દાતારં ચ મહાત્માનં ભર્તારં કશ્યપં તદા । ભક્ત્યા પ્રણમ્ય વિપ્રેન્દ્ર તમુવાચ મહામતિમ્
દિતિએ ભક્તિપૂર્વક મહાન આત્મા, દાતા અને વિદ્વાન એવા પોતાના પતિ કશ્યપને વંદન કર્યા અને, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એમને સંબોધન કર્યું.
ભગવન્નષ્ટપુત્રાહં કૃતા દેવેન ચક્રિણા । દૈતેયા દાનવાઃ સર્વે દેવૈશ્ચૈવ નિપાતિતાઃ
હે ભગવાન, હું મારા પુત્રો ગુમાવેલી છું, ચક્રધારી દેવ દ્વારા મારી પુત્રોની વિનાશ થઈ છે; બધા દૈત્ય અને દાનવો દેવતાઓ દ્વારા સંહારાયા છે.
પુત્રશોકાનલેનાહં સંતપ્તા મુનિસત્તમ । મમાનંદકરં પુત્રં સર્વતેજોહરં વિભો
હે મહાન ઋષિ, હું પુત્રશોકની અગ્નિમાં દઝાઈ રહી છું; હે સ્વામી, મને એવો પુત્ર આપો કે જે મને આનંદ આપે અને સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ તેજ ધરાવે.
સુબલં ચારુસર્વાંગં દેવરાજસમપ્રભમ્ । બુદ્ધિમંતં સુસર્વજ્ઞં જ્ઞાતારં સર્વપંડિતમ્
મજબૂત, સુંદર અંગો ધરાવતો, દેવરાજ જેવો તેજ ધરાવતો, બુદ્ધિશાળી, સર્વજ્ઞ અને સર્વજ્ઞાનનો જાણકાર એવો પુત્ર—
તપસ્તેજઃ સમાયુક્તં સબલં ચારુલક્ષણમ્ । બ્રહ્મણ્યં જ્ઞાનવેત્તારં દેવબ્રાહ્મણપૂજકમ્
તપશ્ચર્યાનું તેજ ધરાવતો, બળવાન અને શુભ લક્ષણો ધરાવતો, બ્રહ્મણપ્રેમી, જ્ઞાનનો જાણકાર અને દેવ-બ્રાહ્મણોની પૂજા કરનાર—
જેતારં સર્વલોકાનાં મમાનંદકરં દ્વિજ । સર્વલક્ષણસંપન્નં પુત્રં મે દેહિ ત્વં વિભો
બધા લોકોએ જીતનાર, મને આનંદ આપનાર, સર્વ ગુણોથી યુક્ત એવો પુત્ર આપો, હે સ્વામી, હે બ્રાહ્મણ.
એવમાકર્ણ્ય વૈ તસ્યાઃ કશ્યપો વાક્યમુત્તમમ્ । કૃપાવિષ્ટમનાસ્તુષ્ટો દુઃખિતાયા દ્વિજોત્તમ
એમ તેણીનું વચન સાંભળી, કશ્યપજી દયાથી ભરાઈ ગયા અને ખુશીથી દુઃખી દિતિને સંબોધન કર્યું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
તામુવાચ મહાભાગ કૃપણાં દીનમાનસામ્ । તસ્યાઃ શિરસિ સંન્યસ્ય સ્વહસ્તં ભાવતત્પરઃ
કશ્યપે દુઃખી અને દુર્બળ મનવાળી દિતિને, હે પુણ્યવતી, એમ કહી, પોતાનો હાથ તેના માથે રાખી, તેના કલ્યાણ માટે પ્રયત્ન કર્યો.
ભવિષ્યતિ મહાભાગે યાદૃશો વાંછિતઃ સુતઃ । એવમુક્ત્વા જગામાસૌ મેરું ગિરિવરોત્તમમ્
હે પુણ્યવતી, તને જેવો પુત્ર ઇચ્છિત છે, એવો પુત્ર તને મળશે; એમ કહી, કશ્યપ મહાન મેરુ પર્વત પર ગયા.
