યૂયં ગચ્છત વૈ દૂરં દુર્ગં ગિરિગુહામુખમ્ । સુખં જીવત મે વત્સા વર્જયિત્વા સુલુબ્ધકાન્
તમે બધા દૂર, કોઈ સુરક્ષિત પર્વતની ગુફા પાસે જાઓ. મારા બાળકો, લોભી શિકારીઓથી બચીને સુખથી જીવો.
મયા તત્રૈવ ગંતવ્યં યત્રૈષ હિ ગમિષ્યતિ । ભવતાં શ્રેષ્ઠોઽયં ભ્રાતા યૂથરક્ષાં કરિષ્યતિ
મારે ત્યાં જવું પડશે જ્યાં એ જશે; તમારો મોટો ભાઈ યથાવત્ ઝુંડની રક્ષા કરશે.
એતે પિતૃવ્યકાઃ સર્વે ભવતાં ત્રાણકારકાઃ । દૂરં પ્રયાત વૈ સર્વે માં વિહાય સુપુત્રકાઃ
આ બધા તમારા કાકા તમારી રક્ષા કરશે. મારા સારા પુત્રો, તમે બધા દૂર જાઓ, મને અહીં છોડી દો.
પુત્રા ઊચુઃ- અયં હિ પર્વતશ્રેષ્ઠો બહુમૂલફલોદકઃ । ભયં તુ કસ્ય વૈ નાસ્તિ સુખં જીવનમસ્તિ વૈ
પુત્રોએ કહ્યું: આ પર્વતોમાં મૂળ, ફળ અને પાણી બહુ છે, પણ કોણ છે જેને ડર નથી? અહીં સાચું સુખી જીવન ક્યાં છે?
યુવાભ્યાં હિ અકસ્માદ્વૈ ઇદમુક્તં ભયંકરમ્ । તન્નો હિ કારણં માતર્વદ સત્યમિહૈવ હિ
તમેઓ બે અચાનક આવું ભયજનક કહ્યું છે. એનું કારણ શું છે, મા, અહીં જ સાચું કહો.
શૂકર્યુવાચ-। અયં રાજા મહારૌદ્રઃ કાલરૂપઃ સમાગતઃ । ક્રીડતે મૃગયા લુબ્ધો મૃગાન્હત્વા બહૂન્વને
શૂકરીએ કહ્યું: આ રાજા બહુ ભયાનક છે, મૃત્યુ જેવો છે અને અહીં આવ્યો છે. એ શિકારનો લહાવો માણે છે અને વનમાં ઘણા પ્રાણીઓ મારી નાખે છે.
ઇક્ષ્વાકુર્નામ દુર્ધર્ષો મનુપુત્રો મહાબલઃ । સંહરિષ્યતિ કાલોઽયં દૂરં યાત સુપુત્રકાઃ
મહાન બલવાન અને અપરાજિત મનુપુત્ર ઇક્ષ્વાકુ આ સમયનો અંત લાવશે; એથી, મારા સારા પુત્રો, દૂર ચાલો.
પુત્રા ઊચુઃ-। માતરં પિતરં ત્યક્ત્વા યઃ પ્રયાતિ સ પાપધીઃ । મહારૌદ્રં સુઘોરં તુ નરકં પ્રતિપદ્યતે
પુત્રોએ કહ્યું: જે પોતાની માતા-પિતાને છોડી જાય છે, એ દુષ્ટ મનનો છે; એવો માણસ ભયાનક અને અત્યંત ભયાવહ નરક પામે છે.
માતુઃ પુણ્યં પયઃ પીત્વા પુષ્ટો ભવતિ નિર્ઘૃણઃ । માતરં પિતરં ત્યક્ત્વા યઃ પ્રયાતિ સુદુર્બલઃ
માતાનું પવિત્ર દૂધ પીધા પછી પણ જે નિર્દય બને છે, એવો માણસ માતા-પિતાને છોડી જાય છે, એ બહુ નબળો સાબિત થાય છે.
પૂયં નરકમેતીહ કૃમિદુર્ગંધસંકુલમ્ । માતુસ્તસ્માન્ન યાસ્યામો ગુરું ત્યક્ત્વા ઇહૈવ ચ
એવો માણસ અહીં જ કીડા અને દુર્ગંધથી ભરેલા ઘૃણાસ્પદ નરકમાં જાય છે; તેથી, અમે અમારી માતાને છોડીશું નહીં, ગુરુને પણ નહીં, અહીં જ રહીશું.
એવં વિષાદઃ સંજાતસ્તેષાં ધર્માર્થસંયુતઃ । વ્યૂહં કૃત્વા સ્થિતાઃ સર્વે બલતેજઃ સમાકુલાઃ
આ રીતે, ધર્મ અને ઉદ્દેશ્યથી ભરેલો દુઃખ તેમનાં હૃદયમાં ઊભો થયો; બધા મળીને વ્યવસ્થા ગોઠવી, બળ અને તેજથી ભરાઈને ઊભા રહ્યા.
