સુશંખસ્તાડિતો વિપ્રા મૃત્યોશ્ચૈવ હિ કન્યયા । તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજાઃ શશાપ તનુમધ્યમામ્
બ્રાહ્મણો, મૃત્યુની દીકરીએ સુશંખાને માર્યો; પછી એ મહાતેજસ્વી ગુસ્સામાં આવીને, એ પાતળા કમરવાળી યુવતીને શાપ આપ્યો.
નિર્દોષો હિ યતો દુષ્ટે ત્વયૈવ પરિતાડિતઃ । અહમત્ર વને સંસ્થસ્તસ્માચ્છાપં દદામ્યહમ્
'તમે દુષ્ટ હોવા છતાં, મને જે નિર્દોષ અને વનમાં રહેતો છું, માર્યો છે; તેથી હું અહીં તમને શાપ આપું છું.'
ગાર્હસ્થ્યં ચ સમાસ્થાય સહ ભર્ત્રા યદા શૃણુ । પાપાચારમયઃ પુત્રો દેવબ્રાહ્મણનિંદકઃ
'પતિ સાથે ગૃહસ્થ જીવનમાં પ્રવેશો ત્યારે સાંભળો: તમારો પુત્ર પાપી આચરણવાળો, દેવ અને બ્રાહ્મણોની નિંદા કરનાર થશે.'
સર્વપાપરતો દુષ્ટે તવ ગર્ભે ભવિષ્યતિ । એવં શપ્ત્વા ગતઃ સોપિ તપ એવ સમાશ્રિતઃ
'સર્વ પાપમાં રત, દુષ્ટ, એ તમારો પુત્ર ગર્ભમાં રહેશે.' એ રીતે શાપ આપીને, એ પણ તપસ્યા માટે ચાલ્યો ગયો.
ગતે તસ્મિન્મહાભાગે સા સુનીથા ગૃહં ગતા । સમાચષ્ટ મહાત્માનં પિતરં તપ્તમાનસા
એ મહાન આત્મા ચાલ્યા ગયા પછી, સુનીથા ગૃહમાં ગઈ; એનું મન દુ:ખી હતું અને એ બધું પોતાના મહાન પિતાને કહ્યું.
યથા શપ્તા તદા તેન ગંધર્વતનયેન સા । તત્સર્વં સંશ્રુતં તેન મૃત્યુના પરિભાષિતમ્
એ પિતાને બધું કહ્યું, કેવી રીતે ગંધર્વપુત્રે શાપ આપ્યો અને મૃત્યુએ શું કહ્યું.
કસ્માત્કૃતસ્ત્વયાઘાતસ્તપતિ દોષવર્જિતે । યુક્તં નૈવ કૃતં પુત્રિ સત્યસ્યૈવ હિ તાડનમ્
'તમે નિર્દોષ તપસ્વીને કેમ માર્યો? પુત્રી, સત્યવંતને મારવું યોગ્ય નથી.'
એવમાભાષ્ય ધર્માત્મા મૃત્યુઃ પરમદુઃખિતઃ । બભૂવ સ હિ તત્તસ્યાદિષ્ટમેવં વિચિંતયન્
આ રીતે બોલીને, ધર્મમય મૃત્યુ ખૂબ દુ:ખી થયો અને જે સુનીથાને મળ્યું, એ વિશે વિચારતો રહ્યો.
સૂત ઉવાચ- અત્રિપુત્રો મહાતેજા અંગો નામ પ્રતાપવાન્ । એકદા તુ ગતો વિપ્રા નંદનં પ્રતિ સ દ્વિજઃ
સૂતે કહ્યું: અત્રિનો પુત્ર, મહાતેજસ્વી અને પ્રભાવશાળી, અંગ નામે, એક વખત નંદન તરફ ગયો, બ્રાહ્મણો.
તત્ર દૃષ્ટ્વા દેવરાજં તમિંદ્રં પાકશાસનમ્ । અપ્સરસાં ગણૈર્યુક્તં ગંધર્વૈઃ કિન્નરૈસ્તથા
ત્યાં એણે દેવરાજ ઇન્દ્રને જોયા, જે પાકશાસન છે, અને જે અપ્સરાઓ, ગંધર્વો અને કિનરાઓથી ઘેરાયેલા હતા.
