દાનેન નશ્યતે પાપં તસ્માદ્દાનં દદસ્વ હિ । અશ્વમેધાદિભિર્યજ્ઞૈર્યજસ્વ નૃપસત્તમ
દાનથી પાપ નાશ પામે છે, એટલે તું જરૂર દાન આપજે. હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અશ્વમેઘ વગેરે યજ્ઞો પણ કરજે.
ભૂમિદાનાદિકં દાનં બ્રાહ્મણેભ્યો દદસ્વ વૈ । સુદાનાત્પ્રાપ્યતે ભોગઃ સુદાનાત્પ્રાપ્યતે યશઃ
ભૂમિદાન અને બીજા દાન પણ બ્રાહ્મણોને આપજે. ઉત્તમ દાનથી ભોગ મળે છે અને ઉત્તમ દાનથી યશ પણ મળે છે.
સુદાનાજ્જાયતે કીર્તિઃ સુદાનાત્પ્રાપ્યતે સુખમ્ । દાનેન સ્વર્ગમાપ્નોતિ ફલં તત્ર ભુનક્તિ ચ
ઉત્તમ દાનથી કીર્તિ મળે છે, ઉત્તમ દાનથી સુખ મળે છે. દાનથી સ્વર્ગ મળે છે અને ત્યાં તેનું ફળ પણ ભોગવી શકાય છે.
દત્તસ્યાપિ સુદાનસ્ય શ્રદ્ધાયુક્તસ્ય સત્તમ । કાલે પ્રાપ્તે વ્રજેત્તીર્થં પુણ્યસ્યાપિ ફલં ત્વિદમ્
જે શ્રદ્ધાથી ઉત્તમ દાન આપે છે, હે શ્રેષ્ઠ, એ પણ યોગ્ય સમયે તીર્થયાત્રા કરે, એ પણ પુણ્યનું ફળ છે.
પાત્રભૂતાય વિપ્રાય શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા । યો દદાતિ મહાદાનં મયિ ભાવં નિવેશ્ય ચ
જે શ્રદ્ધાથી પવિત્ર મનથી અને મને ભક્તિથી સ્મરીને યોગ્ય બ્રાહ્મણને મહાદાન આપે છે,
તસ્યાહં સકલં દદ્મિ મનસા યંયમિચ્છતિ । વેન ઉવાચ- કાલં દાનસ્ય મે બ્રૂહિ કીદૃક્કાલસ્ય લક્ષણમ્
એને હું મનથી જે ઇચ્છે છે તે બધું પૂરું કરું છું. વેનાએ પૂછ્યું: દાન આપવાનો યોગ્ય સમય કયો છે અને એ સમયની ઓળખ શું છે, એ કહો.
તીર્થસ્યાપિ ચ યદ્રૂપં પાત્રસ્યાપિ સુલક્ષણમ્ । દાનસ્યાપિ જગન્નાથ વિધિં વિસ્તરતો વદ
તીર્થનું સ્વરૂપ શું છે, યોગ્ય પાત્રના ગુણ કયા છે અને દાન આપવાની યોગ્ય રીત શું છે, હે જગન્નાથ, એ બધું વિગતે કહો.
પ્રસાદસુમુખો ભૂત્વા દયા મે યદિ વર્ત્તતે । શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-। દાનકાલં પ્રવક્ષ્યામિ નિત્યં નૈમિત્તિકં નૃપ
જો તું પ્રસન્ન ચિત્તે અને દયાળુ બનીને પૂછે છે, તો હે રાજા, હું દાન આપવાનો નિયમિત, વિશેષ અને અન્ય સમય સમજાવું છું.
કામ્યં ચાન્યં મહારાજ ચતુર્થપ્રાપકં પુનઃ । સૂર્યોદયસ્ય વેલાયાં પાપં નશ્યતિ સર્વતઃ
અને કામના માટે તથા બીજા પ્રકારના દાન અને ચોથો જે સિદ્ધિ આપે છે, એ પણ કહું છું, હે મહારાજા. સૂર્યોદયના સમયે બધું પાપ નાશ પામે છે.
અંધકારાધિકા ઘોરા નરાણાં નાશકારકાઃ । દિવિ સૂર્યો મમાંશોઽયં તેજસાં કલ્પિતો નિધિઃ
ઘોર અંધકારનો સમય માણસો માટે વિનાશક છે. આકાશમાં સૂર્ય મારું જ અંશ છે, જે પ્રકાશનો ખજાનો છે.
