તાંતમાત્મનઃ । યત્કૃતં તુ મયા ભદ્રે પાપયા દુષ્કૃતં બહુ
'સાંભળો, હું હવે મારા ભૂતકાળની વાત કહું છું—શુભે, મેં પણ ઘણી બધી દુષ્ટાઈથી પાપી કૃત્યો કર્યા છે.'
કલિંગાખ્યે મહાદેશે શ્રીપુરંનામ પત્તનમ્ । સર્વસિદ્ધિસમાકીર્ણં ચતુર્વર્ણનિષેવિતમ્
કલિંગ નામના મહાન દેશમાં શ્રીપુર નામનું એક શહેર છે, જ્યાં સર્વ પ્રકારની સિદ્ધિઓ છે અને ચારેય વર્ણના લોકો સેવા કરે છે.
વસતિ સ્મ દ્વિજઃ કોપિ વસુદત્ત ઇતિ શ્રુતઃ । બ્રહ્માચારપરોનિત્યં સત્યધર્મપરાયણઃ
ત્યાં વસુદત્ત નામનો એક બ્રાહ્મણ રહેતો હતો, જે વેદાચાર અને સત્ય-ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન હતો.
વેદવેત્તા જ્ઞાનવેત્તા શુચિમાન્ગુણવાન્ધની । ધનધાન્યસમાકીર્ણઃ પુત્રપૌત્રૈરલંકૃતઃ
તે વેદ અને જ્ઞાનનો જાણકાર, શુદ્ધ, ગુણવાન અને ધનવાન હતો; ઘરમાં ધન-ધાન્ય ભરપૂર હતું અને પુત્ર-પૌત્રોથી સજ્જ હતો.
તસ્યાહં તનયા ભદ્રે સોદરૈઃ સ્વજનબાંધવૈઃ । અલંકારૈસ્તુ શૃંગારૈર્ભૂષિતાસ્મિ વરાનને
હું એની પુત્રી હતી, શુભે, ભાઈઓ અને સગાં-સંબંધીઓ વચ્ચે, અલંકાર અને શૃંગારે શોભાયમાન, સુંદર ચહેરાવાળી.
સુદેવાનામ મે તાતશ્ચકાર સ મહામતિઃ । તસ્યાહં દયિતા નિત્યં પિતુશ્ચાપિ મહામતે
મારા પિતાનું નામ સુદેવ હતું, જે મહાન બુદ્ધિશાળી હતા; હું હંમેશા એમને પ્રિય હતી અને પિતા પણ મહા સમજદાર હતા.
રૂપેણાપ્રતિમા જાતા સંસારે નાસ્તિ તાદૃશી । રૂપયૌવનગર્વેણ મત્તાહં ચારુહાસિની
મારી સુંદરતામાં કોઈ સમાન નહોતું—આ સંસારમાં એવી બીજી કોઈ નહોતી; રૂપ અને યુવાનીના ગર્વથી હું મસ્ત હતી, હસતી મુખવાળી.
અહં કન્યા સુરૂપા વૈ સર્વાલંકારશોભિતા । માં ચ દૃષ્ટ્વા તતો લોકાઃ સર્વે સ્વજનવર્ગકાઃ
હું સુંદર કન્યા હતી, સર્વ અલંકારોથી શોભાયમાન; મને જોઈને બધા લોકો અને મારા સગાં-વહાલા—
મામેવં યાચમાનાસ્તે વિવાહાર્થે વરાનને । યાચિતાહં દ્વિજૈઃ સર્વૈર્ન દદાતિ પિતા મમ
—સુંદર ચહેરાવાળી, બધા મારા માટે લગ્ન માટે માંગ કરતા; બધા બ્રાહ્મણોએ મને માગી, પણ મારા પિતાએ મને આપ્યા નહીં.
