તસ્ય પિત્રા પ્રજાઃ સર્વાઃ કદા નૈવાનુરંજિતાઃ । તેનાનુરંજિતાઃ સર્વા મુમુદિરે સુખેન વૈ
પૃથુના પિતા ક્યારેય પ્રજાનું મન જીતી શક્યા નહોતા, પણ પૃથુએ બધાનું મન જીતી લીધું અને બધા સુખમાં આનંદિત થયા.
અનુરાગાત્તસ્ય વીરસ્ય નામ રાજેત્યજાયત । પ્રયાતસ્ય સુવીરસ્ય સમુદ્રસ્ય દ્વિજોત્તમ
આ વીર પુરુષ પ્રત્યેના પ્રેમથી 'રાજા' નામ પડ્યું; જ્યારે એ ઉત્તમ વીર સમુદ્ર તરફ ગયા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
આપસ્તસ્તંભિરે સર્વા ભયાત્તસ્ય મહાત્મનઃ । દુર્ગં માર્ગં વિલોપ્યૈવ સુમાર્ગં પર્વતા દદુઃ
એ મહાત્માના ભયથી બધાં જળ સ્થિર થઈ ગયા; પર્વતોએ કઠિન રસ્તાઓ દૂર કરીને સરળ માર્ગો આપ્યા.
ધ્વજભંગં ન ચક્રુસ્તે ગિરયઃ સર્વ એવ તે । અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સર્વત્ર કામધેનવઃ
પર્વતો ક્યારેય ધ્વજ તોડી પડતા નહોતા; અને જમીન બિનહળ ચલાવ્યા પાક આપતી હતી, સર્વત્ર કામધેનુ જેવી હતી.
પર્જન્યઃ કામવર્ષી ચ વેદયજ્ઞાન્મહોત્સવાન્ । કુર્વંતિ બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ક્ષત્રિયાશ્ચ તથા પરે
વરસાદ ઈચ્છા મુજબ વરસતો હતો, અને બધા બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને બીજા લોકોએ વેદયજ્ઞના મહોત્સવો ઉજવ્યા.
સર્વકામફલા વૃક્ષાસ્તસ્મિઞ્છાસતિ પાર્થિવે । ન દુર્ભિક્ષં ન ચ વ્યાધિર્નાકાલમરણં નૃણામ્
પૃથુના રાજમાં વૃક્ષો સર્વે ઈચ્છિત ફળ આપતા હતા; દુર્ભિક્ષ, રોગ કે અકાળમૃત્યુ ક્યાંય નહોતી.
સર્વે સુખેન જીવંતિ લોકા ધર્મપરાયણાઃ । તસ્મિઞ્છાસતિ દુર્ધર્ષે રાજરાજે મહાત્મનિ
એ અપરાજિત મહાન આત્માવાળા રાજા પૃથુના રાજમાં બધા લોકોએ ધર્મમાં સ્થિર રહી આનંદથી જીવન વિતાવ્યું.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞે પૈતામહે શુભે । સૂત સૂત્યાં સમુત્પન્નઃ સૌમ્યેહનિ મહાત્મનિ
એ જ સમયે પૌત્ર યજ્ઞમાં, શુભ દિવસે, સૂત નામનો પુત્ર સૂત્યામાં જન્મ્યો, હે મહાત્મા.
તસ્મિન્નેવ મહાયજ્ઞે જજ્ઞે પ્રાજ્ઞોઽથ માગધઃ । પૃથોઃસ્તવાર્થં તૌ તત્ર સમાહૂતૌ મહર્ષિભિઃ
એ મહાયજ્ઞમાં જ બુદ્ધિશાળી માગધ પણ જન્મ્યા; મહર્ષિઓએ પૃથુની સ્તુતિ માટે બંનેને બોલાવ્યા.
સૂતસ્ય લક્ષણં વક્ષ્યે મહાપુણ્યં દ્વિજોત્તમાઃ । શિખાસૂત્રેણ સંયુક્તો વેદાધ્યયનતત્પરઃ
હું સૂતના ગુણો કહું છું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો; શિખા અને યજ્ઞોપવીત ધારણ કરનાર, વેદપાઠમાં તત્પર.
સર્વશાસ્ત્રાર્થવેત્તાસાવગ્નિહોત્રમુપાસતે । દાનાધ્યયનસંપન્નો બ્રહ્માચારપરાયણઃ
તે સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થ જાણે છે, અગ્નિહોત્ર કરે છે, દાન અને અધ્યયનમાં નિપુણ છે, અને બ્રાહ્મણોના આચરણમાં નિષ્ઠાવાન છે.
