ધ્યાયમાનઃ સ ધર્માત્મા કૃષ્ણં ક્લેશાપહં પ્રભુમ્ । આસને શયને યાને ધ્યાને ચ મધુસૂદનમ્
ધર્મનિષ્ઠ એ આત્માએ કૃષ્ણ, દુઃખહરણાર ભગવાનનું ધ્યાન કર્યું; બેઠા, સુતા, યાત્રા કરતાં કે ધ્યાનમાં, સર્વે સમયે મધુસૂદનને સ્મરે છે.
નિત્યં પશ્યતિ યુક્તાત્મા યોગયુક્તો જિતેંદ્રિયઃ । ચરાચરેષુ જીવેષુ તેષુ પશ્યતિ કેશવમ્
યમ અને ઇન્દ્રિય સંયમથી યુક્ત, યોગમાં સ્થિર થયેલો એ આત્મા, ચર અને અચર સર્વ જીવોમાં કેશવને સર્વત્ર જુએ છે.
આર્દ્રેષુ ચૈવ શુષ્કેષુ સર્વેષ્વન્યેષુ સ દ્વિજઃ । એવં વર્ષશતં જાતં તપ્યમાનસ્ય તસ્ય ચ
ભીંજાયેલા કે સુકાયેલા અને અન્ય સર્વ વસ્તુઓમાં પણ એ દ્વિજ એ જ ભગવાનને જુએ છે; આમ, તપસ્યા કરતાં કરતાં એનું શતાબ્દી વીતી ગયું.
સમાલોક્ય જગન્નાથશ્ચક્રપાણિર્દ્વિજોત્તમમ્ । બહુવિઘ્નાન્સુઘોરાંશ્ચ દર્શયત્યેવ નિત્યશઃ
જગન્નાથ ચક્રપાણી એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજને સતત અનેક ભયંકર અને કઠિન વિઘ્નો બતાવતા હતા.
તેજસા તસ્ય દેવસ્ય નૃસિંહસ્ય મહાત્મનઃ । નિરાતંકઃ સ ધર્માત્મા દહત્યગ્નિરિવેંધનમ્
મહાત્મા નરસિંહ ભગવાનની તેજસ્વી શક્તિથી એ ધર્મનિષ્ઠ મુનિ નિર્ભય રહી, અગ્નિ જેમ ઇંધણને ભસ્મ કરે તેમ બધા વિઘ્નોને દહન કરી નાખતો.
નિયમૈઃ સંયમૈશ્ચાન્યૈરુપવાસૈર્દ્વિજોત્તમઃ । ક્ષીયમાણસ્તુ સંજાતો દીપ્યમાનઃ સ્વતેજસા
નિયમ, સંયમ અને ઉપવાસથી શ્રેષ્ઠ દ્વિજ શરીરે ક્ષીણ થતા છતાં પોતાના તેજથી તેજસ્વી બની રહ્યો.
સૂર્યપાવકસંકાશસ્ત્વંગ એવં પ્રદૃશ્યતે । એવં તપઃસુ નિરતં ધ્યાયમાનં જનાર્દનમ્
સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવતો અંગ એ રીતે દેખાયો; તે તપમાં લીન રહીને જનાર્દનનું ધ્યાન કરતો હતો.
આવિર્ભૂયાબ્રવીદ્દેવો વરં વરય માનદ । તં ચ દૃષ્ટ્વા હૃષીકેશમંગઃ પરમ નિર્વૃતઃ
દેવતા પ્રગટ થયા અને કહ્યું: 'માગ, તું શું ઈચ્છે છે?' હૃષીકેશને જોઈને અંગને અત્યંત આનંદ થયો.
તુષ્ટાવ પ્રણતો ભૂત્વા વાસુદેવં પ્રસન્નધીઃ
પ્રસન્ન મનથી અંગે વાસુદેવને નમન કરીને સ્તુતિ કરી.
અંગ ઉવાચ- ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં ભૂતભાવન પાવન । ભૂતાત્મા સર્વભૂતેશ નમસ્તુભ્યં ગુણાત્મને
અંગે કહ્યું: તમે સર્વ જીવોની આશ્રય છો, સર્વનું સર્જન અને પવિત્રતા આપનાર છો; તમે સર્વના આત્મા અને સર્વના સ્વામી છો. ગુણોથી ભરપૂર તમને વંદન છે.
