મુહ્યન્નિવ મહામોહૈર્ગ્લાનશ્ચલિતમાનસઃ । વેપમાનસ્તતસ્ત્વંગો દૂયમાનઃ સમાગતઃ
મહાન મોહથી будто મૂર્છિત થઈ, મન અસ્થિર અને શરીર કંપતું, દુઃખી થઈ ત્યાં પહોંચ્યો.
તામાલોક્ય વિશાલાક્ષીં મૃત્યુકન્યાં યશસ્વિનીમ્ । અથોવાચ મહાત્મા સ સુનીથાં ચારુહાસિનીમ્
વિશાળ નેત્રવાળી, યમરાજની પ્રતિભાશાળી પુત્રીને જોઈ, મહાત્માએ સુંદર હાસ્યવાળી સુનીથાને કહ્યું.
કા ત્વં કસ્ય વરારોહે સખીભિઃ પરિવારિતા । કેન કાર્યેણ સંપ્રાપ્તા કેન ત્વં પ્રેષિતા વનમ્
હે સુંદરાં, તું કોણ છે? કોની પુત્રી છે? તારી સાથીઓ સાથે અહીં કયા હેતુથી આવી છે? કોણે તને આ જંગલમાં મોકલી છે?
તવાંગં સુંદરં સર્વમત્ર ભાતિ મહાવને । સમાચક્ષ્વ મમાદ્યૈવ પ્રસાદસુમુખી ભવ
આ મહાવનમાં તારો આખો રૂપ સુંદર રીતે ઝળકે છે; આજે મને કહેજે, હે પ્રસન્ન ચહેરાવાળી, અને મારા પર કૃપા કર.
માયામોહેન સંમુગ્ધસ્તસ્યાઃ કર્મ ન વિંદતિ । માર્ગણૈર્મન્મથસ્યાપિ પરિવિદ્ધો મહામુનિઃ
માયાના મોહથી મગ્ન થઈ, તે તેની ક્રિયાઓ સમજતો નહોતો; મહાન મુનિ પણ મનમથના બાણોથી ઘાયલ થયો.
એવંવિધં મહદ્વાક્યં સમાકર્ણ્ય મહામતેઃ । નોવાચ કિંચિત્સા વિપ્રં સમાલોક્ય સખીમુખમ્
મહાન બુદ્ધિવાનના આવા વચન સાંભળી, તે બ્રાહ્મણને કંઈ બોલી નહીં, પણ પોતાની સાથીના ચહેરા તરફ જોઈ.
રંભાં ચ પ્રેરયામાસ સુનીથા સંજ્ઞયા સખીમ્ । સમુવાચ તતો રંભા સાદરં તં દ્વિજં પ્રતિ
સુનીથાએ સંકેતથી પોતાની સાથી રંભાને પ્રેરણા આપી; ત્યારબાદ રંભાએ એ બ્રાહ્મણને આદરપૂર્વક કહ્યું.
ઇયં કન્યા મહાભાગા મૃત્યોશ્ચાપિ મહાત્મનઃ । સુનીથાખ્યા પ્રસિદ્ધેયં સર્વલક્ષણસંપદા
આ કન્યા મહાભાગ્યશાળી છે, યમરાજની પુત્રી સુનીથા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે.
પતિમન્વિચ્છતી બાલા ધર્મવંતં તપોનિધિમ્ । શાંતં દાંતં મહાપ્રાજ્ઞં વેદવિદ્યાવિશારદમ્
આ યુવા કન્યા ધર્મવંત, તપશ્ચર્યામાં નિષ્ણાત, શાંત, દમવંત, મહાપ્રજ્ઞ અને વેદજ્ઞાનમાં પારંગત પતિની ઇચ્છા રાખે છે.
એવંવિધં મહદ્વાક્યં સમાકર્ણ્ય મહામુનિઃ । તામુવાચ તતસ્ત્વંગો રંભામપ્સરસાં વરામ્
આવા મહાન વચન સાંભળી, મહામુનિએ પછી અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભાને કહ્યું.
