બ્રહ્મતેજોમયં તીવ્રં દુઃસહં સર્વદૈવતૈઃ । પુત્રૈકં દીયતાં કાંત સુપ્રિયાહં યદા વિભો
હે સ્વામી, મને એવો પુત્ર આપો, જે બ્રહ્માની તેજથી ભરપૂર, દેવો માટે પણ અઘરો અને ભયંકર હોય, જેથી હું પ્રસન્ન થઈ શકું.
કશ્યપ ઉવાચ- નિહતૌ બલવૃત્રૌ ચ મમ પુત્રૌ મહાબલૌ । અઘમાશ્રિત્ય દેવેન ઇંદ્રેણાપિ દુરાત્મના
કશ્યપે કહ્યું: મારા મહાબળવાન પુત્રો, બલ અને વૃત્ર, ઇન્દ્રે પાપનો આશ્રય લઈને મારી નાખ્યા છે.
તસ્યૈવ ચ વધાર્થાય પુત્રમેકં દદામ્યહમ્ । વર્ષાણાં તુ શતૈકં ત્વં શુચિર્ભવ યશસ્વિનિ
એના વિનાશ માટે હું તને એક પુત્ર આપું છું; પણ, હે યશસ્વિની, તારે એક સો વર્ષ સુધી પવિત્ર રહેવું પડશે.
એવમુક્ત્વા સ યોગીંદ્રો હસ્તં શિરસિ વૈ તદા । દત્ત્વાદિત્યા સહૈવાસૌ ગતો મેરું તપોવનમ્
આ રીતે કહ્યા પછી, યોગીશ્વરે દિતીના માથા પર હાથ મૂક્યો; પછી, એ અદિતી સાથે મેરુ પર્વતના તપોવનમાં ગયો.
તપસ્તતાપ સા દેવી તપોવનનિવાસિની । શુચિષ્મતી સદા ભૂત્વા પુત્રાર્થા દ્વિજસત્તમ
એ દેવી, તપોવનમાં રહી, પુત્ર માટે તપ કરવાનું શરૂ કર્યું; હંમેશા પવિત્ર રહી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
તતો દેવઃ સહસ્રાક્ષો જ્ઞાત્વા ઉદ્યમમેવ ચ । દિત્યાશ્ચૈવ મહાભાગ અંતરપ્રેક્ષકોઽભવત્
પછી, હજારો આંખો ધરાવતો દેવ, દિતીના પ્રયત્નને જાણીને, ગુપ્ત રીતે નિરીક્ષક બન્યો, હે મહાભાગ્યશાળી.
પંચવિંશાબ્દિકો ભૂત્વા દેવરાડ્દૈવતોપમઃ । બ્રાહ્મણસ્ય ચ રૂપેણ તસ્યાશ્ચાંતિકમાગતઃ
પચ્ચીસ વર્ષનો થઈ, દેવોના સમાન દેવરાજ, બ્રાહ્મણના રૂપમાં દિતીના પાસે આવ્યો.
સ તાં પ્રણમ્ય ધર્માત્મા માતરં તપસાન્વિતામ્ । તયોક્તસ્તુ સહસ્રાક્ષો ભવાન્કો દ્વિજસત્તમ
એ ધર્મપ્રવૃત્તે, તપમાં લીન માતાને વંદન કર્યું; પછી દિતીએ પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ?'
તામુવાચ સહસ્રાક્ષઃ પુત્રોઽહં તવ શોભને । બ્રાહ્મણો વેદવિદ્વાંશ્ચ ધર્મં જાનામિ ભામિનિ
હજારો આંખો ધરાવતાંએ કહ્યું: 'હે સુંદર, હું તારો પુત્ર છું, બ્રાહ્મણ છું, વેદોનો જ્ઞાન ધરાવું છું અને ધર્મ જાણું છું, હે તેજસ્વિની.'
તપસસ્તવ સાહાય્યં કરિષ્યે નાત્ર સંશયઃ । શુશ્રૂષતિ સ તાં દેવીં માતરં તપસાન્વિતામ્
તારા તપસ્યામાં હું સહાય કરીશ, એમાં કોઈ શંકા નથી; એ દેવી, તપમાં લીન માતાની સેવા કરતો રહ્યો.
