વૈષ્ણવં સર્વપાપઘ્નં દેહિ મે મધુસૂદન । દત્તવાન્સ તદા પુત્રમીદૃશં સર્વધારકમ્
'હે મધુસૂદન, મને વૈષ્ણવ, સર્વપાપનો નાશક પુત્ર આપો; ત્યારે તેણે આવો પુત્ર આપ્યો, જે સર્વનો આધાર છે.'
તદાપ્રભૃતિ વિપ્રેંદ્રઃ પુણ્યાં કન્યાં પ્રપશ્યતિ । યથા ત્વં ચારુસર્વાંગી તથાયં પરિપશ્યતિ
'ત્યાંથી બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એ પુણ્યવંતી કન્યાને જુએ છે; જેમ તું સૌંદર્યથી ભરપૂર છે, તેમ તે પણ તેને એવા રૂપે જુએ છે.'
એનં ગચ્છ વરારોહે અસ્માત્પુત્રો ભવિષ્યતિ । પુણ્યાત્મા પુણ્યધર્મજ્ઞો વિષ્ણુતેજઃ પરાક્રમઃ
'હે સુંદર કન્યા, તું તેની પાસે જા, તેના દ્વારા તને પુત્ર થશે; જે પુણ્યાત્મા, ધર્મ જાણનાર અને વિષ્ણુના તેજ તથા પરાક્રમથી યુક્ત હશે.'
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં તથાહં પૃચ્છિતા ત્વયા । અયં ભર્તા ભવત્યર્હો ભવેદેવ ન સંશયઃ
'તમે જે પૂછ્યું તે બધું કહી દીધું છે; એ તારો પતિ બનવા યોગ્ય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.'
સુશંખસ્યાપિ યઃ શાપો વૃથા સોઽપિ ભવિષ્યતિ । અસ્માજ્જાતે મહાભાગે પુત્રે ધર્મપ્રચારિણિ
'સુશંખનો શાપ પણ નિષ્ફળ જશે; જ્યારે આ પુણ્યવંતીથી ધર્મના પ્રચારક પુત્ર જન્મે.'
ભવિષ્યસિ સુખી ભદ્રે સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્ । સુક્ષેત્રે કૃષિકારસ્તુ બીજં વપતિ તત્પરઃ
'હે સુમને, તું નિશ્ચિતપણે સુખી થશ, હું સાચું કહું છું; સારા ખેતરમાં ખેડૂત શ્રદ્ધાથી બીજ વાવે છે.'
સ તથા ભુંજતે દેવિ યથા બીજં તથા ફલમ્ । અન્યથા નૈવ જાયેત તત્સર્વં સદૃશં ભવેત્
'દેવી, જેવું બીજ, એવુ જ ફળ મળે છે; નહિ તો કંઈ જન્મતું નથી, બધું સમાન જ રહે.'
અયમેષ મહાભાગસ્તપસ્વી પુણ્યવીર્યવાન્ । અસ્ય વીર્યાત્સમુત્પન્નો અસ્યૈવગુણસંપદા
'આ મહાભાગ્યશાળી, તપસ્વી અને પુણ્યશાળી છે; તેના વીર્યથી જન્મેલો સંતાન પણ એના ગુણ અને શક્તિ ધરાવનાર હશે.'
યુક્તઃ પુત્રો મહાતેજાઃસર્વદેહભૃતાં વરઃ । ભવિષ્યતિ મહાભાગ્યો યુક્તાત્મા યોગતત્વવિત્
'પુત્ર યોગ્ય, મહા તેજસ્વી અને સર્વ જીવોમાં શ્રેષ્ઠ થશે; તે મહાભાગ્યશાળી, સંયમિત મનવાળો અને યોગનું તત્વ જાણનાર હશે.'
એવં હિ વાક્યં તુ નિશમ્ય બાલા રંભાપ્રિયોક્તં શિવદાયકં તત્ । વિચિંત્ય બુદ્ધ્યેહ સુનીથયા તદા તત્ત્વાર્થમેતત્પરિસત્યમેવ હિ
'આ રીતે રંભા પ્રિયેના શુભ વચનો સાંભળી, તે કન્યાએ બુદ્ધિપૂર્વક વિચાર્યું અને એ જ સાચું તત્વ છે એવું સમજ્યું.'
