સા દિતિઃ સર્વધર્મજ્ઞા ચારુકર્મા મનસ્વિની । શતવર્ષપ્રમાણં સા શુચિ સ્વાંતા બભૂવ હ
બધી ધર્મની જાણકાર, સુંદર કર્મો કરનાર અને વિચારીને ચાલનાર દિતિએ, એક સો વર્ષ સુધી મનથી શુદ્ધ રહી.
તયા વૈ જનિતઃ પુત્રો બ્રહ્મતેજઃ સમન્વિતઃ । અથ કશ્યપ આયાતો હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
દિતિથી બ્રહ્મતેજ ધરાવતો પુત્ર જન્મ્યો; પછી કશ્યપજી મહાન આનંદ સાથે ત્યાં આવ્યા.
ચકાર નામ મેધાવી તસ્ય પુત્રસ્ય સત્તમઃ । બલમિત્યબ્રવીત્પુત્રં નામતઃ સદૃશો મહાન્
મુદ્યી બુદ્ધિશાળી પિતાએ પોતાના ઉત્તમ પુત્રને 'બલ' નામ આપ્યું અને કહ્યું, 'આ નામને યોગ્ય એવો મહાન છે.'
એવં નામ ચકારાથ વ્રતબંધં ચકાર સઃ । પ્રાહ પુત્ર મહાભાગ બ્રહ્મચર્યં પ્રસાધય
આ રીતે તેણે નામ રાખ્યું અને પછી પુત્ર માટે એક વ્રત નક્કી કર્યું; તેણે કહ્યું, 'હે ભાગ્યશાળી પુત્ર, બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર.'
એવમેવં કરિષ્યામિ તવ વાક્યં દ્વિજોત્તમ । વેદસ્યાધ્યયનં કુર્યાં બ્રહ્મચર્યેણ સત્તમ
'જેમ તમે કહો તેમ જ હું કરીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. હું બ્રહ્મચર્યથી વેદનું અભ્યાસ કરીશ, હે મહાન.'
એવં વર્ષશતં સાગ્રં ગતં તસ્ય તપસ્યતઃ । માતુઃ સમક્ષમાયાતસ્તપસ્તેજઃ સમન્વિતઃ
આ રીતે, તેણે તપ કરતું એક સંપૂર્ણ સો વર્ષ વીતી ગયું; પછી તપસ્યાના તેજથી યુક્ત થઈને તે પોતાની માતા પાસે આવ્યો.
તપોવીર્યમયં દિવ્યં બ્રહ્મચર્યં મહાત્મનઃ । દિતિઃ પશ્યતિ પુત્રસ્ય હર્ષેણ મહતાન્વિતા
દિતિએ પોતાના પુત્રનું તપથી ભરેલું દિવ્ય બ્રહ્મચર્ય જોયું અને તે ખૂબ આનંદિત થઈ.
તમુવાચ મહાત્માનં બલં પુત્રં તપસ્વિનમ્ । મેધાવિનં મહાત્માનં પ્રજ્ઞાજ્ઞાનવિશારદમ્
તેણીએ પોતાના પુત્ર બલને, મહાન આત્માવાળા, તપસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને જ્ઞાનમાં નિપુણ એવા પુત્રને કહ્યું.
ત્વયિ જીવતિ મેધાવિન્પ્રજીવંતિ સુતા મમ । હિરણ્યકશિપાદ્યાસ્તે યે હતાશ્ચક્રપાણિના
'હે બુદ્ધિશાળી, તું જીવતો હોય ત્યાં સુધી મારા બધા પુત્રો — જેમ કે હિરણ્યકશિપુ અને બીજા, જેમને ચક્રધારી ભગવાને મારે છે — તેઓ તારા દ્વારા જીવતા રહે છે.'
વૈરં સાધય મે વત્સ જહિ દેવાન્રિપૂન્રણે । સા દનુસ્તમુવાચેદં બલં પુત્રં મહાબલમ્
'મારું શત્રુત્વ પૂરું કર, વ્હાલા પુત્ર; યુદ્ધમાં દેવતાઓ, આપણા દુશ્મનોને માર.' એમ દિતિએ પોતાના શક્તિશાળી પુત્ર બલને કહ્યું.
