વિસ્ફુરંતં તદા વેનં બલાદ્ગૃહ્ય તતો રુષા । વેનસ્ય તસ્ય સવ્યોરું મમંથુર્જાતમન્યવઃ
ત્યારે, ક્રોધથી ભરેલા ઋષિઓએ વેનને જોરથી પકડીને, તેની ડાબી જાંઘને મસળી નાખી.
કૃષ્ણાંજનચયોપેતમતિહ્રસ્વં વિલક્ષણમ્ । દીર્ઘાસ્યં ચ વિરૂપાક્ષં નીલકંચુકવર્ચસમ્
ત્યાંથી એક નાનો, અજીબ, કાળી રાખથી ઢંકાયેલો, લાંબા ચહેરાવાળો, વિકૃત આંખોવાળો અને કાળી વસ્ત્ર પહેરેલો પ્રાણી બહાર આવ્યું.
લંબોદરં વ્યૂઢકર્ણમતિભીતં દુરોદરમ્ । દદૃશુસ્તે મહાત્માનો નિષીદેત્યબ્રુવંસ્તતઃ
તેનું પેટ ફુલેલું, કાન મોટા, ખૂબ ડરાયેલું અને પેટ અંદર પડેલું હતું; મહાન ઋષિઓએ તેને જોઈને કહ્યું, 'બેસી જા'.
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા નિષસાદ ભયાતુરઃ । પર્વતેષુ વનેષ્વેવ તસ્ય વંશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ
ઋષિઓના આ શબ્દો સાંભળી, તે ડરથી તુરંત બેસી ગયો; પર્વતો અને જંગલોમાં તેની વંશ પરંપરા સ્થાપિત થઈ.
નિષાદાશ્ચ કિરાતાશ્ચ ભિલ્લાનાહલકાસ્તથા । ભ્રમરાશ્ચ પુલિંદાશ્ચ યે ચાન્યે મ્લેચ્છજાતયઃ
નિષાદ, કિરાત, ભિલ, આહલક, ભ્રમર, પુલિંદ અને અન્ય વિદેશી જાતિઓ તેના વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયા.
પાપાચારાસ્તુ તે સર્વે તસ્માદંગાત્પ્રજજ્ઞિરે । અથ તે ઋષયઃ સર્વે પ્રસન્નમનસસ્તતઃ
આ બધા દુષ્ટ વર્તનવાળા લોકો એ અંગમાંથી જન્મ્યા; પછી બધા ઋષિઓના મન પ્રસન્ન થયા.
ગતકલ્મષમેવં તં જાતં વેનં નૃપોત્તમમ્ । મમંથુર્દક્ષિણં પાણિં તસ્યૈવ ચ મહાત્મનઃ
આ રીતે પાપ દૂર કરીને, મહાન વેન રાજાના જમણા હાથને ઋષિઓએ ફરીથી મસળ્યો.
મથિતે તસ્ય પાણૌ તુ સંજાતં સ્વેદમેવ હિ । પુનર્મમંથુસ્તે વિપ્રા દક્ષિણં પાણિમેવ ચ
જ્યારે તેના હાથને મસળવામાં આવ્યો, ત્યારે ત્યાંથી પસીનો નીકળ્યો; પછી બ્રાહ્મણોએ ફરીથી તેના જમણા હાથને મસળ્યો.
સુકરાત્પુરુષો જજ્ઞે દ્વાદશાદિત્યસન્નિભઃ । તપ્તકાંચનવર્ણાંગો દિવ્યમાલ્યાંબરાવૃતઃ
જમણા હાથમાંથી એક પુરુષ જન્મ્યો, જે બાર સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી, તપેલા સોનાની જેમ કાંતિવાળો અને દૈવી ફૂલો તથા વસ્ત્રોથી સજ્જ હતો.
દિવ્યાભરણશોભાંગો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ । મુકુટેનાર્કવર્ણેન કુંડલાભ્યાં વિરાજતે
તેના શરીરે દૈવી આભૂષણો ઝગમગતા હતા, દૈવી સુગંધથી લિપ્ત, સૂર્ય સમાન મુકુટ અને કુંડલોથી તે શોભતો હતો.