સાહસોત્સાહસંપન્નાઃ પશ્યંતિ નૃપનંદનમ્ । નદંતઃ પૌરુષૈર્યુક્તાઃ ક્રીડમાના વને તદા
સાહસ અને ઉત્સાહથી ભરાયેલા તેઓએ રાજકુમારને જોયો, જે વનમાં શૂરવીરતા સાથે ગર્જના કરતાં રમતો હતો.
ત્રયશ્ચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ 2.43 સુકલોવાચ- એવં તે શૂકરાઃ સર્વે યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાઃ । પુરઃ સ્થિતસ્ય તે રાજ્ઞો હ્યવતસ્થુશ્ચ લુબ્ધકાઃ
સુકલાએ કહ્યું: એ રીતે બધા જ વનદૂમડા યુદ્ધ માટે એકઠા થયા; રાજાના આગળ શિકારી પણ તૈયાર ઊભા રહ્યા.
મહાવરાહો રાજેંદ્ર ગિરિસાનું સમાશ્રિતઃ । મહતા યૂથભાવેન વ્યૂહં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠતિ
મહાન વરાહ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, પર્વતની ટોચ પર આશ્રય લઈને, મોટાં ઝુંડની શક્તિથી વ્યવસ્થા ગોઠવીને મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો.
કપિલઃ સ્થૂલપીનાંગો મહાદંષ્ટ્રો મહામુખઃ । દુઃસહઃ શૂકરો રાજન્ગર્જતે ચાતિભૈરવમ્
કપિલ, જાડા અને મજબૂત શરીરવાળો, વિશાળ દાંત અને મોટું મોઢું ધરાવતો, દુર્લંઘ્ય વરાહ, રાજા, ભયાનક ગર્જના કરે છે.
તાનપશ્યન્મહારાજઃ શાલતાલવનાશ્રયાન્ । તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા મનુપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
મહારાજાએ, શાલ અને તાડના વનમાં આશ્રય લીધેલા તેમને જોઈને, તેમનાં વચન સાંભળી, મનુપુત્રે ધીરજપૂર્વક જવાબ આપ્યો.
ગૃહ્યતાં શૂર વારાહો વિધ્યતાં બલદર્પિતઃ । એવમાભાષ્ય તાન્વીરો મનુપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
શૂરવીર વરાહને પકડો, તેની બળગમંડાઈને દંડ આપો; એમ મનુપુત્રે બહાદુરતાપૂર્વક બધાને કહ્યું.
અથ તે લુબ્ધકાઃ સર્વે મૃગયા મદમોહિતાઃ । સંનદ્ધા દંશિતાઃ સર્વે શ્વભિઃ સાર્દ્ધં પ્રજગ્મિરે
પછી બધા જ શિકારી શિકારના ઉન્માદમાં, સંપૂર્ણ સજ્જ થઈ, પોતાના શ્વાનો સાથે આગળ વધ્યા.
હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો રાજરાજો મહાબલઃ । અશ્વારૂઢઃ સુસૈન્યેન ચતુરંગેણ સંયતઃ
મહાન આનંદથી ભરાયેલા, મહાબલી રાજાઓના રાજા, ઘોડા પર સવાર થઈ, સુશિક્ષિત ચતુરંગિ સેના સાથે આગળ વધ્યા.
ગંગાતીરં સમાયાતો મેરૌ ગિરિવરોત્તમે । રત્નધાતુસમાકીર્ણે નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતે
તે ગંગાના કિનારે, શ્રેષ્ઠ પર્વત મેરુ પર પહોંચ્યા, જ્યાં અનેક રત્નો અને ધાતુઓથી શોભાયમાન, વિવિધ વૃક્ષોથી સજ્જ હતો.
સુકલોવાચ- યો બલધામ મરીચિચયકરનિકરમયપ્રોત્તુંગોઽત્યુચ્ચમ્ । ગગનમેવ સંપ્રાપ્તો નાના નગાચરિતશોભો ગિરિરાજો ભાતિ
સુકલાએ કહ્યું: જે પર્વત રાજા બળનું નિવાસસ્થાન છે, સૂર્યકિરણ જેટલો ઊંચો છે, આકાશને સ્પર્શે છે, અનેક પ્રાણીઓથી શોભાયમાન છે, તે તેજથી ઝગમગે છે.