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડેવેનોપાખ્યાને પંચત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિકંડ વિભાગની પঁત્રીસમી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
સુનીથોવાચ- સત્યમુક્તં ત્વયા ભદ્રે એવમેતત્કરોમ્યહમ્ । અનયા વિદ્યયા વિપ્રં મોહયિષ્યામિ નાન્યથા
સુનીથાએ કહ્યું: બહેન, તું જે કહ્યું તે સાચું છે; હું એ જ રીતે કરું છું. આ જ વિદ્યા વડે હું બ્રાહ્મણને મોહિત કરીશ, બીજું કોઈ ઉપાય નહીં.
સાહાય્યં દેહિ મે પુણ્યં યેન ગચ્છામિ સાંપ્રતમ્ । એવમુક્તા તયા રંભા તામુવાચ મનસ્વિનીમ્
મને એ પુણ્ય સહાય આપજે, જેના દ્વારા હું હવે સફળ થાઉં. એમ કહેતાં રંભાએ એ મનવાળી સ્ત્રીને ઉત્તર આપ્યો.
કીદૃગ્દદામિ સાહાય્યં તત્ત્વં કથય ભામિનિ । દૂતત્વં ગચ્છ મે ભદ્રે એતં પ્રતિ સુસાંપ્રતમ્
સુંદરિ, મને સાચું કહેજે કે હું કઈ રીતે તારી મદદ કરું? હવે તું મારી દૂત બનીને એના પાસે જા, બહેન.
એવમુક્તં તયા તાં તુ રંભાં પ્રતિ સુલોચનામ્ । એવમેવ પ્રતિજ્ઞાતં રંભયા દેવયોષિતા
એમ કહીને, સુલોચના એ રંભાને ઉત્તર આપ્યો. દેવકન્યા રંભાએ પણ 'જેમ કહ્યું તેમ જ થશે' એમ વચન આપ્યું.
કરિષ્યે તવ સાહાય્યમાદેશો મમ દીયતામ્ । સદ્ભાવેન વિશાલાક્ષી રૂપયૌવનશાલિની
હું તારી મદદ જરૂર કરીશ, તું મને આદેશ આપ. વિશાળ આંખોવાળી, રૂપાળી અને યુવાન સ્ત્રીએ સાચા હૃદયથી આવું કહ્યું.
માયયા દિવ્યરૂપા સા સંબભૂવ વરાનના । રૂપેણાપ્રતિમાલોકે મોહયંતી જગત્ત્રયમ્
માયાથી એ સુંદરમુખી સ્ત્રી દિવ્ય રૂપ ધારણ કરી, અને અનન્ય સૌંદર્યથી ત્રણેય લોકને મોહિત કરી દીધા.
મેરોશ્ચૈવ મહાપુણ્યે શિખરે ચારુકંદરે । નાનાધાતુસમાકીર્ણે નાનારત્નોપશોભિતે
મેરુ પર્વતની પવિત્ર ચોટી પર, સુંદર ગુફામાં, જ્યાં અનેક ધાતુઓ અને અનેક રત્નોનો શોભા હતો,
દેવવૃક્ષૈઃ સમાકીર્ણે બહુપુષ્પોપશોભિતે । દેવવૃંદસમાકીર્ણે ગંધર્વાપ્સરસેવિતે
દેવવૃક્ષોથી ઘેરાયેલ, અનેક ફૂલોની શોભાવાળી, દેવતાઓથી ભરેલી, અને ગંધર્વ-અપ્સરાઓની સેવા થતી,
મનોહરે સુરમ્યે ચ શીતચ્છાયાસમાકુલે । ચંદનાનામશોકાનાં તરૂણાં ચારુહાસિની
એ મનમોહક અને સુખદ સ્થળે, ઠંડા છાંયાવાળા, ચંદન અને અશોકના વૃક્ષોની વચ્ચે, એ સુંદરમુખી હસતી બેઠી હતી.