દેવાનાં બ્રાહ્મણાનાં ચ પૂજનાભિરતઃ સદા । યાચકસ્તાવકૈઃ પુણ્યૈર્વેદમંત્રૈર્યજેત્કિલ
દેવતાઓ અને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવાનું હંમેશા પસંદ કરે છે, યાચક છે અને પુણ્યમય મંત્રોથી વેદમંત્રો વડે યજ્ઞ કરે છે.
બ્રહ્માચારપરો નિત્યં સંબંધં બ્રાહ્મણૈઃ સહ । એવં સ માગધો જજ્ઞે વેદાધ્યયનવર્જિતઃ
બ્રાહ્મણના આચરણમાં સતત તત્પર રહે છે અને બ્રાહ્મણો સાથે સંબંધ જાળવે છે; એ રીતે માગધ જન્મ્યા, પણ વેદપાઠ વિના.
બંદિનશ્ચારણાઃ સર્વે બ્રહ્માચારવિવર્જિતાઃ । જ્ઞેયાસ્તે ચ મહાભાગાઃ સ્તાવકાઃ પ્રભવંતિ તે
બધા બંધિ અને ચારણો બ્રાહ્મણના આચરણ વિના હોય છે, પણ તેઓ મહાભાગ્યશાળી છે અને સ્તુતિ કરતા બને છે.
સ્તવનાર્થમુભૌ સૃષ્ટૌ નિપુણૌ સૂતમાગધૌ । તાવૂચુર્ઋષયઃ સર્વે સ્તૂયતામેષ પાર્થિવઃ
સ્તુતિ માટે બંને કુશળ સૂત અને માગધ સર્જાયા; બધા ઋષિઓએ કહ્યું: 'આ પૃથુ રાજાની સ્તુતિ કરો.'
કર્મૈતદનુરૂપં ચ યાદૃશોયં નરાધિપઃ । તાવૂચતુસ્તદા સર્વાંસ્તાનૃષીન્બંદિમાગધૌ
આ મનુષ્યાધિપતિ માટે આવું કાર્ય યોગ્ય છે; ત્યારે બંધિ અને માગધે બધા ઋષિઓને કહ્યું.
આવાં દેવાનૃષીંશ્ચૈવ પ્રીણયાવઃ સ્વકર્મભિઃ । ન ચાસ્ય વિદ્વો વૈ કર્મ ન તથા લક્ષણં યશઃ
અમે અમારા કર્મોથી દેવતાઓ અને ઋષિઓને પ્રસન્ન કરીએ છીએ; પણ વિદ્વાન લોકો માત્ર કર્મને સાચી પ્રતિષ્ઠાનું લક્ષણ માનતા નથી.
કર્મણા યેન કુર્યાવઃ સ્તોત્રમસ્ય મહાત્મનઃ । જાનીવસ્તન્ન વિપ્રેંદ્રા અવિજ્ઞાતગુણસ્ય હિ
અમારા કાર્યો દ્વારા અમે આ મહાન આત્માની સ્તુતિ રચીએ છીએ; પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, જેના ગુણો હજુ અજાણ્યા છે, તેને અમે સંપૂર્ણ રીતે ઓળખતા નથી.
ભવિષ્યૈસ્તૈર્ગુણૈઃ પુણ્યૈઃ સ્તોતવ્યોયં નરોત્તમઃ । કૃતવાન્યાનિ કર્માણિ પૃથુરેવ મહાયશાઃ
આ મહાન પુરુષના ભવિષ્યના પુણ્ય અને ગુણો દ્વારા તે સ્તુતિ લાયક બનશે; અનેક મહાન કાર્યો કરનાર, મહાપ્રતિષ્ઠિત પૃથુએ જ આ બધું સિદ્ધ કર્યું છે.
ઊચુસ્તે મુનયઃ સર્વે ગુણાન્દિવ્યાન્મહાત્મનઃ । સત્યવાઞ્જ્ઞાનસંપન્નો બુદ્ધિમાન્ખ્યાતવિક્રમઃ
બધા ઋષિઓએ આ મહાન આત્માના દિવ્ય ગુણોનું વર્ણન કર્યું: જે સત્યવંત, જ્ઞાનથી સમૃદ્ધ, બુદ્ધિશાળી અને પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ છે.
