તમિંદ્રં સા ન જાનાતિ આગતં દુષ્ટકારિણમ્ । ધર્મપુત્રં વિજાનાતિ શુશ્રૂષંતં દિને દિને
તે એ ઇન્દ્રને ઓળખી શકી નહીં, જે દુષ્ટ કામો કરતો હતો; એ માત્ર ધર્મપુત્રને ઓળખતી હતી, જે રોજ રોજ તેની સેવા કરતો હતો.
અંગં સંવાહયેદ્દેવ્યાઃ પાદૌ પ્રક્ષાલયેત્તતઃ । પત્રં મૂલં ફલં તત્ર વલ્કલાજિનમેવ ચ
એ રાણીના અંગો દબાવતો, પછી તેના પગ ધોઈને, પાંદડા, મૂળ, ફળ, તેમજ વલકલ અને મૃગચર્મ ત્યાં લાવતો.
દદાત્યેવં સ ધર્માત્મા તસ્યૈ દિત્યૈ સદૈવ હિ । ભક્ત્યા સંતોષિતા તસ્ય સંતુષ્ટા તમભાષત
એ ધર્મી વ્યક્તિ એ બધું એ દેવીને હંમેશા આપતો; તેની ભક્તિથી સંતોષ પામી, એ તૃપ્ત થઈને તેને બોલી.
પુત્રે જાતે મહાપુણ્યે ઇંદ્રે ચ નિહતે સતિ । કુરુ રાજ્યં મહાભાગ પુત્રેણ મમ દૈવકમ્
જ્યારે પુત્ર જન્મે, જે બહુ પુણ્યવંત હોય, અને જ્યારે ઇન્દ્ર મરે, ત્યારે મારા પુત્રને રાજા બનાવી, તું રાજ્ય સંભાળજે, હે મહાભાગ્યશાળી.
એવમસ્તુ મહાભાગે તે પ્રસાદાદ્ભવિષ્યતિ । તસ્યાશ્ચૈવાંતરં પ્રેપ્સુરભવત્પાકશાસનઃ
એમ જ રહે, હે મહાભાગ્યશાળી; તારા કૃપાથી એ થશે. તેની વચ્ચે અવરોધ લાવવા ઇન્દ્ર મનમાં ઈચ્છા રાખી.
ઊને વર્ષશતે ચાસ્યા દદર્શાંતરમચ્યુતઃ । અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં દિતિઃ શયનમાવિશત્
હજી સો વર્ષ પૂરાં ન થયા હતા ત્યારે અચ્યૂતએ અવસર જોયું; દિતીએ પગ ધોઈયા વગર શયનમાં પ્રવેશ કર્યો.
શય્યાંતે સા શિરઃ કૃત્વા મુક્તકેશાતિવિહ્વલા । નિદ્રામાહારયામાસ તસ્યાઃ કુક્ષિં પ્રવિશ્ય હ
શયનના પગ પાસે માથું રાખીને, ખુલ્લા વાળ સાથે, ખૂબ ઉલઝણમાં, એ સૂઈ ગઈ; ઊંઘમાં એના ગર્ભમાં પ્રવેશ કર્યો.
વજ્રપાણિસ્તતો ગર્ભં સપ્તધા તં ન્યકૃંતત । વજ્રેણ તીક્ષ્ણધારેણ રુરોદ ઉદરે સ્થિતઃ
પછી વજ્રપાણી ઇન્દ્રે, તીક્ષ્ણ વજ્રથી એ ગર્ભને સાત ભાગમાં કાપી નાખ્યો; એ ગર્ભ પેટમાં જ રડતો રહ્યો.
સ ગર્ભસ્તત્ર વિપ્રેંદ્રા ઇંદ્રહસ્તગતેન વૈ । રોદમાનં મહાગર્ભં તમુવાચ પુનઃ પુનઃ
એ ગર્ભ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ઇન્દ્રના હાથમાં રહીને, જોરથી રડતો હતો; એ મહા ગર્ભને વારંવાર ઇન્દ્રે બોલાવ્યો.
શતક્રતુર્મહાતેજા મા રોદીરિત્યભાષત । સપ્તધા કૃતવાઞ્છક્રસ્તં ગર્ભં દિતિજં પુનઃ
શતક્રતુ, મહા તેજસ્વી, બોલ્યો: 'રડશો નહીં.' પછી શક્રે એ દિતિના ગર્ભને ફરી સાત ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો.
