તસ્માદ્દેવાન્મહાભાગાદમરત્વં તથૈવ ચ । દેવાઁલ્લોકાન્સ સંવ્યાપ્ય પ્રભુત્વં સ્વયમર્જિતમ્
એથી, હે મહાભાગ્યશાળી, તેને દેવો પાસેથી અમરત્વ મળ્યું; દેવલોકો પર પોતે રાજ કર્યું.
તતો દેવાઃ સગંધર્વા મુનયો વેદપારગાઃ । નાગાશ્ચ કિન્નરાઃ સિદ્ધા યક્ષાશ્ચૈવ તથાપરે
પછી દેવો, ગંધર્વો, વેદમાં પારંગત મુનિઓ, નાગો, કિન્નરો, સિદ્ધો, યક્ષો અને બીજા બધા,
બ્રહ્માણં તુ પુરસ્કૃત્ય જગ્મુર્નારાયણં પ્રભુમ્ । ક્ષીરસાગરસંસુપ્તં યોગનિદ્રાં ગતં પ્રભુમ્
બ્રહ્માને આગળ રાખીને, તેઓ દૂધના સમુદ્ર પર યોગનિદ્રામાં સુતા નારાયણ ભગવાન પાસે ગયા.
તં સંબોધ્ય મહાસ્તોત્રૈર્દેવાઃ પ્રાંજલયસ્તથા । સંબુદ્ધે સતિ દેવેશે વૃત્તં તસ્ય દુરાત્મનઃ
મહાન સ્તોત્રો દ્વારા તેમને જગાડ્યા, દેવોએ હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરી; ભગવાન જાગ્યા ત્યારે, તેમણે એ દુષ્ટના કાર્યો જણાવ્યા.
આચચક્ષુર્મહાપ્રાજ્ઞ સમાકર્ણ્ય જગત્પતિઃ । નૃસિંહરૂપમાસ્થાય હિરણ્યકશિપું વ્યહન્
જગતના સ્વામી, મહાન જ્ઞાનવાન, બધું સાંભળી, નરસિંહ રૂપ ધારણ કરીને હિરણ્યકશિપુને મારી નાખ્યા.
પુનર્વારાહરૂપેણ હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ । ઉદ્ધૃતા વસુધા પુણ્યા અસુરો ઘાતિતસ્તદા
પછી ફરી, વરાહ રૂપે મહાબળવાન હિરણ્યાક્ષે પવિત્ર ધરાને ઉપાડી લીધી અને એ અસુર પણ ત્યારે સંહાર થયો.
અન્યાંશ્ચઘાતયામાસ દાનવાન્ઘોરદર્શનાન્ । એવં ચૈતેષુ નષ્ટેષુ દાનવેષુ મહત્સુ ચ
બીજા ભયાનક દેખાવ ધરાવતાં દાનવોને પણ ભગવાને નાશ કર્યા; આમ, એ મહાન દાનવો નષ્ટ થયા પછી,
અન્યેષુ તેષુ નષ્ટેષુ દિતિપુત્રેષુ વૈ તદા । પુનઃ સ્થાનેષુ પ્રાપ્તેષુ દેવેષુ ચ મહત્સુ ચ
જ્યારે દિતિના એ પુત્રો નાશ પામ્યા અને દેવો તથા મહાન આત્માઓ ફરી પોતાના સ્થાન પર સ્થિર થયા,
યજ્ઞેષ્વેવ પ્રવૃત્તેષુ સર્વેષુ ધર્મકર્મસુ । સુસ્થેષુ સર્વલોકેષુ સા દિતિર્દુઃખપીડિતા
યજ્ઞ અને બધા ધર્મકર્મો ફરી શરૂ થયા, બધા લોક સુસ્થિર થયા, ત્યારે દિતિ દુઃખથી પીડાતી હતી.
પુત્રશોકેન સંતપ્તા હાહાભૂતા વિચેતના । ભર્તારં સૂર્યસંકાશં તપસ્તેજઃ સમન્વિતમ્
પુત્રશોકથી દુઃખી, મન વિખુટું થઈ ગયેલું, દિતિ તપશ્ચર્યાથી તેજસ્વી અને સૂર્ય સમાન પ્રકાશિત પોતાના પતિ પાસે ગઈ.