સદા શૂરો ગુણગ્રાહી પુણ્યવાંસ્ત્યાગવાન્ગુણી । ધાર્મિકઃ સત્યવાદી ચ યજ્ઞાનાં યાજકોત્તમઃ
હંમેશા શૂરવીર, ગુણોને ઓળખનાર, પુણ્યવાન, દાનશીલ, ગુણવાન, ધર્મનિષ્ઠ, સત્યવક્તા અને યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ યજમાન છે.
પ્રિયવાક્સત્યવાદી ચ ધાન્યવાન્ધનવાન્ગુણી । ગુણજ્ઞઃ સગુણગ્રાહી ધર્મજ્ઞઃ સત્યવત્સલઃ
મીઠા બોલનાર, સત્ય બોલનાર, અનાજ અને ધનથી સમૃદ્ધ, ગુણવાન, ગુણોને ઓળખનાર અને પસંદ કરનાર, ધર્મને જાણનાર અને સત્યપ્રેમી છે.
સર્વગઃ સર્વવેત્તા ચ બ્રહ્મણ્યો વેદવિત્સુધીઃ । પ્રજ્ઞાવાન્સુસ્વરશ્ચૈવ વેદવેદાંગપારગઃ
સર્વત્ર જનાર, સર્વજ્ઞ, બ્રહ્મનિષ્ઠ, વેદજ્ઞ, બુદ્ધિશાળી, મીઠા સ્વરવાળો અને વેદ તથા તેના અંગોમાં પારંગત છે.
ધાતા ગોપ્તા પ્રજાનાં સ વિજયી સમરાંગણે । રાજસૂયાદિકાનાં તુ યજ્ઞાનાં રાજસત્તમઃ
પૃથુ પ્રજાનો પોષક અને રક્ષક છે, યુદ્ધમાં વિજયી છે; રાજાઓમાં યજ્ઞો જેમ કે રાજસૂય વગેરેમાં શ્રેષ્ઠ છે.
આહર્તા ભૂતલે ચૈકઃ સર્વધર્મસમન્વિતઃ । એતે ગુણા અસ્ય ચાંગે ભવિષ્યંતિ મહાત્મનઃ
પૃથુ પૃથ્વી પર એકમાત્ર સર્વનું સંકલન કરનાર અને સર્વ ગુણોથી યુક્ત છે; આવા ગુણો આ મહાન આત્માના અંગોમાં પ્રગટશે.
ઋષિભિસ્તૌ નિયુક્તૌ તુ કુર્વાણૌ સૂતમાગધૌ । ગુણૈશ્ચૈવ ભવિષ્યૈશ્ચ સ્તોત્રં તસ્ય મહાત્મનઃ
ઋષિઓએ નિમણૂક કર્યા પછી, સૂત અને માગધે, વર્તમાન અને ભવિષ્યના ગુણોથી આ મહાન આત્માની સ્તુતિ રચી.
તદા પ્રભૃતિ વૈ લોકાસ્તવૈસ્તુષ્ટા મહામતે । પુરતશ્ચ ભવિષ્યંતિ દાતારઃ સ્તાવનૈર્ગુણૈઃ
ત્યાંથી, હે મહામતિ, લોકો એ સ્તુતિઓથી આનંદિત થયા; અને ભવિષ્યમાં દાતાઓના ગુણોનું ગાન કરીને તેમની પ્રશંસા કરવામાં આવશે.
તતઃ પ્રભૃતિ લોકેસ્મિન્સ્તવેષુ દ્વિજસત્તમાઃ । આશીર્વાદાઃ પ્રયુજ્યંતે તેષાં દ્રવિણમુત્તમમ્
ત્યાંથી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, આ લોકમાં સ્તુતિ સમયે આશીર્વાદ આપવામાં આવે છે અને જેની સ્તુતિ થાય તેને શ્રેષ્ઠ ધન મળતું રહે છે.
સૂતાય માગધાયૈવ બંદિને ચ મહોદયમ્ । ચારણાય તતઃ પ્રાદાત્તૈલંગં દેશમુત્તમમ્
પછી પૃથુએ સૂત, માગધ, વંદી અને ચારણને ઉત્તમ તૈલંગ દેશ આપ્યો.
પૃથુઃ પ્રસાદાદ્ધર્માત્મા હૈહયં દેશમેવ ચ । રેવાતીરે પુરં કૃત્વા સ્વનામ્ના નૃપનંદનઃ
પૃથુના પ્રસાદથી, ધર્મનિષ્ઠ પૃથુએ હૈહય દેશ પણ આપ્યો; રેવા નદીના કાંઠે રાજપુત્રે પોતાના નામે નગર સ્થાપ્યું.