દોલાયાં સા સમારૂઢા સર્વશૃઙ્ગારશોભિતા । કૌશેયેન સુનીલેન રાજમાના વરાનના
એ સુંદરમુખી સ્ત્રી સર્વાંગી શૃંગારથી શોભિત થઈ ઝૂલામાં બેઠી, અને સુંદર નિલકાંતી કાંજીવરણના વસ્ત્રોમાં ઝગમગતી હતી.
બંધૂકપુષ્પવર્ણેન કંચુકેન દ્વિજોત્તમ । સર્વાંગસુંદરી બાલા વીણાતાલકરાવિલા
બંધીકા ફૂલના રંગના કંચુકમાં, સર્વાંગી સુંદર યુવતી, વીણા વગાડવામાં કુશળ, સર્વે અંગોથી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
ગાયમાના વરં ગીતં સુસ્વરં વિશ્વમોહનમ્ । તાભિઃ પરિવૃતા બાલા સખીભિઃ સુમનોહરા
એ સુંદર યુવતી મીઠા અને મનોહર ગીત ગાઈ રહી હતી, અને તેની આસપાસ મનમોહક સખીઓ ભેગી થઈ હતી.
અંગસ્તુ કંદરે પુણ્યે એકાંતે ધ્યાનમાસ્થિતઃ । કામક્રોધવિહીનસ્તુ ધ્યાયમાનો જનાર્દનમ્
એ પવિત્ર ગુફામાં, અંંગિરા એકાંતમાં ધ્યાનમાં બેસેલા, કામ અને ક્રોધથી મુક્ત થઈને જનાર્દનનું ચિંતન કરતા હતા.
સ શ્રુત્વા સુસ્વરં ગીતં મધુરં સુમનોહરમ્ । તાલમાનક્રિયોપેતં સર્વસત્વવિકર્ષણમ્
એ મીઠું, સુમધુર અને મનોહર ગીત, તાલ અને લયથી ભરપૂર, સર્વે જીવોને આકર્ષતું, એમ સાંભળતાં,
ધ્યાનાચ્ચચાલ તેજસ્વી માયાગીતેન મોહિતઃ । સમુત્થાયાસનાત્તૂર્ણં વીક્ષમાણો મુહુર્મુહુઃ
માયાના ગીતથી મોહિત થઈ, તેજસ્વી ઋષિનું ધ્યાન તૂટી ગયું; તેઓ તરત જ આસનેથી ઊભા થયા અને વારંવાર જોવા લાગ્યા.
જગામ તત્ર વેગેન માયાચલિતમાનસઃ । દોલાસંસ્થાં વિલોક્યૈવ વીણાદંડકરાવિલામ્
માયાથી મન ચંચળ થઈ, તેઓ ઝડપથી ત્યાં ગયા, અને ઝૂલામાં બેઠેલી, વીણાની ડાંડી પકડેલી એ યુવતીને જોયા.
હસમાનાં સુગાયંતીં પૂર્ણચંદ્રનિભાનનામ્ । મોહિતસ્તેન ગીતેન રૂપેણાપિ મહાયશાઃ
હસતી, મીઠું ગીત ગાતી, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી એ યુવતીને જોઈ, મહાન યશસ્વી ઋષિ એના ગીત અને રૂપથી મોહિત થઈ ગયા.
તસ્યા લાવણ્યભાવેન મન્મથસ્ય શરાહતઃ । આકુલવ્યાકુલજ્ઞાન ઋષિપુત્રો દ્વિજોત્તમઃ
તેના રૂપના લાવણ્યથી મોહીત થઈ, મનમથના બાણોથી ઘાયલ થયેલા મહાન ઋષિપુત્રનું મન ગૂંચવાઈ ગયું.
પ્રલપત્યતિમોહેન જૃંભતે ચ પુનઃ પુનઃ । સ્વેદઃ કંપોથ સંતાપસ્તસ્યાજાયત તત્ક્ષણાત્
અતિમોહમાં તે અડબડી બોલતો રહ્યો અને વારંવાર જમ્હાઈ લ્યો; એ ક્ષણે જ તેને ઘમ, કંપ અને ઉદ્વેગ અનુભવાયો.