ગીયમાનં ગીતગૈશ્ચ સુસ્વરૈઃ સપ્તકૈસ્તથા । વીજ્યમાનં સુગંધૈશ્ચ વ્યજનૈઃ સર્વ એવ સઃ
એણે જોયું કે, મીઠા અવાજવાળા ગાયકોએ સાત સ્વરમાં ગીત ગાઈ રહ્યા છે, અને સૌ સુગંધિત પંખાથી પંખો કરી રહ્યા છે.
યોષિદ્ભી રૂપયુક્તાભિશ્ચામરૈર્હંસગામિભિઃ । છત્રેણ હંસવર્ણેન ચંદ્રબિંબાનુકારિણા
સુંદર સ્ત્રીઓ, હંસવાહક ચામરથી, અને હંસ જેવું સફેદ છત્રી, જે ચાંદની જેમ દેખાતું હતું, એથી ઇન્દ્રને શોભા આપી રહી હતી.
રાજમાનં સહસ્રાક્ષં સર્વાભરણભૂષિતમ્ । કામક્રીડાગતં દેવં દૃષ્ટવાનમિતૌજસમ્
તેણે હજારો આંખો ધરાવતાં દેવરાજને જોયા, જે સર્વે આભૂષણોથી શોભાયમાન હતા, અમાપ તેજથી પ્રભાસિત હતા અને પ્રેમભરી રમણીઓમાં મગ્ન હતા.
તસ્ય પાર્શ્વે મહાભાગાં પૌલોમીં ચારુમંગલામ્ । રૂપેણ તેજસા ચૈવ તપસા ચ યશસ્વિનીમ્
તેમના બાજુએ પૌલોમિ નામની મહાન સૌભાગ્યશાળી, સુંદર અને શુભ સ્ત્રી હતી, જે રૂપ, તેજ, તપ અને યશથી પ્રસિદ્ધ હતી.
સૌભાગ્યેન વિરાજંતીં પાતિવ્રત્યેન તાં સતીમ્ । તયા સહ સહસ્રાક્ષઃ સ રેમે નંદને વને
સૌભાગ્ય અને પતિપ્રત્યેની નિષ્ઠાથી તેજવાળી એ સતી સાથે સહસ્રાક્ષ દેવ નંદનવનમાં આનંદ માણતા હતા.
તસ્ય લીલાં સમાલોક્ય અંગશ્ચૈવ દ્વિજોત્તમઃ । ધન્યો વૈ દેવરાજોઽયમીદૃશૈઃ પરિવારિતઃ
તેમની રમણીઓ જોઈને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અંગે મનમાં વિચાર્યું: 'દેવરાજ ખરેખર ધન્ય છે, જે આવા વૈભવથી ઘેરાયેલા છે.'
અહોઽસ્ય તપસો વીર્યં યેન પ્રાપ્તં મહત્પદમ્ । યદા મમેદૃશઃ પુત્રઃ સર્વલોકપ્રધારકઃ
આહા, કેટલું મહાન છે તેમનું તપ, જેના કારણે એમણે આવું ઉન્નત સ્થાન મેળવ્યું! કાશ, મારે પણ એવો પુત્ર હોત, જે સર્વ લોકને પોષે.
ભવેત્તદા મહત્સૌખ્યં પ્રાપ્સ્યામીહ ન સંશયઃ । ઇતિ ચિંતાપરો ભૂત્વા ત્વરમાણો ગૃહાગતઃ
ત્યારે મને અહીં મહાન સુખ મળશે—આમાં કોઈ શંકા નથી. આવા વિચારોમાં તલીન થઈ, તે ઝડપથી ઘેર પાછા ગયા.
સૂત ઉવાચ- અથ ત્વંગો મહાતેજા દૃષ્ટ્વા ઇંદ્રસ્ય સંપદમ્ । ભોગં ચૈવ વિલાસં ચ લીલાં તસ્ય મહાત્મનઃ
સૂતાએ કહ્યું: પછી મહાતેજસ્વી અંગે, ઇન્દ્રનું વૈભવ, તેમનો ભોગ, આનંદ અને મહાત્માનું લીલામય જીવન જોઈને—
કથં મે ઇંદ્ર સદૃશઃ પુત્રઃ સ્યાદ્ધર્મસંયુતઃ । ચિંતયિત્વા ક્ષણં ચૈવ અંગો ધર્મભૃતાં વરઃ
'કેવી રીતે મારે ઇન્દ્ર જેવો, ધર્મયુક્ત પુત્ર મળે?' એમ થોડો સમય વિચારી, ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ અંગે મનમાં વિચાર્યું.