તમિંદ્રં સા ન જાનાતિ આગતં દુષ્ટકારિણમ્ । ધર્મપુત્રં વિજાનાતિ શુશ્રૂષંતં દિને દિને
તે એ ઇન્દ્રને ઓળખી શકી નહીં, જે દુષ્ટ કામો કરતો હતો; એ માત્ર ધર્મપુત્રને ઓળખતી હતી, જે રોજ રોજ તેની સેવા કરતો હતો.
અંગં સંવાહયેદ્દેવ્યાઃ પાદૌ પ્રક્ષાલયેત્તતઃ । પત્રં મૂલં ફલં તત્ર વલ્કલાજિનમેવ ચ
એ રાણીના અંગો દબાવતો, પછી તેના પગ ધોઈને, પાંદડા, મૂળ, ફળ, તેમજ વલકલ અને મૃગચર્મ ત્યાં લાવતો.
દદાત્યેવં સ ધર્માત્મા તસ્યૈ દિત્યૈ સદૈવ હિ । ભક્ત્યા સંતોષિતા તસ્ય સંતુષ્ટા તમભાષત
એ ધર્મી વ્યક્તિ એ બધું એ દેવીને હંમેશા આપતો; તેની ભક્તિથી સંતોષ પામી, એ તૃપ્ત થઈને તેને બોલી.
પુત્રે જાતે મહાપુણ્યે ઇંદ્રે ચ નિહતે સતિ । કુરુ રાજ્યં મહાભાગ પુત્રેણ મમ દૈવકમ્
જ્યારે પુત્ર જન્મે, જે બહુ પુણ્યવંત હોય, અને જ્યારે ઇન્દ્ર મરે, ત્યારે મારા પુત્રને રાજા બનાવી, તું રાજ્ય સંભાળજે, હે મહાભાગ્યશાળી.
એવમસ્તુ મહાભાગે તે પ્રસાદાદ્ભવિષ્યતિ । તસ્યાશ્ચૈવાંતરં પ્રેપ્સુરભવત્પાકશાસનઃ
એમ જ રહે, હે મહાભાગ્યશાળી; તારા કૃપાથી એ થશે. તેની વચ્ચે અવરોધ લાવવા ઇન્દ્ર મનમાં ઈચ્છા રાખી.
ઊને વર્ષશતે ચાસ્યા દદર્શાંતરમચ્યુતઃ । અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં દિતિઃ શયનમાવિશત્
હજી સો વર્ષ પૂરાં ન થયા હતા ત્યારે અચ્યૂતએ અવસર જોયું; દિતીએ પગ ધોઈયા વગર શયનમાં પ્રવેશ કર્યો.
શય્યાંતે સા શિરઃ કૃત્વા મુક્તકેશાતિવિહ્વલા । નિદ્રામાહારયામાસ તસ્યાઃ કુક્ષિં પ્રવિશ્ય હ
શયનના પગ પાસે માથું રાખીને, ખુલ્લા વાળ સાથે, ખૂબ ઉલઝણમાં, એ સૂઈ ગઈ; ઊંઘમાં એના ગર્ભમાં પ્રવેશ કર્યો.
વજ્રપાણિસ્તતો ગર્ભં સપ્તધા તં ન્યકૃંતત । વજ્રેણ તીક્ષ્ણધારેણ રુરોદ ઉદરે સ્થિતઃ
પછી વજ્રપાણી ઇન્દ્રે, તીક્ષ્ણ વજ્રથી એ ગર્ભને સાત ભાગમાં કાપી નાખ્યો; એ ગર્ભ પેટમાં જ રડતો રહ્યો.
સ ગર્ભસ્તત્ર વિપ્રેંદ્રા ઇંદ્રહસ્તગતેન વૈ । રોદમાનં મહાગર્ભં તમુવાચ પુનઃ પુનઃ
એ ગર્ભ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ઇન્દ્રના હાથમાં રહીને, જોરથી રડતો હતો; એ મહા ગર્ભને વારંવાર ઇન્દ્રે બોલાવ્યો.
શતક્રતુર્મહાતેજા મા રોદીરિત્યભાષત । સપ્તધા કૃતવાઞ્છક્રસ્તં ગર્ભં દિતિજં પુનઃ
શતક્રતુ, મહા તેજસ્વી, બોલ્યો: 'રડશો નહીં.' પછી શક્રે એ દિતિના ગર્ભને ફરી સાત ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો.