સ્નેહાચ્ચૈવ મહાભાગે મુમોહ સ મહામતિઃ । ન દત્તાહં તદા તેન પિત્રા ચૈવ મહાત્મના
મહાભાગ્યવતી, પિતાને મારા પર એટલો સ્નેહ હતો કે તેઓ મોહમાં આવી ગયા; એ સમયે મહાત્મા પિતાએ મને આપ્યા નહોતી.
સંપ્રાપ્તં યૌવનં બાલે મયિ ભાવસમન્વિતમ્ । રૂપં મે તાદૃશં દૃષ્ટ્વા મમ માતા સુદુઃખિતા
જ્યારે હું યુવાન વયે પહોંચી અને મારા મનમાં ભાવનાઓ ઉઠવા લાગી, ત્યારે મારી સુંદરતા જોઈને મારી માતા ખૂબ દુઃખી થઈ ગઈ.
પિતરં મે ઉવાચાથ કસ્માત્કન્યા ન દીયતે । ત્વં કસ્મૈ સુદ્વિજાયૈવ બ્રાહ્મણાય મહાત્મને
પછી મારી માતાએ પપાને કહ્યું: 'આપણી દીકરીને લગ્નમાં કેમ નથી આપી રહ્યા? તું આ દીકરીને કોઈ યોગ્ય અને મહાન બ્રાહ્મણને આપ.'
દેહિ કન્યાં મહાભાગ સંપ્રાપ્તા યૌવનં ત્વિયમ્ । વસુદત્તો દ્વિજશ્રેષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ દ્વિજોત્તમઃ
'હવે તારી દીકરી યુવાન થઈ ગઈ છે, મહાભાગ્યશાળી, તેને આપી દો.' એમ બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ વસુદત્તે મારા પપાને કહ્યું.
માતરં મે મહાભાગે શ્રૂયતાં વચનં મમ । મહામોહેનમુગ્ધોઽસ્મિ સુતાયા વરવર્ણિનિ
'મારી માતા, મહાભાગ્યશાળી, મારા શબ્દો સાંભળો: હું અમારી સુંદર દીકરી પ્રત્યે ભારે મોહમાં ફસાઈ ગયો છું.'
યો મે ગૃહસ્થો વિપ્રો વૈ ભવિષ્યતિ શુભે શૃણુ । તસ્મૈ કન્યાં પ્રદાસ્યામિ જામાત્રે તુ ન સંશયઃ
'શુભે, સાંભળો, જે બ્રાહ્મણ ઘરવાળો બનીને મારા જમાઈ બનશે, હું એ જને મારી દીકરી આપીશ—જમાઈ વિશે કોઈ શંકા નથી.'
મમ પ્રાણપ્રિયા ચૈષા સુદેવા નાત્ર સંશયઃ । એવમૂચે મદર્થે સ વસુદત્તઃ પિતા મમ
'આ સુદેવા તો મને જીવથી પણ વધુ પ્રિય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.' આમ મારા માટે મારા પપા વસુદત્તે કહ્યું.
કૌશિકસ્ય કુલે જાતઃ સર્વવિદ્યાવિશારદઃ । બ્રાહ્મણાનાં ગુણૈર્યુક્તઃ શીલવાન્ગુણવાઞ્છુચિઃ
કૌશિક કુળમાં જન્મેલો, સર્વ શાસ્ત્રોમાં પારંગત, બ્રાહ્મણોના ગુણોથી યુક્ત, સારા સ્વભાવવાળો, ગુણવાન અને શુદ્ધ હતો.
વેદાધ્યયનસંપન્નં પઠમાનં હિ સુસ્વરમ્ । ભિક્ષાર્થં દ્વારમાયાંતં પિતૃમાતૃવિવર્જિતમ્
વેદનો અભ્યાસ કરેલો, મીઠા સ્વરે પાઠ કરતો, ભિક્ષા માટે દ્વારે આવતો અને પિતા-માતા વિનાનો હતો.