મુહ્યન્નિવ મહામોહૈર્ગ્લાનશ્ચલિતમાનસઃ । વેપમાનસ્તતસ્ત્વંગો દૂયમાનઃ સમાગતઃ
મહાન મોહથી будто મૂર્છિત થઈ, મન અસ્થિર અને શરીર કંપતું, દુઃખી થઈ ત્યાં પહોંચ્યો.
તામાલોક્ય વિશાલાક્ષીં મૃત્યુકન્યાં યશસ્વિનીમ્ । અથોવાચ મહાત્મા સ સુનીથાં ચારુહાસિનીમ્
વિશાળ નેત્રવાળી, યમરાજની પ્રતિભાશાળી પુત્રીને જોઈ, મહાત્માએ સુંદર હાસ્યવાળી સુનીથાને કહ્યું.
કા ત્વં કસ્ય વરારોહે સખીભિઃ પરિવારિતા । કેન કાર્યેણ સંપ્રાપ્તા કેન ત્વં પ્રેષિતા વનમ્
હે સુંદરાં, તું કોણ છે? કોની પુત્રી છે? તારી સાથીઓ સાથે અહીં કયા હેતુથી આવી છે? કોણે તને આ જંગલમાં મોકલી છે?
તવાંગં સુંદરં સર્વમત્ર ભાતિ મહાવને । સમાચક્ષ્વ મમાદ્યૈવ પ્રસાદસુમુખી ભવ
આ મહાવનમાં તારો આખો રૂપ સુંદર રીતે ઝળકે છે; આજે મને કહેજે, હે પ્રસન્ન ચહેરાવાળી, અને મારા પર કૃપા કર.
માયામોહેન સંમુગ્ધસ્તસ્યાઃ કર્મ ન વિંદતિ । માર્ગણૈર્મન્મથસ્યાપિ પરિવિદ્ધો મહામુનિઃ
માયાના મોહથી મગ્ન થઈ, તે તેની ક્રિયાઓ સમજતો નહોતો; મહાન મુનિ પણ મનમથના બાણોથી ઘાયલ થયો.
એવંવિધં મહદ્વાક્યં સમાકર્ણ્ય મહામતેઃ । નોવાચ કિંચિત્સા વિપ્રં સમાલોક્ય સખીમુખમ્
મહાન બુદ્ધિવાનના આવા વચન સાંભળી, તે બ્રાહ્મણને કંઈ બોલી નહીં, પણ પોતાની સાથીના ચહેરા તરફ જોઈ.
રંભાં ચ પ્રેરયામાસ સુનીથા સંજ્ઞયા સખીમ્ । સમુવાચ તતો રંભા સાદરં તં દ્વિજં પ્રતિ
સુનીથાએ સંકેતથી પોતાની સાથી રંભાને પ્રેરણા આપી; ત્યારબાદ રંભાએ એ બ્રાહ્મણને આદરપૂર્વક કહ્યું.
ઇયં કન્યા મહાભાગા મૃત્યોશ્ચાપિ મહાત્મનઃ । સુનીથાખ્યા પ્રસિદ્ધેયં સર્વલક્ષણસંપદા
આ કન્યા મહાભાગ્યશાળી છે, યમરાજની પુત્રી સુનીથા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે.
પતિમન્વિચ્છતી બાલા ધર્મવંતં તપોનિધિમ્ । શાંતં દાંતં મહાપ્રાજ્ઞં વેદવિદ્યાવિશારદમ્
આ યુવા કન્યા ધર્મવંત, તપશ્ચર્યામાં નિષ્ણાત, શાંત, દમવંત, મહાપ્રજ્ઞ અને વેદજ્ઞાનમાં પારંગત પતિની ઇચ્છા રાખે છે.
એવંવિધં મહદ્વાક્યં સમાકર્ણ્ય મહામુનિઃ । તામુવાચ તતસ્ત્વંગો રંભામપ્સરસાં વરામ્
આવા મહાન વચન સાંભળી, મહામુનિએ પછી અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભાને કહ્યું.