દોલાયાં સા સમારૂઢા સર્વશૃઙ્ગારશોભિતા । કૌશેયેન સુનીલેન રાજમાના વરાનના
એ સુંદરમુખી સ્ત્રી સર્વાંગી શૃંગારથી શોભિત થઈ ઝૂલામાં બેઠી, અને સુંદર નિલકાંતી કાંજીવરણના વસ્ત્રોમાં ઝગમગતી હતી.
બંધૂકપુષ્પવર્ણેન કંચુકેન દ્વિજોત્તમ । સર્વાંગસુંદરી બાલા વીણાતાલકરાવિલા
બંધીકા ફૂલના રંગના કંચુકમાં, સર્વાંગી સુંદર યુવતી, વીણા વગાડવામાં કુશળ, સર્વે અંગોથી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
ગાયમાના વરં ગીતં સુસ્વરં વિશ્વમોહનમ્ । તાભિઃ પરિવૃતા બાલા સખીભિઃ સુમનોહરા
એ સુંદર યુવતી મીઠા અને મનોહર ગીત ગાઈ રહી હતી, અને તેની આસપાસ મનમોહક સખીઓ ભેગી થઈ હતી.
અંગસ્તુ કંદરે પુણ્યે એકાંતે ધ્યાનમાસ્થિતઃ । કામક્રોધવિહીનસ્તુ ધ્યાયમાનો જનાર્દનમ્
એ પવિત્ર ગુફામાં, અંંગિરા એકાંતમાં ધ્યાનમાં બેસેલા, કામ અને ક્રોધથી મુક્ત થઈને જનાર્દનનું ચિંતન કરતા હતા.
સ શ્રુત્વા સુસ્વરં ગીતં મધુરં સુમનોહરમ્ । તાલમાનક્રિયોપેતં સર્વસત્વવિકર્ષણમ્
એ મીઠું, સુમધુર અને મનોહર ગીત, તાલ અને લયથી ભરપૂર, સર્વે જીવોને આકર્ષતું, એમ સાંભળતાં,
ધ્યાનાચ્ચચાલ તેજસ્વી માયાગીતેન મોહિતઃ । સમુત્થાયાસનાત્તૂર્ણં વીક્ષમાણો મુહુર્મુહુઃ
માયાના ગીતથી મોહિત થઈ, તેજસ્વી ઋષિનું ધ્યાન તૂટી ગયું; તેઓ તરત જ આસનેથી ઊભા થયા અને વારંવાર જોવા લાગ્યા.
જગામ તત્ર વેગેન માયાચલિતમાનસઃ । દોલાસંસ્થાં વિલોક્યૈવ વીણાદંડકરાવિલામ્
માયાથી મન ચંચળ થઈ, તેઓ ઝડપથી ત્યાં ગયા, અને ઝૂલામાં બેઠેલી, વીણાની ડાંડી પકડેલી એ યુવતીને જોયા.
હસમાનાં સુગાયંતીં પૂર્ણચંદ્રનિભાનનામ્ । મોહિતસ્તેન ગીતેન રૂપેણાપિ મહાયશાઃ
હસતી, મીઠું ગીત ગાતી, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી એ યુવતીને જોઈ, મહાન યશસ્વી ઋષિ એના ગીત અને રૂપથી મોહિત થઈ ગયા.
તસ્યા લાવણ્યભાવેન મન્મથસ્ય શરાહતઃ । આકુલવ્યાકુલજ્ઞાન ઋષિપુત્રો દ્વિજોત્તમઃ
તેના રૂપના લાવણ્યથી મોહીત થઈ, મનમથના બાણોથી ઘાયલ થયેલા મહાન ઋષિપુત્રનું મન ગૂંચવાઈ ગયું.
પ્રલપત્યતિમોહેન જૃંભતે ચ પુનઃ પુનઃ । સ્વેદઃ કંપોથ સંતાપસ્તસ્યાજાયત તત્ક્ષણાત્
અતિમોહમાં તે અડબડી બોલતો રહ્યો અને વારંવાર જમ્હાઈ લ્યો; એ ક્ષણે જ તેને ઘમ, કંપ અને ઉદ્વેગ અનુભવાયો.