તં દૃષ્ટ્વાસમનુપ્રાપ્તં રૂપં વીક્ષ્ય મહામતિઃ । તં પ્રોવાચ પિતા એવં કો ભવાન્વૈ ભવિષ્યતિ
જ્યારે તે આવી પહોંચ્યો, ત્યારે તેના રૂપને જોઈને મારા પપા, જે બુદ્ધિશાળી હતા, તેણે પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો અને શું બનશો?'
કિં તે નામ કુલં ગોત્રમાચારં વદ સાંપ્રતમ્ । સમાકર્ણ્ય પિતુર્વાક્યં વસુદત્તમુવાચ સઃ
'હવે તમારું નામ, કુળ અને પરંપરા કહો.' પપાના શબ્દો સાંભળીને વસુદત્તે જવાબ આપ્યો:
કૌશિકસ્યાન્વયે જાતો વેદવેદાંગપારગઃ । શિવશર્મેતિ મે નામ પિતૃમાતૃવિવર્જિતઃ
'હું કૌશિક વંશમાં જન્મેલો, વેદ અને તેના અંગોમાં નિપુણ છું. મારું નામ શિવશર્મા છે અને હું પિતા-માતા વિનાનો છું.'
સંતિ મે ભ્રાતરશ્ચાન્યે ચત્વારો વેદપારગાઃ । એવં કુલં સમાખ્યાતમાચારઃ કુલસંભવઃ
'મારા બીજા ચાર ભાઈઓ છે, બધા વેદમાં પારંગત છે. આ રીતે મેં મારા કુળ અને પરંપરા કહી.'
એવં સર્વં સમાખ્યાતં પિતરં શિવશર્મણા । શુભે લગ્ને તિથૌ પ્રાપ્તે નક્ષત્રે ભગદૈવતે
આ રીતે શિવશર્માએ બધું મારા પપાને કહી દીધું. પછી શુભ મુહૂર્ત, તિથિ અને નક્ષત્ર આવ્યા.
પિત્રા દત્તાસ્મિ સુભગે તસ્મૈ વિપ્રાય વૈ તદા । પિતૃગેહે વસામ્યેકા તેન સાર્ધં મહાત્મના
ત્યારે મારા પપાએ મને એ બ્રાહ્મણને આપી દીધી, સુભાગ્યવતી. પછી હું મારા પતિ સાથે પિતૃઘરમાં એકલી રહી.
નૈવ શુશ્રૂષિતો ભર્તા મયા સ પાપયા તદા । પિતૃમાતૃસુદ્રવ્યેણ ગર્વેણાપિ પ્રમોહિતા
તે સમયે મેં પાપી બનીને, પિતા-માતાના ધનના ગર્વમાં, પતિની સેવા કદી નથી કરી.
અંગસંવાહનં તસ્ય ન કૃતં હિ મયા કદા । રતિભાવેન સ્નેહેન વચનેન મયા શુભે
ક્યારેય મેં પ્રેમથી કે સ્નેહથી પતિના અંગો દબાવ્યા નથી, કે મીઠા શબ્દો પણ કદી કહ્યા નથી.
ક્રૂરબુદ્ધ્યા હિ દૃષ્ટોસૌ સર્વદા પાપયા મયા । પુંશ્ચલીનાં પ્રસંગેન તદ્ભાવં હિ ગતા શુભે
હંમેશા પાપી મનથી અને ક્રૂર દૃષ્ટિથી પતિને જોયો. દુષ્ટ સ્ત્રીઓની સંગતથી એવો સ્વભાવ મારો બની ગયો, સુભાગ્યવતી.
માતાપિત્રોશ્ચ ભર્તુશ્ચ ભ્રાતૄણાં હિતમેવ ચ । ન કરોમ્યહમેવાપિ યત્રયત્ર વ્રજામ્યહમ્
મારી માતા, પિતા, પતિ કે ભાઈઓના હિત માટે ક્યારેય કંઈ કર્યું નથી, હું જ્યાં પણ ગઈ.