યોજનબહલવિમલ ગંગાપ્રવાહ સમુચ્ચરત્તીરવીચીતરંગભંગૈર્મુક્તાફલસદૃશૈર્નિર્મલાંબુકણૈઃ । સર્વત્ર પ્રક્ષાલિત ધવલતલશિલાતલોગિરીંદ્ર સુઃશ્રિયાયુક્તઃ
વિશાળ અને શુદ્ધ ગંગાની ધારા, ઊંચા કિનારા, મોતી જેવી તરંગો અને સ્વચ્છ જળકણોથી ભરેલી, સર્વત્ર ધોળા પથ્થરોને ધોઈને પર્વત રાજાને સુંદરતા આપે છે.
દેવૈશ્ચારણકિન્નરૈઃ પરિવૃતો ગંધર્વવિદ્યાધરૈઃ સિદ્ધૈરપ્સરસાંગણૈર્મુનિજનૈર્નાગેંદ્ર વિદ્યાધરૈઃ । શ્રીખંડૈર્બહુચંદનૈસ્સસરલૈઃ શાલૈસ્તમાલૈર્ગિરી રુદ્રા ક્ષૈર્વરસિદ્ધિદાયકઘનૈઃ કલ્પદ્રુમૈઃ શોભતે
દેવતાઓ, ચારણો, કિન્નરો, ગંધર્વો, વિદ્યાધરો, સિદ્ધો, અપ્સરાઓના સમૂહો, ઋષિઓ, નાગરાજો અને વિદ્યાધરો દ્વારા ઘેરાયેલો; ચંદન, અનેક સુગંધિત વૃક્ષો, શાલ, તમાલ, રુદ્રાક્ષ વૃક્ષો, કલ્પવૃક્ષો અને વરદાન આપતા મેઘોથી પર્વત શોભાયમાન છે.
નાનાધાતુવિચિત્રો વૈ નાનારત્નવિચિત્રિતૈઃ । વિમાનૈઃ કાંચનૈર્દંડૈઃ કલત્રૈરુપશોભતે
વિવિધ ધાતુઓ અને રત્નોથી શોભાયમાન, સુવર્ણ મહેલો, સ્તંભો અને સાથીઓથી પર્વત સુંદર લાગે છે.
નાલિકેરવનૈર્દિવ્યૈઃ પૂગવૃક્ષૈર્વિરાજતે । દિવ્યપુન્નાગબકુલૈઃ કદલીખંડમંડિતૈઃ
આ સ્થાન દેવતાવત્ નાળિયેર અને સુપારીના વનોથી શોભે છે, તેમાં દિવ્ય પુન્નાગ અને બકુલના વૃક્ષો છે, અને કેળાના ઝાડના ઝુંડોથી પણ સજ્જ છે.
પુષ્પકૈશ્ચંપકૈરદ્રિ પાઃટલૈઃ કેતકૈસ્તથા । નાનાવલ્લીવિતાનૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ પદ્મકૈસ્તથા
તે પર્વત પુષ્પ, ચંપા, પાટલ અને કેતકીના ફૂલો અને વિવિધ ફૂલી રહેલી વેલો તથા પદ્મકના વૃક્ષોથી સુંદર દેખાય છે.
નાનાવર્ણૈઃ સુપુષ્પૈશ્ચ નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતઃ । દિવ્યવૃક્ષૈઃ સમાકીર્ણઃ સ્ફાટિકસ્ય શિલાતલૈઃ
તે અનેક રંગીન સુંદર ફૂલો અને વિવિધ વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે, દિવ્ય વૃક્ષો અને સ્વચ્છ સ્ફટિક જેવી પથ્થરની સપાટીઓથી ભરેલું છે.
યોગિયોગીન્દ્ર સંસિદ્ધૈઃ કંદરાંતર્નિવાસિભિઃ । નિર્ઝરૈશ્ચૈવ રમ્યૈશ્ચ બહુપ્રસ્રવણૈર્ગિરિઃ
તે પર્વતની ગુફાઓમાં સિદ્ધ યોગીઓ અને મહાયોગીઓ વસે છે, અને ત્યાં મનોહર ઝરણા તથા અનેક પ્રવાહો વહે છે.
નદીપ્રવાહસંહ્રષ્ટૈઃ સંગમૈરુપશોભતે । હ્રદૈશ્ચ પલ્વલૈઃ કુંડૈર્નિર્મલોદકધારિભિઃ
નદીઓના પ્રવાહોનું સંગમ તેને શોભ આપે છે, અને સ્વચ્છ જળવાળા તળાવો, સરોવર અને કુંડથી તે શણગારાયેલું છે.
ગિરિરાજો વિભાત્યેકઃ સાનુભિઃ સહ સંસ્થિતૈઃ । શરભૈશ્ચૈવ શાર્દૂલૈર્મૃગયૂથૈરલંકૃતઃ
પર્વતોનો રાજા પોતાના શિખરો સાથે એકલો તેજસ્વી લાગે છે, અને તે શરભ, વાઘ તથા જંગલી પ્રાણીઓના ટોળા દ્વારા શોભાયમાન છે.