મયા ચારાધિતો વિષ્ણુઃ સર્વવિશ્વમયો હરિઃ । તેન દત્તો વરો મહ્યં પુત્રાખ્યઃ સર્વસિદ્ધિદઃ
મેં સર્વવિશ્વમાં વ્યાપક હરિ, વિષ્ણુની ઉપાસના કરી છે; તેમણે મને સર્વ સિદ્ધિ આપનાર પુત્ર નામનો વરદાન આપ્યો છે.
તન્નિમિત્તમહં ભદ્રે સુતાર્થં નિત્યમેવ ચ । કસ્યચિત્પુણ્યવીર્યસ્ય કન્યામેકાં પ્રચિંતયે
એ હેતુથી, હે ભદ્રે, હું હંમેશા પુત્ર માટે કોઈ પુણ્યશાળી પુરુષની કન્યાનો વિચાર કરું છું.
સદૈવાહં ન પશ્યામિ સુભાર્યાં સત્યમીદૃશીમ્ । ઇયં ધર્મસ્ય વૈ કન્યા ધર્માચારા વરાનના
હું ક્યારેય આવી સારા ગુણવાળી પત્ની જોયી નથી; આ તો ખરેખર ધર્મની પુત્રી છે, શ્રેષ્ઠ આચારવાળી અને સુંદર મુખવાળી છે.
મામેવં હિ ભજત્વેષા યદિ કાન્તમિહેચ્છતિ । યં યમિચ્છેદિયં બાલા તં દદામિ ન સંશયઃ
જો તેને પ્રિય પતિની ઇચ્છા હોય તો એ મને પસંદ કરે; આ બાલા જેને ઇચ્છે તેને હું નિઃસંદેહે આપીશ.
અદેયં દેયમિત્યાહ અસ્યાઃ સંગમકારણાત્ । એકમેવં ત્વયા દેયં શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમ
આના સંગ માટે શું આપવું અને શું ન આપવું એ કહેવાય છે; પણ તારે માત્ર એક જ વસ્તુ આપવી પડશે, એ સાંભળ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
રંભોવાચ- વિપ્રેંદ્ર ત્વં શૃણુષ્વેહ પ્રતિજ્ઞાં વચ્મિ સાંપ્રતમ્ । એષા નૈવ ત્વયા ત્યાજ્યા ધર્મપત્ની તવૈવ હિ
રંભાએ કહ્યું: હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, હવે મારી પ્રતિજ્ઞા સાંભળ; આ ધર્મપત્ની તું ક્યારેય ત્યજીશ નહીં, એ હંમેશા તારી જ રહેશે.
અસ્યા દોષો ગુણો નૈવ ગ્રાહ્ય એવ ત્વયા કદા । ઇત્યર્થે પ્રત્યયં વિપ્ર પ્રત્યક્ષં પરિદર્શય
તારે ક્યારેય એમાં કોઈ દોષ કે ગુણ સ્વીકારવો નથી; હે બ્રાહ્મણ, આ વાત સાચી છે એ સાબિત કરવા માટે સ્પષ્ટ પુરાવો બતાવ.
સ્વહસ્તં દેહિ વિપ્રેંદ્ર સત્યપ્રત્યયકારકમ્ । એવમસ્તુ મયા દત્તો હ્યસ્યા હસ્તો ન સંશયઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તું પોતાનો હાથ આપ, જે સત્ય અને વિશ્વાસનું નિશાન છે; આમ, મેં એની હાથ આપ્યો છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સૂત ઉવાચ- એવં સંબધિકં કૃત્વા સત્યપ્રત્યયકારકમ્ । ગાંધર્વેણ વિવાહેન સુનીથામુપયેમિવાન્
સૂતાએ કહ્યું: આ રીતે સંબંધ બાંધી, સત્યમાં વિશ્વાસ પેદા કરીને, તેણે ગાંધર્વ વિધિથી સુનીથાનો વિવાહ કર્યો.
તસ્મૈ દત્વા સુનીથાં તાં રંભા હૃષ્ટેન ચેતસા । સા તાં ચામંત્રયિત્વા વૈ ગતા ગેહં સ્વકં પુનઃ
રંભાએ ખુશ દિલથી સુનીથાને તેને આપી, અને પછી એને વિદાય આપી પોતાનાં ઘેર પાછી ગઈ.