તસ્યૈવ તેજસા દગ્ધા ભસ્મતાં યાંતિ કિલ્બિષાઃ । ઉદયંતં મમાંશં યો દૃષ્ટ્વા દત્તે તુ વાર્યપિ
એ જ તેજથી બધા પાપ ભસ્મ થઈ જાય છે. જે કોઈ મારા અંશરૂપ સૂર્યને ઉગતો જોઈને પાણી પણ આપે છે,
તસ્ય કિં કથ્યતે ભૂપ નિત્યં પુણ્યવિવર્દ્ધનમ્ । સંપ્રાપ્તાયાં સુવેલાયાં તસ્યાં પુણ્યકરો નરઃ
હે રાજા, એનું પુણ્ય સતત વધે છે, એમાં શું વધારે કહેવું? એ શુભ સમયે જે દાન આપે છે, એ પુણ્યવાન બને છે.
સ્નાત્વાભ્યર્ચ્ય પિતૄન્દેવાન્દાનદાતા ભવેત્પુનઃ । યથાશક્તિપ્રભાવેન શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા
સ્નાન કરીને, પિતૃઓ અને દેવતાઓની પૂજા કરીને, પછી પોતાની શક્તિ અને શ્રદ્ધાથી પવિત્ર મનથી દાન આપવું જોઈએ.
અન્નં પયઃ ફલં પુષ્પં વસ્ત્રં તાંબૂલભૂષણમ્ । હેમરત્નાદિકં ચૈવ તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્
અન્ન, દૂધ, ફળ, ફૂલ, વસ્ત્ર, પાન, આભૂષણ, સોનાં-રત્ન વગેરે જે કંઈ આપે છે, એનું પુણ્ય અનંત હોય છે.
મધ્યાહ્ને તુ તતો રાજન્નપરાહ્ણે તથૈવ ચ । મામુદ્દિશ્ય ચ યો દદ્યાત્તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્
પછી મધ્યાહ્ને અને અપરસંધ્યાએ પણ, હે રાજા, જે મારા નામે દાન આપે છે, એનું પુણ્ય પણ અનંત હોય છે.
ખાદ્યપાનાદિકં મિષ્ટ લેપનં ગંધકુંકુમમ્ । કર્પૂરાદિકમેવાપિ વસ્ત્રાલંકારસંયુતમ્
મીઠા ખોરાક-પેય, લાપસી, ચંદન, કુંકુમ, કપૂર વગેરે, વસ્ત્ર અને આભૂષણ સાથે આપે છે.
અવિચ્છિન્નં દદાત્યેવં ભોગસૌખ્યપ્રદાયકમ્ । નિત્યકાલો મયા ખ્યાતો દાનપૂજાર્થિનાં શુભઃ
અવિરત દાન આપવાથી ભોગ અને સુખ મળે છે; દાન અને પૂજા ઇચ્છનારાઓ માટે સતત શુભ સમય છે, એવું મેં જાહેર કર્યું છે.
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ નૈમિત્તિકમનુત્તમમ્ । ત્રિકાલેષ્વપિ દાતવ્યં દાનમેવ ન સંશયઃ
હવે હું શ્રેષ્ઠ વિશેષ સમય વિશે કહું છું; ત્રણેય સમયે દાન આપવું જ જોઈએ, એમાં કોઈ શંકા નથી.
શૂન્યં દિનં ન કર્તવ્યમાત્મનો હિતમિચ્છતા । યસ્મિન્કાલે પ્રદત્તં હિ કિંચિદ્દાનં નરાધિપ
જેને પોતાનું કલ્યાણ જોઈએ છે, તેણે એક પણ દિવસ ખાલી ન જવા દેવો જોઈએ; રાજા, જે સમયે થોડું પણ દાન આપવામાં આવે છે—
તત્પ્રભાવાન્મહાપ્રાજ્ઞો બહુસામર્થ્યસંયુતઃ । ધનાઢ્યો ગુણવાન્પ્રાજ્ઞઃ પંડિતોઽપિ વિચક્ષણઃ
એના પ્રભાવથી બુદ્ધિશાળી અને શક્તિશાળી માણસ ધનવાન, ગુણવાન, વિદ્વાન અને સમજદાર બને છે.