સ્વકં ગેહં સમાયાતઃ સ ત્વંગઃ સત્યતત્પરઃ । અત્રિં પપ્રચ્છ પિતરં પ્રણતો નમ્રકંધરઃ
સત્યને ધ્યાને રાખી, અંગે પોતાના ઘેર આવ્યા અને નમ્રતાપૂર્વક માથું નમાવી પિતા અત્રિને પૂછ્યું.
કોઽયં પુણ્યઃ સમાચારૈરિંદ્રત્વં ભુંજતે મહત્ । કસ્ય પુણ્યસ્ય વૈ પુષ્ટિઃ કિં કૃતં કર્મ કીદૃશમ્
'કયો એવો પુણ્યમય આચરણ છે, જેના દ્વારા કોઈને ઇન્દ્રપદ મળે છે? એ કયા પુણ્યનું ફળ છે, કયું કર્મ કરાયું અને તેવું કયું હતું?'
કીદૃશં તપ એતસ્ય કમારાધિતવાન્પુરા । એતન્મે વિસ્તરેણ ત્વં બ્રૂહિ સત્યવતાં વર
'એમણે કયું તપ કર્યું હતું, કોણની આરાધના કરી હતી? હે સત્યવંતોમાં શ્રેષ્ઠ, મને આ બધું વિગતે કહો.'
અત્રિરુવાચ- સાધુસાધુ મહાભાગ યદ્યેવં પૃચ્છસે મયિ । ચરિત્રમિંદ્રસ્ય વત્સ તન્મે નિગદતઃ શૃણુ
અત્રિએ કહ્યું: 'શાબાશ, હે મહાભાગ્યશાળી, તું આવું મને પૂછે છે. હવે, ઇન્દ્રના જીવનની વાત હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.'
સુવ્રતો નામ મેધાવી પુરા બ્રાહ્મણસત્તમઃ । તેન કૃષ્ણો હૃષીકેશસ્તપસા ચૈવ તોષિતઃ
'પહેલાં સુવ્રત નામના એક બુદ્ધિશાળી અને સદાચાર બ્રાહ્મણ હતા. એમણે તપ દ્વારા કૃષ્ણ, હૃદયના સ્વામી,ને પ્રસન્ન કર્યા.'
પુણ્યગર્ભં પુનઃ પ્રાપ્તો હ્યદિત્યાઃ કશ્યપાત્કિલ । વિષ્ણોશ્ચૈવ પ્રસાદેન સુરરાજો બભૂવ હ
'પછી તેઓ પુણ્યથી ભરપૂર બની, અદિતિ અને કશ્યપના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા; અને વિષ્ણુની કૃપાથી દેવોના રાજા બન્યા.'
અંગ ઉવાચ- કથમિંદ્રસમઃ પુત્રો મમ સ્યાત્પુત્રવત્સલ । તદુપાયં સમાચક્ષ્વ ભવાઞ્જ્ઞાનવતાં વરઃ
અંગે બોલ્યા: 'કેવી રીતે મારે ઇન્દ્ર સમો પુત્ર મળે, હે પુત્રપ્રેમી? એ ઉપાય મને કહો, હે જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ.'
અત્રિરુવાચ- સમાસેનૈવ તસ્યૈવ સુવ્રતસ્ય મહાત્મનઃ । ચરિત્રમખિલં પુણ્યં નિશામય મહામતે
અત્રિએ કહ્યું: 'હવે, હે મહામતિ, હું સંક્ષેપમાં સુવ્રત મહાત્માનું સમગ્ર પુણ્યમય જીવન તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.'
યથા સુવ્રત મેધાવી પુરારાધિતવાન્હરિમ્ । તસ્ય ભાવં ચ ભક્તિં ચ ધ્યાનં ચૈવ મહાત્મનઃ
'સુવ્રતે કઈ રીતે હરિની આરાધના કરી, તેમનો ભાવ, ભક્તિ અને ધ્યાન કેવું હતું—આ બધું, હે મહાત્મા, હું તને કહું છું.'
સમાલોક્ય જગન્નાથો દત્તવાન્વૈ મહત્પદમ્ । સ ઐંદ્રં સર્વભોગાઢ્યં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
'જગતના સ્વામીએ આ બધું જોઈને તેમને મહાન સ્થાન આપ્યું; તેઓ ઇન્દ્રપદને પામ્યા અને ત્રણેય લોકમાં સર્વે સુખો સાથે વિહાર કરતા થયા.'