એકૈકં સપ્તધા ચ્છિત્ત્વા રુદમાનં સ દેવરાટ્ । એવં વૈ મરુતો જાતાસ્તે તુ દેવા મહૌજસઃ
દેવરાજા ઇન્દ્રે દરેક ભાગને સાત ભાગમાં કાપી, એ રડતા હતા; એ રીતે મારુત દેવો જન્મ્યા, જે મહા શક્તિશાળી છે.
યથા ઇંદ્રેણ તે પ્રોક્તા બભૂવુર્નામભિસ્તતઃ । અતિવીર્ય મહાકાયાસ્તીવ્ર તેજઃ પરાક્રમાઃ
જેમ ઇન્દ્રે તેમને નામ આપ્યા, તેમ તેઓ એ નામથી જાણીતા થયા; ખૂબ શક્તિશાળી, વિશાળ સ્વરૂપવાળા, તીવ્ર તેજ અને પરાક્રમ ધરાવતા.
એકોના વૈ બભૂવુસ્તે પંચાશન્મરુતસ્તતઃ । મરુતો નામ તે ખ્યાતા ઇંદ્રમેવ સમાશ્રિતાઃ
તેઓ પચાસમાંથી એક ઓછા, એટલે કે ઓગણપચાસ મારુત બન્યા; તેઓ મારુત નામે પ્રસિદ્ધ છે અને હંમેશા ઇન્દ્રના આશ્રયમાં રહે છે.
ભૂતાનામેવ સર્વેષાં રોચયંતિ ગણં મહત્ । નિકાયેષુ નિકાયેષુ હરિઃ પ્રાદાત્પ્રજાપતિઃ
તેઓ બધા જીવોના મહા સમૂહને આનંદ આપે છે; દરેક જૂથમાં, હરિ, પ્રજાપતિએ તેમને આપ્યા.
ક્રમશસ્તાનિ રાજ્યાનિ પૃથુપૂર્વાણિ તાનિ વૈ । સ દેવઃ પુરુષઃ કૃષ્ણઃ સર્વવ્યાપી જગદ્ગુરુઃ
એ પ્રથુથી શરૂ થયેલી એ પ્રાચીન રાજ્યો ક્રમશઃ સ્થાપિત થયા; એ દેવ, કૃષ્ણ પુરુષ, સર્વત્ર વ્યાપક, જગતના ગુરુ છે.
તપોજિષ્ણુર્મહાતેજાઃ સર્વ એકઃ પ્રજાપતિઃ । પર્જન્યઃ પાવકઃ પુણ્યઃ સર્વાત્મા સર્વ એવ હિ
એ પ્રજાપતિ એક છે, તપમાં શ્રેષ્ઠ, મહા તેજસ્વી; એ પરજન્ય, પાવક, પવિત્ર, સર્વના આત્મા, અને ખરેખર સર્વ છે.
તસ્ય સર્વમિદં પુણ્યં જગત્સ્થાવરજંગમમ્ । ભૂતસર્ગમિમં સમ્યગ્જાનતો દ્વિજસત્તમ
આ સમગ્ર જગત, સ્થાવર અને જંગમ, એ પવિત્રના છે; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે ભૂતસર્જનને સારી રીતે જાણે છે.
નાવૃત્તિભયમસ્તીહ પરલોકભયં કુતઃ । ઇમાં સૃષ્ટિં મહાપુણ્યાં સર્વપાપહરાં શુભામ્
અહીં પુનરાગમનની ભય નથી, તો પરલોકનું ભય કેમ? આ સર્જન મહાપુણ્ય છે, સર્વ પાપ દૂર કરે છે અને શુભ છે.
યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । સ હિ ધન્યશ્ચ પુણ્યશ્ચ સ હિ સત્યસમન્વિતઃ
જે માણસ ભક્તિપૂર્વક સાંભળે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે; એવો માણસ ખરેખર ધન્ય છે, પુણ્યવાન છે અને સત્યથી ભરપૂર છે.
યઃ શૃણોતિ ઇમાં સૃષ્ટિં સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ । સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ
જે આ સર્જનાની વાત ભક્તિથી સાંભળે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે; બધા પાપોથી શુદ્ધ થઈ, તે વિષ્ણુના લોકમાં જાય છે.