મયા ચારાધિતો વિષ્ણુઃ સર્વવિશ્વમયો હરિઃ । તેન દત્તો વરો મહ્યં પુત્રાખ્યઃ સર્વસિદ્ધિદઃ
મેં સર્વવિશ્વમાં વ્યાપક હરિ, વિષ્ણુની ઉપાસના કરી છે; તેમણે મને સર્વ સિદ્ધિ આપનાર પુત્ર નામનો વરદાન આપ્યો છે.
તન્નિમિત્તમહં ભદ્રે સુતાર્થં નિત્યમેવ ચ । કસ્યચિત્પુણ્યવીર્યસ્ય કન્યામેકાં પ્રચિંતયે
એ હેતુથી, હે ભદ્રે, હું હંમેશા પુત્ર માટે કોઈ પુણ્યશાળી પુરુષની કન્યાનો વિચાર કરું છું.
સદૈવાહં ન પશ્યામિ સુભાર્યાં સત્યમીદૃશીમ્ । ઇયં ધર્મસ્ય વૈ કન્યા ધર્માચારા વરાનના
હું ક્યારેય આવી સારા ગુણવાળી પત્ની જોયી નથી; આ તો ખરેખર ધર્મની પુત્રી છે, શ્રેષ્ઠ આચારવાળી અને સુંદર મુખવાળી છે.
મામેવં હિ ભજત્વેષા યદિ કાન્તમિહેચ્છતિ । યં યમિચ્છેદિયં બાલા તં દદામિ ન સંશયઃ
જો તેને પ્રિય પતિની ઇચ્છા હોય તો એ મને પસંદ કરે; આ બાલા જેને ઇચ્છે તેને હું નિઃસંદેહે આપીશ.
અદેયં દેયમિત્યાહ અસ્યાઃ સંગમકારણાત્ । એકમેવં ત્વયા દેયં શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમ
આના સંગ માટે શું આપવું અને શું ન આપવું એ કહેવાય છે; પણ તારે માત્ર એક જ વસ્તુ આપવી પડશે, એ સાંભળ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
રંભોવાચ- વિપ્રેંદ્ર ત્વં શૃણુષ્વેહ પ્રતિજ્ઞાં વચ્મિ સાંપ્રતમ્ । એષા નૈવ ત્વયા ત્યાજ્યા ધર્મપત્ની તવૈવ હિ
રંભાએ કહ્યું: હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, હવે મારી પ્રતિજ્ઞા સાંભળ; આ ધર્મપત્ની તું ક્યારેય ત્યજીશ નહીં, એ હંમેશા તારી જ રહેશે.
અસ્યા દોષો ગુણો નૈવ ગ્રાહ્ય એવ ત્વયા કદા । ઇત્યર્થે પ્રત્યયં વિપ્ર પ્રત્યક્ષં પરિદર્શય
તારે ક્યારેય એમાં કોઈ દોષ કે ગુણ સ્વીકારવો નથી; હે બ્રાહ્મણ, આ વાત સાચી છે એ સાબિત કરવા માટે સ્પષ્ટ પુરાવો બતાવ.
સ્વહસ્તં દેહિ વિપ્રેંદ્ર સત્યપ્રત્યયકારકમ્ । એવમસ્તુ મયા દત્તો હ્યસ્યા હસ્તો ન સંશયઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તું પોતાનો હાથ આપ, જે સત્ય અને વિશ્વાસનું નિશાન છે; આમ, મેં એની હાથ આપ્યો છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સૂત ઉવાચ- એવં સંબધિકં કૃત્વા સત્યપ્રત્યયકારકમ્ । ગાંધર્વેણ વિવાહેન સુનીથામુપયેમિવાન્
સૂતાએ કહ્યું: આ રીતે સંબંધ બાંધી, સત્યમાં વિશ્વાસ પેદા કરીને, તેણે ગાંધર્વ વિધિથી સુનીથાનો વિવાહ કર્યો.
તસ્મૈ દત્વા સુનીથાં તાં રંભા હૃષ્ટેન ચેતસા । સા તાં ચામંત્રયિત્વા વૈ ગતા ગેહં સ્વકં પુનઃ
રંભાએ ખુશ દિલથી સુનીથાને તેને આપી, અને પછી એને વિદાય આપી પોતાનાં ઘેર પાછી ગઈ.