દાતારં ચ મહાત્માનં ભર્તારં કશ્યપં તદા । ભક્ત્યા પ્રણમ્ય વિપ્રેન્દ્ર તમુવાચ મહામતિમ્
દિતિએ ભક્તિપૂર્વક મહાન આત્મા, દાતા અને વિદ્વાન એવા પોતાના પતિ કશ્યપને વંદન કર્યા અને, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એમને સંબોધન કર્યું.
ભગવન્નષ્ટપુત્રાહં કૃતા દેવેન ચક્રિણા । દૈતેયા દાનવાઃ સર્વે દેવૈશ્ચૈવ નિપાતિતાઃ
હે ભગવાન, હું મારા પુત્રો ગુમાવેલી છું, ચક્રધારી દેવ દ્વારા મારી પુત્રોની વિનાશ થઈ છે; બધા દૈત્ય અને દાનવો દેવતાઓ દ્વારા સંહારાયા છે.
પુત્રશોકાનલેનાહં સંતપ્તા મુનિસત્તમ । મમાનંદકરં પુત્રં સર્વતેજોહરં વિભો
હે મહાન ઋષિ, હું પુત્રશોકની અગ્નિમાં દઝાઈ રહી છું; હે સ્વામી, મને એવો પુત્ર આપો કે જે મને આનંદ આપે અને સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ તેજ ધરાવે.
સુબલં ચારુસર્વાંગં દેવરાજસમપ્રભમ્ । બુદ્ધિમંતં સુસર્વજ્ઞં જ્ઞાતારં સર્વપંડિતમ્
મજબૂત, સુંદર અંગો ધરાવતો, દેવરાજ જેવો તેજ ધરાવતો, બુદ્ધિશાળી, સર્વજ્ઞ અને સર્વજ્ઞાનનો જાણકાર એવો પુત્ર—
તપસ્તેજઃ સમાયુક્તં સબલં ચારુલક્ષણમ્ । બ્રહ્મણ્યં જ્ઞાનવેત્તારં દેવબ્રાહ્મણપૂજકમ્
તપશ્ચર્યાનું તેજ ધરાવતો, બળવાન અને શુભ લક્ષણો ધરાવતો, બ્રહ્મણપ્રેમી, જ્ઞાનનો જાણકાર અને દેવ-બ્રાહ્મણોની પૂજા કરનાર—
જેતારં સર્વલોકાનાં મમાનંદકરં દ્વિજ । સર્વલક્ષણસંપન્નં પુત્રં મે દેહિ ત્વં વિભો
બધા લોકોએ જીતનાર, મને આનંદ આપનાર, સર્વ ગુણોથી યુક્ત એવો પુત્ર આપો, હે સ્વામી, હે બ્રાહ્મણ.
એવમાકર્ણ્ય વૈ તસ્યાઃ કશ્યપો વાક્યમુત્તમમ્ । કૃપાવિષ્ટમનાસ્તુષ્ટો દુઃખિતાયા દ્વિજોત્તમ
એમ તેણીનું વચન સાંભળી, કશ્યપજી દયાથી ભરાઈ ગયા અને ખુશીથી દુઃખી દિતિને સંબોધન કર્યું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
તામુવાચ મહાભાગ કૃપણાં દીનમાનસામ્ । તસ્યાઃ શિરસિ સંન્યસ્ય સ્વહસ્તં ભાવતત્પરઃ
કશ્યપે દુઃખી અને દુર્બળ મનવાળી દિતિને, હે પુણ્યવતી, એમ કહી, પોતાનો હાથ તેના માથે રાખી, તેના કલ્યાણ માટે પ્રયત્ન કર્યો.
ભવિષ્યતિ મહાભાગે યાદૃશો વાંછિતઃ સુતઃ । એવમુક્ત્વા જગામાસૌ મેરું ગિરિવરોત્તમમ્
હે પુણ્યવતી, તને જેવો પુત્ર ઇચ્છિત છે, એવો પુત્ર તને મળશે; એમ કહી, કશ્યપ મહાન મેરુ પર્વત પર ગયા.