પક્ષં માસં દિનં યાવન્ન દત્તં વૈ યદાશનમ્ । તમેવ વારયામ્યેવ ભક્ષ્યાચ્ચૈવ નરોત્તમમ્
પક્ષ, મહિનો કે એક દિવસ સુધી પણ જો જે ભોજન આપવાનું હતું તે ન આપવામાં આવે, તો હું એ જ ભોજન અને શ્રેષ્ઠ ખોરાક એ ઉત્તમ માણસથી રોકી લઉં છું.
સ્વમલં ભક્ષિતં ચૈવ અદત્વા દાનમુત્તમમ્ । ઉત્પાદયામ્યહં રોગં સર્વભોગનિવારણમ્
જો કોઈ પોતાનું અશુદ્ધ ભોજન દાન આપ્યા વિના ખાય છે, તો હું એમાં રોગ પેદા કરું છું, જે બધા સુખોને અટકાવે છે.
તેષાં કાયેષ્વસંતુષ્ટો બહુપીડાપ્રદાયકમ્ । મંદાનલેન સંયુક્તં જ્વરસંતાપકારકમ્
જેઓના શરીરમાં હું સંતોષ પામતો નથી, તેમને હું ભારે પીડા આપું છું, મંદ તાવ અને બીમારીની તકલીફ સાથે.
ત્રિકાલેષુ ન દત્તં યૈર્બ્રાહ્મણેષુ સુરેષુ ચ । સ્વયમશ્નાતિ મિષ્ટં તુ તેન પાપં મહત્કૃતમ્
જે લોકો ત્રણેય સમયે બ્રાહ્મણો કે દેવતાઓને દાન આપતા નથી અને પોતે સ્વાદિષ્ટ ખોરાક ખાય છે, તેઓ મોટું પાપ કરે છે.
પ્રાયશ્ચિત્તેન રૌદ્રેણ તમેવં પરિશોધયેત્ । ઉપવાસૈર્મહારાજ કાયશોષકરાદિકૈઃ
એ પાપનું પ્રાયશ્ચિત્ત કઠિન ઉપવાસ અને શરીરને દુર્બળ બનાવતી રીતોથી કરવું જોઈએ, હે મહારાજા.
ચર્મકારો યથા ચર્મ કુંડસ્થોપરિ નિર્ઘૃણઃ । શોધયેચ્ચ કષાયૈશ્ચ તચ્ચર્મસ્ફોટયેદ્યથા
જેમ ચામડાવાળો માણસ કડકાઈથી વાટમાં પડેલું ચામડું કડક દ્રવ્યો વડે સાફ કરે છે અને ચામડું ફાટી જાય છે—
તથાહં પાપકર્તારં શોધયામિ ન સંશયઃ । ઔષધીનાં સુયોગાચ્ચ કષાયૈઃ કટુકૈર્ધ્રુવમ્
એ જ રીતે, હું પાપ કરનારને નિશ્ચિત રીતે ઔષધિ અને કડક કસેલા દ્રવ્યો વડે શુદ્ધ કરું છું.
ઉષ્ણોદકૈશ્ચ સંતાપૈર્વૈદ્યરૂપેણ નાન્યથા । અન્યે ભુંજન્તિ તસ્યોગ્ર ભોગાન્પુણ્યાન્મનોનુગાન્
ગરમ પાણી અને તકલીફો દ્વારા, ડૉક્ટર રૂપે—not otherwise—બીજાઓ એ માણસે ઇચ્છેલા તીવ્ર પુણ્યભોગોનો આનંદ માણે છે.
કિં કરોતિ સમર્થશ્ચ ન દત્તં દાનમુત્તમમ્ । મહતા પાપરૂપેણ તમેવં પરિતાપયે
શક્તિશાળી માણસે જો શ્રેષ્ઠ દાન ન આપ્યું હોય તો એ શું કરે છે? હું તેને મોટું પાપરૂપ દુઃખ આપું છું.
નિત્યકાલસ્ય યદ્દાનમાત્માર્થં પાપિભિર્યથા । ન દત્તં રાજરાજેંદ્ર શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા
નિત્યકાળે જે દાન પાપી લોકો પોતાના માટે શ્રદ્ધાથી શુદ્ધ મનથી નથી આપતા, હે રાજાઓના રાજા—