તપસ્તેપે નિરાલંબઃ સાધયન્પરમવ્રતઃ । એતસ્મિન્નંતરે સા તુ દધાર ગર્ભમુત્તમમ્
કશ્યપે આધાર વિના તપશ્ચર્યાનું પાલન કર્યું અને શ્રેષ્ઠ વ્રત પૂર્ણ કર્યું; એ દરમિયાન દિતિએ ઉત્તમ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
સા દિતિઃ સર્વધર્મજ્ઞા ચારુકર્મા મનસ્વિની । શતવર્ષપ્રમાણં સા શુચિ સ્વાંતા બભૂવ હ
બધી ધર્મની જાણકાર, સુંદર કર્મો કરનાર અને વિચારીને ચાલનાર દિતિએ, એક સો વર્ષ સુધી મનથી શુદ્ધ રહી.
તયા વૈ જનિતઃ પુત્રો બ્રહ્મતેજઃ સમન્વિતઃ । અથ કશ્યપ આયાતો હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
દિતિથી બ્રહ્મતેજ ધરાવતો પુત્ર જન્મ્યો; પછી કશ્યપજી મહાન આનંદ સાથે ત્યાં આવ્યા.
ચકાર નામ મેધાવી તસ્ય પુત્રસ્ય સત્તમઃ । બલમિત્યબ્રવીત્પુત્રં નામતઃ સદૃશો મહાન્
મુદ્યી બુદ્ધિશાળી પિતાએ પોતાના ઉત્તમ પુત્રને 'બલ' નામ આપ્યું અને કહ્યું, 'આ નામને યોગ્ય એવો મહાન છે.'
એવં નામ ચકારાથ વ્રતબંધં ચકાર સઃ । પ્રાહ પુત્ર મહાભાગ બ્રહ્મચર્યં પ્રસાધય
આ રીતે તેણે નામ રાખ્યું અને પછી પુત્ર માટે એક વ્રત નક્કી કર્યું; તેણે કહ્યું, 'હે ભાગ્યશાળી પુત્ર, બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર.'
એવમેવં કરિષ્યામિ તવ વાક્યં દ્વિજોત્તમ । વેદસ્યાધ્યયનં કુર્યાં બ્રહ્મચર્યેણ સત્તમ
'જેમ તમે કહો તેમ જ હું કરીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. હું બ્રહ્મચર્યથી વેદનું અભ્યાસ કરીશ, હે મહાન.'
એવં વર્ષશતં સાગ્રં ગતં તસ્ય તપસ્યતઃ । માતુઃ સમક્ષમાયાતસ્તપસ્તેજઃ સમન્વિતઃ
આ રીતે, તેણે તપ કરતું એક સંપૂર્ણ સો વર્ષ વીતી ગયું; પછી તપસ્યાના તેજથી યુક્ત થઈને તે પોતાની માતા પાસે આવ્યો.
તપોવીર્યમયં દિવ્યં બ્રહ્મચર્યં મહાત્મનઃ । દિતિઃ પશ્યતિ પુત્રસ્ય હર્ષેણ મહતાન્વિતા
દિતિએ પોતાના પુત્રનું તપથી ભરેલું દિવ્ય બ્રહ્મચર્ય જોયું અને તે ખૂબ આનંદિત થઈ.
તમુવાચ મહાત્માનં બલં પુત્રં તપસ્વિનમ્ । મેધાવિનં મહાત્માનં પ્રજ્ઞાજ્ઞાનવિશારદમ્
તેણીએ પોતાના પુત્ર બલને, મહાન આત્માવાળા, તપસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને જ્ઞાનમાં નિપુણ એવા પુત્રને કહ્યું.
ત્વયિ જીવતિ મેધાવિન્પ્રજીવંતિ સુતા મમ । હિરણ્યકશિપાદ્યાસ્તે યે હતાશ્ચક્રપાણિના
'હે બુદ્ધિશાળી, તું જીવતો હોય ત્યાં સુધી મારા બધા પુત્રો — જેમ કે હિરણ્યકશિપુ અને બીજા, જેમને ચક્રધારી ભગવાને મારે છે — તેઓ તારા દ્વારા જીવતા રહે છે.'
વૈરં સાધય મે વત્સ જહિ દેવાન્રિપૂન્રણે । સા દનુસ્તમુવાચેદં બલં પુત્રં મહાબલમ્
'મારું શત્રુત્વ પૂરું કર, વ્હાલા પુત્ર; યુદ્ધમાં દેવતાઓ, આપણા દુશ્મનોને માર.' એમ દિતિએ પોતાના શક્તિશાળી પુત્ર બલને કહ્યું.