મહાકાયો મહાબાહૂ રૂપેણાપ્રતિમો ભુવિ । ખડ્ગબાણધરો ધન્વી કવચી ચ મહાપ્રભુઃ
તેનું શરીર વિશાળ, ભુજાઓ મજબૂત, રૂપમાં અદ્વિતીય, હાથમાં તલવાર, બાણ, ધનુષ્ય અને કવચ ધરાવતો મહાન સ્વામી હતો.
સર્વલક્ષણસંપન્નઃ સર્વાલંકારભૂષણઃ । તેજસા રૂપભાવેન સુવર્ણૈશ્ચ મહામતિઃ
તે સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, તેજ, રૂપ અને સુવર્ણ જેવી બુદ્ધિથી મહાન હતો.
દિવિ ઇંદ્રો યથા ભાતિ ભુવિ વેનાત્મજસ્તથા । તસ્મિઞ્જાતે મહાભાગે દેવાશ્ચ ઋષયોમલાઃ
જેમ ઇન્દ્ર સ્વર્ગમાં તેજથી ઝગમગે છે, તેમ વેનપુત્ર પૃથ્વી પર તેજસ્વી થયો; આ મહાન પુત્રના જન્મે દેવો અને પવિત્ર ઋષિઓ આનંદિત થયા.
ઉત્સવં ચક્રિરે સર્વે વેનસ્ય તનયં પ્રતિ । દીપ્યમાનઃ સ્વવપુષા સાક્ષાદગ્નિરિવોજ્જ્વલઃ
બધાએ વેનના પુત્રના જન્મનો ઉત્સવ મનાવ્યો; તે પોતાના રૂપથી જ અગ્નિ સમાન તેજસ્વી હતો.
આદ્યમાજગવં નામ ધનુર્ગૃહ્ય મહાવરમ્ । શરાન્દિવ્યાંશ્ચ રક્ષાર્થે કવચં ચ મહાપ્રભમ્
તે મહાન ધનુષ્ય 'આજગવ' અને રક્ષણ માટે દૈવી બાણો તથા તેજસ્વી કવચ ધારણ કર્યા.
જાતે સતિ મહાભાગે પૃથૌ વીરે મહાત્મનિ । સંપ્રહ્રષ્ટાનિ ભૂતાનિ સમસ્તાનિ દ્વિજોત્તમ
જ્યારે મહાન, પરાક્રમી અને મહાત્મા પૃથુનો જન્મ થયો, ત્યારે સર્વ પ્રાણીઓ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, આનંદથી ભરાયા.
સર્વતીર્થાનિ તોયાનિ પુણ્યાનિ વિવિધાનિ ચ । તસ્યાભિષેકે વિપ્રેંદ્રાઃ સર્વ એવ પ્રતસ્થિરે
સર્વ તીર્થો અને પવિત્ર જળો તથા વિવિધ પવિત્ર સ્થળોએથી, તેના અભિષેક માટે બધા મુખ્ય બ્રાહ્મણો ભેગા થયા.
પિતામહાદ્યા દેવાસ્તુ ભૂતાનિ વિવિધાનિ ચ । સ્થાવરાણિ ચરાણ્યેવ અભ્યષિંચન્નરાધિપમ્
પિતામહ સહિતના દેવો અને સર્વ પ્રકારના સ્થાવર-જંગમ પ્રાણીઓએ રાજાને અભિષેક કર્યો.
મહાવીરં પ્રજાપાલં પૃથુમેવ દ્વિજોત્તમ । પૃથુર્વૈન્યો રાજરાજ્યે અભિગમ્ય ચરાચરૈઃ
મહાન વીર અને પ્રજાના રક્ષક એવા પૃથુ, વેના પુત્ર, જ્યારે રાજા બન્યા ત્યારે ચાલતા અને અચલ બધા જીવોએ તેમને મળવા આવ્યા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
દેવૈર્વિપ્રૈસ્તથા સર્વૈરભિષિક્તો મહામનાઃ । રાજ્ઞાં સમધિરાજ્યે વૈ પૃથુર્વૈન્યઃ પ્રતાપવાન્
દેવતાઓ, બ્રાહ્મણો અને બધા લોકોએ પૃથુ વેના પુત્રને રાજાઓમાં રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો, તેઓ ઉદાર મનવાળા અને તેજસ્વી હતા.