ગુણરૂપાય ગુહ્યાય ગુણાતીતાય તે નમઃ । ગુણાય ગુણકર્ત્રે ચ ગુણાઢ્યાય ગુણાત્મને
ગુણરૂપ, ગુપ્ત અને ગુણથી પર એવા તમને વંદન છે; ગુણ સ્વરૂપ, ગુણના સર્જક, ગુણથી સમૃદ્ધ અને ગુણમય એવા તમને વંદન છે.
ભવાય ભવકર્ત્રે ચ ભક્તાનાં ભવહારિણે । ભવોદ્ભવાય ગુહ્યાય નમો ભવવિનાશિને
ભવના મૂળ, ભવનાં સર્જક અને ભક્તોના ભવહરણાર એવા તમને વંદન છે; ભવનાં ઉત્પન્ન કરનાર, ગુપ્ત અને ભવનાશક એવા તમને વંદન છે.
યજ્ઞાય યજ્ઞરૂપાય યજ્ઞેશાય નમોનમઃ । યજ્ઞકર્મપ્રસંગાય નમઃ શંખધરાય ચ
યજ્ઞ સ્વરૂપ, યજ્ઞના સ્વામી અને યજ્ઞમાં જોડાયેલા એવા તમને વારંવાર વંદન છે; શંખધારીને પણ વંદન છે.
નમોનમો હિરણ્યાય નમો રથાંગધારિણે । સત્યાય સત્યભાવાય સર્વસત્યમયાય ચ
હિરણ્યમય, રથના ચક્રધારી, સત્ય સ્વરૂપ, સત્યભાવ અને સર્વત્ર સત્યથી ભરેલા એવા તમને વારંવાર વંદન છે.
ધર્માય ધર્મકર્ત્રે ચ સર્વકર્ત્રે ચ તે નમઃ । ધર્માંગાય સુવીરાય ધર્માધારાય તે નમઃ
ધર્મ સ્વરૂપ, ધર્મના સર્જક અને સર્વના સર્જક એવા તમને વંદન છે; ધર્મમય અંગો ધરાવનાર, સુવીર અને ધર્મના આધાર એવા તમને વંદન છે.
નમઃ પુણ્યાય પુત્રાય હ્યપુત્રાય મહાત્મને । માયામોહવિનાશાય સર્વમાયાકરાય તે
પવિત્ર, પુત્ર અને પુત્ર વિના મહાત્મા એવા તમને વંદન છે; માયા અને મોહના વિનાશક તથા સર્વ માયાના સર્જક એવા તમને વંદન છે.
માયાધરાય મૂર્તાય ત્વમૂર્તાય નમોનમઃ । સર્વમૂર્તિધરાયૈવ શંકરાય નમોનમઃ
માયાધારી, મૂર્તિમાન અને અમૂર્ત એવા તમને વારંવાર વંદન છે; સર્વમૂર્તિ ધારણ કરનાર અને શંકર એવા તમને વંદન છે.
બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપાય પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણે । નમસ્તે સર્વધામ્ને ચ નમો ધામધરાય ચ
બ્રહ્મા, બ્રહ્મરૂપ અને પરબ્રહ્મના સ્વરૂપ એવા તમને વંદન છે; સર્વના નિવાસસ્થાન અને નિવાસના ધારક એવા તમને વંદન છે.
શ્રીમતે શ્રીનિવાસાય શ્રીધરાય નમોનમઃ । ક્ષીરસાગરવાસાય ચામૃતાય ચ તે નમઃ
શ્રીમંત, શ્રીનિવાસ અને શ્રીધર એવા તમને વારંવાર વંદન છે; ક્ષીરસાગરમાં નિવાસ કરનાર અને અમર એવા તમને વંદન છે.
મહૌષધાય ઘોરાય મહાપ્રજ્ઞાપરાય ચ । અક્રૂરાય પ્રમેધ્યાય મેધ્યાનાં પતયે નમઃ
મહૌષધિ, ભયાનક અને મહાપ્રજ્ઞા એવા તમને વંદન છે; અક્રૂર, પવિત્ર અને પવિત્રોના સ્વામી એવા તમને વંદન છે.
અનંતાય હ્યશેષાય ચાનઘાય નમોનમઃ । આકાશસ્ય પ્રકાશાય પક્ષિરૂપાય તે નમઃ
અનંત, અશેષ અને નિષ્પાપ એવા તમને વારંવાર વંદન છે; આકાશના પ્રકાશ અને પક્ષી સ્વરૂપ એવા તમને વંદન છે.