સૂત ઉવાચ- સ પ્રભુઃ સર્વલોકેશો હ્યભિષિચ્ય તતો નૃપમ્ । પૃથું વેનસ્ય તનયં સર્વરાજ્યે મહાપ્રભુમ્
સૂતાએ કહ્યું: પછી બધા લોકોના સ્વામી એ પ્રભુએ વેનના પુત્ર મહાપ્રભુ પૃથુને આખા રાજ્ય પર રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
મહાબાહું મહાકાયં યથેંદ્રં ચ સુરેશ્વરમ્ । ક્રમેણાપિ તતો બ્રહ્મા રાજ્યાનિ ચ વિચાર્ય વૈ
એ મહાબાહુ, મહાકાય અને દેવોના રાજા ઇન્દ્ર જેવો હતો; પછી બ્રહ્માએ પણ ક્રમશઃ રાજ્યોનું વિચાર કરીને—
યદ્યસ્યાપિ ભવેદ્યોગ્યં દાતું તદુપચક્રમે । વૃક્ષાણાં બ્રાહ્મણાનાં ચ ગ્રહર્ક્ષાણાં તથૈવ ચ
જેને જે માટે યોગ્ય માન્યા, તેમને રાજધિકાર આપવાનું શરૂ કર્યું; વૃક્ષો, બ્રાહ્મણો, ગ્રહો અને તારાઓમાં પણ એમ જ કર્યું.
સોમં રાજ્યે સોભ્યષિંચત્તપસાં ચ મહામતિઃ । ધર્માણાં ધર્મયજ્ઞાનાં પુણ્યાનાં પુણ્યતેજસામ્
તપસ્વીઓમાં, ધર્મોમાં, યજ્ઞોમાં, પુણ્યમાં અને પુણ્યથી તેજસ્વી એવા સૌમાં સોમને રાજા બનાવ્યો.
અપાં મધ્યે તથા દેવં તીર્થાનાં હિ તથૈવ ચ । વરુણં સોભિષિચ્યૈવ રત્નાનાં ચ દ્વિજોત્તમ
પાણીમાં અને તીર્થોમાં દેવતા વરુણને રાજા બનાવ્યો; રત્નોમાં પણ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એમ જ કર્યું.
અન્યેષાં સર્વયક્ષાણાં રાજ્યે વૈશ્રવણં પુનઃ । વિષ્ણુમેવ મહાપ્રાજ્ઞમાદિત્યાનાં પિતામહઃ
બધા યક્ષોમાં ફરી વૈશ્વરવણને રાજા બનાવ્યો; આદિત્યોમાં વિષ્ણુને, જે મહાપંડિત છે, પિતામહે સ્થાપ્યા.
રાજ્યે સંસ્થાપયામાસ જનતા હિતહેતવે । સર્વેષામેવ પુણ્યાનાં દક્ષમેવ પ્રજાપતિમ્
બધી પ્રજાના કલ્યાણ માટે, બધા પુણ્યવાનોમાં દક્ષને રાજા તરીકે સ્થાપ્યા.
સમર્થં સર્વધર્મજ્ઞં પ્રજાપતિગણેશ્વરમ્ । પ્રહ્રાદં સર્વધર્મજ્ઞં સ હિ રાજ્યે ન્યરૂપયત્
સર્વધર્મ જાણનાર અને સમર્થ એવા પ્રજાપતિઓમાં દક્ષને સ્વામી બનાવ્યો; અને સર્વધર્મ જાણનાર પ્રહલાદને પણ રાજા બનાવ્યો.
દૈત્યાનાં દાનવાનાં ચ વિષ્ણુતેજઃ સમન્વિતમ્ । યમં વૈવસ્વતં ધર્મં પૈત્ર્યે રાજ્યેભિષિચ્ય ચ
દૈત્ય અને દાનવોમાં, વિષ્ણુના તેજથી યુક્ત એવા યમ વૈવશ્વતને પિતૃલોકના રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
યક્ષરાક્ષસભૂતાનાં પિશાચોરગસર્પિણામ્ । યોગિનીનાં ચ સર્વાસાં વૈતાલાનાં મહાત્મનામ્
યક્ષ, રાક્ષસ, ભૂત, પિશાચ, નાગ, યોગિનીઓ અને બધા મહાન વૈતાલોમાં—