પ્રહૃષ્ટચેતસઃ સખ્યઃ સ્વસ્થાનં પરિજગ્મિરે । ગતાસુ તાસુ સર્વાસુ સખીષુ દ્વિજસત્તમઃ
એની ખુશ સખીઓ પણ પોતપોતાના ઘરે પરત ગઈ; બધાજ સખીઓ જતા, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ ત્યાં રહ્યો.
રેમે ત્વંગસ્તયા સાર્ધં પ્રિયયા ભાર્યયા સહ । તસ્યામુત્પાદ્ય તનયં સર્વલક્ષણસંયુતમ્
એણે પોતાની પ્રિય પત્ની સુનીથાસાથે આનંદ માણ્યો; એમાંથી એક સર્વલક્ષણયુક્ત પુત્ર જન્મ્યો.
ચકાર નામ તસ્યૈવ વેનાખ્યં તનયસ્ય હિ । વવૃધે સ મહાતેજાઃ સુનીથાતનયસ્તદા
એ પુત્રને એણે વેણ નામ આપ્યું; સુનીથાનો એ પુત્ર, મહાન તેજવાળો, ત્યારે વધતો ગયો.
વેદશાસ્ત્રમધીત્યૈવ ધનુર્વેદં ગુણાન્વિતમ્ । સર્વાસામપિ મેધાવી વિદ્યાનાં પારમેયિવાન્
એણે વેદ-શાસ્ત્રો અને ગુણયુક્ત ધનુર્વેદ શીખ્યા; એ બધામાં સૌથી બુદ્ધિશાળી બની, દરેક વિદ્યા પર પારંગત થયો.
અંગસ્ય તનયો વેનઃ શિષ્ટાચારેણ વર્તતે । સ વેનો બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠઃ ક્ષત્ત્રાચારપરોઽભવત્
અંગનો પુત્ર વેણ શ્રેષ્ઠ આચારમાં ચાલતો; હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ વેણ ક્ષત્રિય ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન રહ્યો.
દિવિ ચેંદ્રો યથા ભાતિ સર્વતેજઃસમન્વિતઃ । ભાત્યેવં તુ મહાપ્રાજ્ઞઃ સ્વબલેન પરાક્રમૈઃ
જેમ ઇન્દ્ર સ્વર્ગમાં સર્વ તેજથી ઉજવાય છે, તેમ એ મહાન બુદ્ધિશાળી પોતાનાં બળ અને પરાક્રમથી તેજસ્વી લાગતો.
ચાક્ષુષસ્યાંતરે પ્રાપ્તે વૈવસ્વતસમાગતે । પ્રજાપાલં વિના લોકે પ્રજાઃ સીદંતિ સર્વદા
જ્યારે ચાક્ષુષ મનુનો સમય પૂરો થયો અને વૈવસ્વત યુગ આવ્યો, ત્યારે રક્ષક વગર praja હંમેશા દુઃખી રહેતી.
ઋષયો ધર્મતત્ત્વજ્ઞાઃ પ્રજાહેતોસ્તપોધનાઃ । વ્યચિંતયન્મહીપાલં ધર્મજ્ઞં સત્યપંડિતમ્
ધર્મનું તત્વ જાણનારા, તપથી સમૃદ્ધ ઋષિઓએ praja માટે એવા રાજાને વિચાર્યો, જે ધર્મમાં પંડિત અને સાચો જ્ઞાની હોય.
તં વેનમેવ દદૃશુઃ સંપન્નં લક્ષણૈર્યુતમ્ । પ્રાજાપત્યે પદે પુણ્યે અભ્યષિંચન્દ્વિજોત્તમાઃ
એમણે વેણને જ સર્વલક્ષણયુક્ત જોઈને, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ તેને પવિત્ર પ્રજાપતિ પદે બેસાડ્યો.
અભિષિક્તે મહાભાગે ત્વંગપુત્રે તદા નૃપે । તે પ્રજાપતયઃ સર્વે જગ્મુશ્ચૈવ તપોવનમ્
જ્યારે અંગપુત્ર મહાભાગને રાજતિલક મળ્યો, ત્યારે બધા પ્રજાપતિઓ તપવનમાં ગયા.