તપસ્તેપે નિરાલંબઃ સાધયન્પરમવ્રતઃ । એતસ્મિન્નંતરે સા તુ દધાર ગર્ભમુત્તમમ્
કશ્યપે આધાર વિના તપશ્ચર્યાનું પાલન કર્યું અને શ્રેષ્ઠ વ્રત પૂર્ણ કર્યું; એ દરમિયાન દિતિએ ઉત્તમ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
સા દિતિઃ સર્વધર્મજ્ઞા ચારુકર્મા મનસ્વિની । શતવર્ષપ્રમાણં સા શુચિ સ્વાંતા બભૂવ હ
બધી ધર્મની જાણકાર, સુંદર કર્મો કરનાર અને વિચારીને ચાલનાર દિતિએ, એક સો વર્ષ સુધી મનથી શુદ્ધ રહી.
તયા વૈ જનિતઃ પુત્રો બ્રહ્મતેજઃ સમન્વિતઃ । અથ કશ્યપ આયાતો હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
દિતિથી બ્રહ્મતેજ ધરાવતો પુત્ર જન્મ્યો; પછી કશ્યપજી મહાન આનંદ સાથે ત્યાં આવ્યા.
ચકાર નામ મેધાવી તસ્ય પુત્રસ્ય સત્તમઃ । બલમિત્યબ્રવીત્પુત્રં નામતઃ સદૃશો મહાન્
મુદ્યી બુદ્ધિશાળી પિતાએ પોતાના ઉત્તમ પુત્રને 'બલ' નામ આપ્યું અને કહ્યું, 'આ નામને યોગ્ય એવો મહાન છે.'
એવં નામ ચકારાથ વ્રતબંધં ચકાર સઃ । પ્રાહ પુત્ર મહાભાગ બ્રહ્મચર્યં પ્રસાધય
આ રીતે તેણે નામ રાખ્યું અને પછી પુત્ર માટે એક વ્રત નક્કી કર્યું; તેણે કહ્યું, 'હે ભાગ્યશાળી પુત્ર, બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર.'
એવમેવં કરિષ્યામિ તવ વાક્યં દ્વિજોત્તમ । વેદસ્યાધ્યયનં કુર્યાં બ્રહ્મચર્યેણ સત્તમ
'જેમ તમે કહો તેમ જ હું કરીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. હું બ્રહ્મચર્યથી વેદનું અભ્યાસ કરીશ, હે મહાન.'
એવં વર્ષશતં સાગ્રં ગતં તસ્ય તપસ્યતઃ । માતુઃ સમક્ષમાયાતસ્તપસ્તેજઃ સમન્વિતઃ
આ રીતે, તેણે તપ કરતું એક સંપૂર્ણ સો વર્ષ વીતી ગયું; પછી તપસ્યાના તેજથી યુક્ત થઈને તે પોતાની માતા પાસે આવ્યો.
તપોવીર્યમયં દિવ્યં બ્રહ્મચર્યં મહાત્મનઃ । દિતિઃ પશ્યતિ પુત્રસ્ય હર્ષેણ મહતાન્વિતા
દિતિએ પોતાના પુત્રનું તપથી ભરેલું દિવ્ય બ્રહ્મચર્ય જોયું અને તે ખૂબ આનંદિત થઈ.
તમુવાચ મહાત્માનં બલં પુત્રં તપસ્વિનમ્ । મેધાવિનં મહાત્માનં પ્રજ્ઞાજ્ઞાનવિશારદમ્
તેણીએ પોતાના પુત્ર બલને, મહાન આત્માવાળા, તપસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને જ્ઞાનમાં નિપુણ એવા પુત્રને કહ્યું.
ત્વયિ જીવતિ મેધાવિન્પ્રજીવંતિ સુતા મમ । હિરણ્યકશિપાદ્યાસ્તે યે હતાશ્ચક્રપાણિના
'હે બુદ્ધિશાળી, તું જીવતો હોય ત્યાં સુધી મારા બધા પુત્રો — જેમ કે હિરણ્યકશિપુ અને બીજા, જેમને ચક્રધારી ભગવાને મારે છે — તેઓ તારા દ્વારા જીવતા રહે છે.'
વૈરં સાધય મે વત્સ જહિ દેવાન્રિપૂન્રણે । સા દનુસ્તમુવાચેદં બલં પુત્રં મહાબલમ્
'મારું શત્રુત્વ પૂરું કર, વ્હાલા પુત્ર; યુદ્ધમાં દેવતાઓ, આપણા દુશ્મનોને માર.' એમ દિતિએ પોતાના શક્તિશાળી પુત્ર બલને કહ્યું.