આદાવિંદ્રં હિ દેવેંદ્રં દ્રુતં સૂદય પુત્રક । પશ્ચાદ્દેવા નિપાત્યંતાં તતો ગરુડવાહનઃ
'પહેલા, હે પુત્ર, તું જલ્દીથી દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્રને નાશ કરી દે; પછી બીજા દેવતાઓને પણ હરાવી દે અને પછી ગરુડ પર સવાર એવા ભગવાનને પણ.'
તયોરાકર્ણ્ય સા દેવી અદિતિઃ પતિદેવતા । દુઃખેન મહતાવિષ્ટા પુત્રમિંદ્રમભાષત
આ વાત સાંભળી, પતિને અતિ પ્રેમ કરતી દેવી અદિતિ ખૂબ દુઃખી થઈ અને પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રને કહ્યું.
દિતિપુત્રો મહાકાયો વર્દ્ધતે બ્રહ્મતેજસા । દેવાનાં હિ વધાર્થાય તપસ્તેપે નિરંજને
'દિતિનો પુત્ર, વિશાળ શરીરવાળો, બ્રહ્માના તેજથી વધતો જાય છે; તેણે દેવતાઓના વિનાશ માટે નિર્મળ તપ કર્યું છે.'
એવં જાનીહિ દેવેશ યદિ ક્ષેમમિહેચ્છસિ । એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં સ માતુઃ પાકશાસનઃ
'હે દેવતાઓના સ્વામી, જો તું અહીં સુખ-સુરક્ષા ઈચ્છે છે તો આ જાણ.' માતાના આ શબ્દો સાંભળી, વજ્રધારી ઇન્દ્ર—
ચિંતામવાપ દુઃખેન મહતીં દેવરાટ્તદા । મહાભયેન સંત્રસ્તશ્ચિંતયામાસ વૈ તતઃ
ત્યારે દેવતાઓના રાજા ભારે દુઃખ અને ચિંતામાં પડી ગયા; મહાન ભયથી ડરીને વિચારી રહ્યો.
કથમેનં હનિષ્યામિ દેવધર્મવિદૂષકમ્ । ઇતિ નિશ્ચિત્ય દેવેશો બલસ્ય નિધનં પ્રતિ
'કેવી રીતે હું તેને મારું, જે દેવધર્મનું ઉલ્લંઘન કરે છે?' એમ નક્કી કરીને દેવતાઓના સ્વામીએ બલના વિનાશ વિશે વિચાર કર્યો.
એકદા હિ બલઃ સોપિ સંધ્યાર્થં સિંધુમાશ્રિતઃ । કૃષ્ણાજિનેન દિવ્યેન દંડકાષ્ઠેન રાજિતઃ
એક વખત બલ પણ સંધ્યાવંદન માટે સમુદ્ર કાંઠે ગયો, દિવ્ય કૃષ્ણમૃગચર્મ અને પવિત્ર દંડથી સજ્જ હતો.
અમલેનાપિ પુણ્યેન બ્રહ્મચર્યેણ તેન સઃ । સાગરસ્યોપકંઠે તં સંધ્યાસનમુપાગતમ્
પવિત્ર અને પુણ્ય બ્રહ્મચર્યથી તે સમુદ્ર કિનારે સંધ્યાના આસન પર બેઠો.
જપમાનં સુશાંતં તં દદૃશે પાકશાસનઃ । વજ્રેણ તેન દિવ્યેન તાડિતો દિતિનંદનઃ
ઇન્દ્રે તેને શાંતિથી જપમાં તલિન જોયો; પછી પોતાના દિવ્ય વજ્રથી દિતિના પુત્રને ઘાયલ કર્યો.
બલં નિપતિતં દૃષ્ટ્વા ગતસત્વં ગતં ભુવિ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો દેવરાણ્મુમુદે તદા
બલને પડી ગયેલો, પ્રાણ છોડેલો અને ધરતી પર પડેલો જોઈને દેવતાઓના રાજા ખૂબ આનંદિત થયા અને ખુશી અનુભવી.