હુતાય હુતભોક્ત્રે ચ હવીરૂપાય તે નમઃ । બુદ્ધાય બુધરૂપાય સદાબુદ્ધાય તે નમઃ
હવન સ્વરૂપ, હવનના ભોજનકર્તા અને હવિરૂપ એવા તમને વંદન છે; બુદ્ધિમાન, બુદ્ધિ સ્વરૂપ અને સદા બુદ્ધિ ધરાવનાર એવા તમને વંદન છે.
નમો હવ્યાયકવ્યાય સ્વધાકારાય તે નમઃ । સ્વાહાકારાય શુદ્ધાય હ્યવ્યક્તાય મહાત્મને
હવ્યા અને કવ્યોમાં આવાહિત, સ્વધા સ્વરૂપ એવા તમને વંદન છે; સ્વાહા સ્વરૂપ, શુદ્ધ, અવ્યક્ત અને મહાત્મા એવા તમને વંદન છે.
વ્યાસાય વાસવાયૈવ વસુરૂપાય તે નમઃ । વાસુદેવાય વિશ્વાય વહ્નિરૂપાય તે નમઃ । હરયે કેવલાયૈવ વામનાય નમોનમઃ
વ્યાસ, વાસવ અને વસુ સ્વરૂપ એવા તમને વંદન છે; વાસુદેવ, વિશ્વ અને અગ્નિ સ્વરૂપ એવા તમને વંદન છે; હરિ, એકમાત્ર અને વામન એવા તમને વારંવાર વંદન છે.
નમો નૃસિંહદેવાય સત્વપાલાય તે નમઃ
હું નમસ્કાર કરું છું નૃસિંહદેવને, જે સર્વ જીવનો રક્ષક છે; તને વંદન છે.
નમો ગોવિંદગોપાય નમ એકાક્ષરાય ચ । નમઃ સર્વાક્ષરાયૈવ હંસરૂપાય તે નમઃ
ગોવિંદ, ગાયોના રક્ષક, તને નમસ્કાર; એક અક્ષર સ્વરૂપ તને પણ નમસ્કાર; સર્વ અક્ષર સ્વરૂપ અને હંસરૂપ તને પણ વંદન છે.
ત્રિતત્ત્વાય નમસ્તુભ્યં પંચતત્ત્વાય તે નમઃ । પંચવિંશતિતત્ત્વાય તત્ત્વાધારાય વૈ નમઃ
ત્રણ તત્ત્વ સ્વરૂપ તને નમસ્કાર; પાંચ તત્ત્વ સ્વરૂપ તને પણ નમસ્કાર; પાંચવીસ તત્ત્વ અને સર્વ તત્ત્વોના આધાર તને પણ નમસ્કાર.
કૃષ્ણાય કૃષ્ણરૂપાય લક્ષ્મીનાથાય તે નમઃ । નમઃ પદ્મપલાશાય આનંદાય પરાય ચ
કૃષ્ણ, કૃષ્ણરૂપ, લક્ષ્મીનાથ તને નમસ્કાર; કમળની પાંદડી જેવા, આનંદમય અને સર્વોચ્ચ તને પણ વંદન છે.
નમો વિશ્વંભરાયૈવ પાપનાશાય વૈ નમઃ । નમઃ પુણ્યસુપુણ્યાય સત્યધર્માય તે નમઃ
વિશ્વંભર, જગતના પોષક તને નમસ્કાર; પાપનો નાશ કરનાર તને નમસ્કાર; પુણ્ય અને અપુણ્ય બંને સ્વરૂપ, સત્ય અને ધર્મ સ્વરૂપ તને પણ વંદન છે.
નમોનમઃ શાશ્વતઅવ્યયાય નમોનમઃ સંઘ નભોમયાય । શ્રીપદ્મનાભાય મહેશ્વરાય નમામિ તે કેશવપાદપદ્મમ્
શાશ્વત અને અવિનાશી તને વારંવાર નમસ્કાર; સંગ અને આકાશમાં રહેલા તને પણ વારંવાર નમસ્કાર; શ્રીપદ્મનાભ અને મહેશ્વર તને, હે કેશવ, તારા કમળપદને હું નમું છું.