એકૈકં સપ્તધા ચ્છિત્ત્વા રુદમાનં સ દેવરાટ્ । એવં વૈ મરુતો જાતાસ્તે તુ દેવા મહૌજસઃ
દેવરાજા ઇન્દ્રે દરેક ભાગને સાત ભાગમાં કાપી, એ રડતા હતા; એ રીતે મારુત દેવો જન્મ્યા, જે મહા શક્તિશાળી છે.
યથા ઇંદ્રેણ તે પ્રોક્તા બભૂવુર્નામભિસ્તતઃ । અતિવીર્ય મહાકાયાસ્તીવ્ર તેજઃ પરાક્રમાઃ
જેમ ઇન્દ્રે તેમને નામ આપ્યા, તેમ તેઓ એ નામથી જાણીતા થયા; ખૂબ શક્તિશાળી, વિશાળ સ્વરૂપવાળા, તીવ્ર તેજ અને પરાક્રમ ધરાવતા.
એકોના વૈ બભૂવુસ્તે પંચાશન્મરુતસ્તતઃ । મરુતો નામ તે ખ્યાતા ઇંદ્રમેવ સમાશ્રિતાઃ
તેઓ પચાસમાંથી એક ઓછા, એટલે કે ઓગણપચાસ મારુત બન્યા; તેઓ મારુત નામે પ્રસિદ્ધ છે અને હંમેશા ઇન્દ્રના આશ્રયમાં રહે છે.
ભૂતાનામેવ સર્વેષાં રોચયંતિ ગણં મહત્ । નિકાયેષુ નિકાયેષુ હરિઃ પ્રાદાત્પ્રજાપતિઃ
તેઓ બધા જીવોના મહા સમૂહને આનંદ આપે છે; દરેક જૂથમાં, હરિ, પ્રજાપતિએ તેમને આપ્યા.
ક્રમશસ્તાનિ રાજ્યાનિ પૃથુપૂર્વાણિ તાનિ વૈ । સ દેવઃ પુરુષઃ કૃષ્ણઃ સર્વવ્યાપી જગદ્ગુરુઃ
એ પ્રથુથી શરૂ થયેલી એ પ્રાચીન રાજ્યો ક્રમશઃ સ્થાપિત થયા; એ દેવ, કૃષ્ણ પુરુષ, સર્વત્ર વ્યાપક, જગતના ગુરુ છે.
તપોજિષ્ણુર્મહાતેજાઃ સર્વ એકઃ પ્રજાપતિઃ । પર્જન્યઃ પાવકઃ પુણ્યઃ સર્વાત્મા સર્વ એવ હિ
એ પ્રજાપતિ એક છે, તપમાં શ્રેષ્ઠ, મહા તેજસ્વી; એ પરજન્ય, પાવક, પવિત્ર, સર્વના આત્મા, અને ખરેખર સર્વ છે.
તસ્ય સર્વમિદં પુણ્યં જગત્સ્થાવરજંગમમ્ । ભૂતસર્ગમિમં સમ્યગ્જાનતો દ્વિજસત્તમ
આ સમગ્ર જગત, સ્થાવર અને જંગમ, એ પવિત્રના છે; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે ભૂતસર્જનને સારી રીતે જાણે છે.
નાવૃત્તિભયમસ્તીહ પરલોકભયં કુતઃ । ઇમાં સૃષ્ટિં મહાપુણ્યાં સર્વપાપહરાં શુભામ્
અહીં પુનરાગમનની ભય નથી, તો પરલોકનું ભય કેમ? આ સર્જન મહાપુણ્ય છે, સર્વ પાપ દૂર કરે છે અને શુભ છે.
યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । સ હિ ધન્યશ્ચ પુણ્યશ્ચ સ હિ સત્યસમન્વિતઃ
જે માણસ ભક્તિપૂર્વક સાંભળે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે; એવો માણસ ખરેખર ધન્ય છે, પુણ્યવાન છે અને સત્યથી ભરપૂર છે.
યઃ શૃણોતિ ઇમાં સૃષ્ટિં સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ । સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ
જે આ સર્જનાની વાત ભક્તિથી સાંભળે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે; બધા પાપોથી શુદ્ધ થઈ, તે વિષ્ણુના લોકમાં જાય છે.