તસ્ય પિત્રા પ્રજાઃ સર્વાઃ કદા નૈવાનુરંજિતાઃ । તેનાનુરંજિતાઃ સર્વા મુમુદિરે સુખેન વૈ
પૃથુના પિતા ક્યારેય પ્રજાનું મન જીતી શક્યા નહોતા, પણ પૃથુએ બધાનું મન જીતી લીધું અને બધા સુખમાં આનંદિત થયા.
અનુરાગાત્તસ્ય વીરસ્ય નામ રાજેત્યજાયત । પ્રયાતસ્ય સુવીરસ્ય સમુદ્રસ્ય દ્વિજોત્તમ
આ વીર પુરુષ પ્રત્યેના પ્રેમથી 'રાજા' નામ પડ્યું; જ્યારે એ ઉત્તમ વીર સમુદ્ર તરફ ગયા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
આપસ્તસ્તંભિરે સર્વા ભયાત્તસ્ય મહાત્મનઃ । દુર્ગં માર્ગં વિલોપ્યૈવ સુમાર્ગં પર્વતા દદુઃ
એ મહાત્માના ભયથી બધાં જળ સ્થિર થઈ ગયા; પર્વતોએ કઠિન રસ્તાઓ દૂર કરીને સરળ માર્ગો આપ્યા.
ધ્વજભંગં ન ચક્રુસ્તે ગિરયઃ સર્વ એવ તે । અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સર્વત્ર કામધેનવઃ
પર્વતો ક્યારેય ધ્વજ તોડી પડતા નહોતા; અને જમીન બિનહળ ચલાવ્યા પાક આપતી હતી, સર્વત્ર કામધેનુ જેવી હતી.
પર્જન્યઃ કામવર્ષી ચ વેદયજ્ઞાન્મહોત્સવાન્ । કુર્વંતિ બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ક્ષત્રિયાશ્ચ તથા પરે
વરસાદ ઈચ્છા મુજબ વરસતો હતો, અને બધા બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને બીજા લોકોએ વેદયજ્ઞના મહોત્સવો ઉજવ્યા.
સર્વકામફલા વૃક્ષાસ્તસ્મિઞ્છાસતિ પાર્થિવે । ન દુર્ભિક્ષં ન ચ વ્યાધિર્નાકાલમરણં નૃણામ્
પૃથુના રાજમાં વૃક્ષો સર્વે ઈચ્છિત ફળ આપતા હતા; દુર્ભિક્ષ, રોગ કે અકાળમૃત્યુ ક્યાંય નહોતી.
સર્વે સુખેન જીવંતિ લોકા ધર્મપરાયણાઃ । તસ્મિઞ્છાસતિ દુર્ધર્ષે રાજરાજે મહાત્મનિ
એ અપરાજિત મહાન આત્માવાળા રાજા પૃથુના રાજમાં બધા લોકોએ ધર્મમાં સ્થિર રહી આનંદથી જીવન વિતાવ્યું.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞે પૈતામહે શુભે । સૂત સૂત્યાં સમુત્પન્નઃ સૌમ્યેહનિ મહાત્મનિ
એ જ સમયે પૌત્ર યજ્ઞમાં, શુભ દિવસે, સૂત નામનો પુત્ર સૂત્યામાં જન્મ્યો, હે મહાત્મા.
તસ્મિન્નેવ મહાયજ્ઞે જજ્ઞે પ્રાજ્ઞોઽથ માગધઃ । પૃથોઃસ્તવાર્થં તૌ તત્ર સમાહૂતૌ મહર્ષિભિઃ
એ મહાયજ્ઞમાં જ બુદ્ધિશાળી માગધ પણ જન્મ્યા; મહર્ષિઓએ પૃથુની સ્તુતિ માટે બંનેને બોલાવ્યા.
સૂતસ્ય લક્ષણં વક્ષ્યે મહાપુણ્યં દ્વિજોત્તમાઃ । શિખાસૂત્રેણ સંયુક્તો વેદાધ્યયનતત્પરઃ
હું સૂતના ગુણો કહું છું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો; શિખા અને યજ્ઞોપવીત ધારણ કરનાર, વેદપાઠમાં તત્પર.