આદાવિંદ્રં હિ દેવેંદ્રં દ્રુતં સૂદય પુત્રક । પશ્ચાદ્દેવા નિપાત્યંતાં તતો ગરુડવાહનઃ
'પહેલા, હે પુત્ર, તું જલ્દીથી દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્રને નાશ કરી દે; પછી બીજા દેવતાઓને પણ હરાવી દે અને પછી ગરુડ પર સવાર એવા ભગવાનને પણ.'
તયોરાકર્ણ્ય સા દેવી અદિતિઃ પતિદેવતા । દુઃખેન મહતાવિષ્ટા પુત્રમિંદ્રમભાષત
આ વાત સાંભળી, પતિને અતિ પ્રેમ કરતી દેવી અદિતિ ખૂબ દુઃખી થઈ અને પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રને કહ્યું.
દિતિપુત્રો મહાકાયો વર્દ્ધતે બ્રહ્મતેજસા । દેવાનાં હિ વધાર્થાય તપસ્તેપે નિરંજને
'દિતિનો પુત્ર, વિશાળ શરીરવાળો, બ્રહ્માના તેજથી વધતો જાય છે; તેણે દેવતાઓના વિનાશ માટે નિર્મળ તપ કર્યું છે.'
એવં જાનીહિ દેવેશ યદિ ક્ષેમમિહેચ્છસિ । એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં સ માતુઃ પાકશાસનઃ
'હે દેવતાઓના સ્વામી, જો તું અહીં સુખ-સુરક્ષા ઈચ્છે છે તો આ જાણ.' માતાના આ શબ્દો સાંભળી, વજ્રધારી ઇન્દ્ર—
ચિંતામવાપ દુઃખેન મહતીં દેવરાટ્તદા । મહાભયેન સંત્રસ્તશ્ચિંતયામાસ વૈ તતઃ
ત્યારે દેવતાઓના રાજા ભારે દુઃખ અને ચિંતામાં પડી ગયા; મહાન ભયથી ડરીને વિચારી રહ્યો.
કથમેનં હનિષ્યામિ દેવધર્મવિદૂષકમ્ । ઇતિ નિશ્ચિત્ય દેવેશો બલસ્ય નિધનં પ્રતિ
'કેવી રીતે હું તેને મારું, જે દેવધર્મનું ઉલ્લંઘન કરે છે?' એમ નક્કી કરીને દેવતાઓના સ્વામીએ બલના વિનાશ વિશે વિચાર કર્યો.
એકદા હિ બલઃ સોપિ સંધ્યાર્થં સિંધુમાશ્રિતઃ । કૃષ્ણાજિનેન દિવ્યેન દંડકાષ્ઠેન રાજિતઃ
એક વખત બલ પણ સંધ્યાવંદન માટે સમુદ્ર કાંઠે ગયો, દિવ્ય કૃષ્ણમૃગચર્મ અને પવિત્ર દંડથી સજ્જ હતો.
અમલેનાપિ પુણ્યેન બ્રહ્મચર્યેણ તેન સઃ । સાગરસ્યોપકંઠે તં સંધ્યાસનમુપાગતમ્
પવિત્ર અને પુણ્ય બ્રહ્મચર્યથી તે સમુદ્ર કિનારે સંધ્યાના આસન પર બેઠો.
જપમાનં સુશાંતં તં દદૃશે પાકશાસનઃ । વજ્રેણ તેન દિવ્યેન તાડિતો દિતિનંદનઃ
ઇન્દ્રે તેને શાંતિથી જપમાં તલિન જોયો; પછી પોતાના દિવ્ય વજ્રથી દિતિના પુત્રને ઘાયલ કર્યો.
બલં નિપતિતં દૃષ્ટ્વા ગતસત્વં ગતં ભુવિ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો દેવરાણ્મુમુદે તદા
બલને પડી ગયેલો, પ્રાણ છોડેલો અને ધરતી પર પડેલો જોઈને દેવતાઓના રાજા ખૂબ આનંદિત થયા અને ખુશી અનુભવી.
એવં નિપાત્ય તં દૈત્યં દિતિનંદનમેવ ચ । રાજ્યં ચકાર ધર્માત્મા સુખેન પાકશાસનઃ
આ રીતે પાકશાસન ધર્મપ્રિય અને સુખી થઈને, એ દૈત્ય અને દિતિના પુત્રને પરાજિત કરીને પોતાનું રાજ્ય સ્થાપિત કર્યું.
સૂત ઉવાચ- હતં શ્રુત્વા દિતિઃ પુત્રં સુબલં બલમેવ ચ । રુદિતં કરુણં કૃત્વા હા હા કષ્ટં ભૃશં મમ
સૂતાએ કહ્યું: દિતિએ જ્યારે પોતાના પુત્ર સુબલ અને તેની શક્તિના વિનાશની વાત સાંભળી, ત્યારે એ ખૂબ દુ:ખી થઈને રડવા લાગી, 'હાય! મારા માટે કેટલું મોટું દુ:ખ છે!'
એવં સુકરુણં કૃત્વા બહુકાલં તપસ્વિની । સા ગતા કશ્યપં કાંતં તમુવાચ યશસ્વિની
એ રીતે લાંબા સમય સુધી ખૂબ દુ:ખ વ્યક્ત કરીને, તે તપસ્વિ સ્ત્રી પોતાના પ્રિય કશ્યપ પાસે ગઈ અને, પોતાની ખ્યાતિ પ્રમાણે, એને કહ્યું.
તવ પુત્રો મહાપાપ ઇંદ્રઃ સુરગણેશ્વરઃ । સાગરોપગતં દૃષ્ટ્વા બલં મે બ્રહ્મલક્ષણમ્
તમારો પુત્ર ઇન્દ્ર, દેવતાઓનો સ્વામી, મહાપાપી છે; એણે મારા પુત્ર બલને, જે બ્રહ્માની છાપ ધરાવતો હતો અને દરિયા પાસે હતો, જોઈ લીધો.
વજ્રેણ ઘાતયામાસ સંધ્યામાસ્યંતમેવ હિ । એવં શ્રુત્વા તતઃ ક્રુદ્ધો મરીચિતનયસ્તદા
એણે સંધ્યાકાળે, અંત સમયે, વજ્રથી એને મારી નાખ્યો; આ સાંભળીને મરીચિના પુત્રને ભારે ક્રોધ આવ્યો.
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટઃ પ્રજજ્વાલેવ વહ્નિના । અવલુંચ્ય જટામેકાં શુચ્યગ્નૌ સ દ્વિજોત્તમઃ
મોટા ગુસ્સાથી ભરાઈને, અગ્નિ જેવો તપતો, એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજએ પોતાની એક જટા ખેંચી અને શુદ્ધ અગ્નિમાં નાખી દીધી.
ઇંદ્રસ્યૈવ વધાર્થાય પુત્રમુત્પાદયામ્યહમ્ । તસ્માત્કુંડાત્સમુત્પન્નો હુતાશનમુખાદપિ
ઇન્દ્રના વિનાશ માટે હું પુત્ર ઉત્પન્ન કરીશ; એ રીતે, એ કુંડમાંથી, યજ્ઞ અગ્નિના મુખમાંથી એ જન્મ્યો.
કૃષ્ણાંજનચયોપેતઃ પિંગાક્ષો ભીષણાકૃતિઃ । દંષ્ટ્રાકરાલવક્ત્રાંતો જગતાં ભયદાયકઃ
એ કાળાં અંજણ જેવો કાળો, પીળા આંખોવાળો અને ભયાનક રૂપ ધરાવતો હતો; એની દાંતવાળી ભયંકર મુખાકૃતિથી આખા જગતમાં ભય ફેલાઈ ગયો.
મહાચર્વરિકો ઘોરઃ ખડ્ગચર્મધરસ્તથા । સર્વાંગતેજસા દીપ્તો મહામેઘોપમો બલી
એ ભયાનક મહાભક્ષક, હાથમાં તલવાર અને ઢાલ ધરાવતો, આખા શરીરમાં તેજથી તેજસ્વી અને મહા મેઘ જેવો બળવાન હતો.
ઉવાચ કશ્યપં વિપ્રમાદેશો મમ દીયતામ્ । કસ્માદુત્પાદિતો વિપ્ર ભવતા કારણં વદ
એણે કશ્યપ ઋષિ પાસે કહ્યું: 'મને તમારો આદેશ આપો; હે મુનિ, તમે મને શા માટે ઉત્પન્ન કર્યો? કારણ કહો.'