તેન ગર્ભેણ સા દેવી અધિકં શુશુભે તદા । સંદીપ્તપુત્રસંયુક્ત તેજોજ્વાલાસમન્વિતા
એ ગર્ભને કારણે એ દેવી વધુ તેજસ્વી બની, અને દીપ્તિમાન પુત્રના તેજથી યુક્ત થઈ.
સા હિ જજ્ઞે ચ તપસા તનયં દેવસન્નિભમ્ । અંતરિક્ષે તતો નેદુર્દેવદુંદુભયસ્તદા
એ સ્ત્રીએ તપસ્યાથી દેવતાસમાન પુત્રને જન્મ આપ્યો; અને ત્યારે આકાશમાં દેવદુંદુભીઓ વાગવા લાગી.
શંખાન્દધ્મુર્મહાદેવા ગંધર્વા લલિતં જગુઃ । અપ્સરસસ્તથા સર્વા નનૃતુસ્તાસ્તદા કિલ
મહાદેવતાઓએ શંખ વગાડ્યા, ગંધર્વોએ મીઠા ગીતો ગાયા અને બધી અપ્સરાઓએ ત્યારે નૃત્ય કર્યું.
અથ બ્રહ્માસુરૈઃ સાર્દ્ધં સમાયાતો દ્વિજોત્તમઃ । ચકાર નામ તસ્યૈવ સુવ્રતેતિ સમાહિતઃ
પછી બ્રહ્મા, અસુરો સાથે આવ્યા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અને ધ્યાનપૂર્વક એ પુત્રનું નામ 'સુવ્રત' રાખ્યું.
નામ કૃત્વા તતો દેવા જગ્મુઃ સર્વે મહૌજસઃ । ગતેષુ તેષુ દેવેષુ સોમશર્માસુ તસ્ય ચ
નામ રાખ્યા પછી બધા શક્તિશાળી દેવતાઓ ચાલ્યા ગયા; દેવતાઓ જતા રહ્યા ત્યારે સોમશર્માએ—
જાતકર્માદિકં કર્મ ચકાર દ્વિજસત્તમઃ । જાતે પુત્રે મહાભાગે સુવ્રતે દેવનિર્મિતે
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાના પુત્ર સુવ્રત માટે જન્મ સંસ્કાર અને અન્ય વિધિઓ કર્યા, જે દેવતાઓની ઇચ્છાથી જન્મ્યો હતો.
તસ્ય ગેહે મહાલક્ષ્મીર્ધનધાન્યસમાકુલા । ગજાશ્વમહિષી ગાવઃ કાંચનં રત્નમેવ ચ
તેના ઘરમાં મહાલક્ષ્મી વસતી હતી, ધન અને અનાજથી ભરપૂર, હાથી, ઘોડા, મહિષ, ગાય, સોનુ અને કિંમતી રત્નોથી ઘેરાયેલું હતું.
યથા કુબેરભવનં શુશુભે ધનસંચયૈઃ । તત્સોમશર્મણો ગેહં તથૈવ પરિરાજતે
જેમ કુબેરનું મહેલ ધનની ઢગલીઓથી ઝગમગતું હતું, તેમ જ સોમશર્માનું ઘર પણ તેજથી ચમકતું હતું.
ધ્યાનપુણ્યાદિકં કર્મ ચકા રદ્વિજસત્તમઃ । તીર્થયાત્રાં ગતો વિપ્રો નાનાપુણ્યસમાકુલઃ
તે ઉત્તમ બ્રાહ્મણે ધ્યાન અને પુણ્યના અનેક કાર્યો કર્યા, અને વિવિધ સદગુણોથી ભરપૂર રહી તીર્થયાત્રા પર ગયો.
અન્યાનિ યાનિ પુણ્યાનિ દાનાનિ દ્વિજસત્તમઃ । ચકાર તત્ર મેધાવી જ્ઞાનપુણ્ય સમન્વિતઃ
ત્યાં તે બુદ્ધિશાળી અને જ્ઞાનપુણ્યથી યુક્ત બ્રાહ્મણે બીજાં અનેક પુણ્યકર્મો અને દાનનાં કાર્યો કર્યા.
એવં સાધયતે ધર્મં પાલયેચ્ચ પુનઃપુનઃ । પુત્રસ્ય જાતકર્માદિ કર્માણિ દ્વિજસત્તમઃ
આ રીતે તેણે ધર્મનું પાલન કર્યું અને પુત્રના જન્મથી લઈને અન્ય તમામ વિધિઓ વારંવાર શ્રદ્ધાપૂર્વક કર્યા.
વિવાહં કારયામાસ હર્ષેણ મહતા કિલ । પુત્રસ્ય પુત્રાઃ સંજાતાઃ સગુણા લક્ષણાન્વિતાઃ
પછી તેણે ખૂબ આનંદથી પુત્રનું લગ્ન કરાવ્યું અને પુત્રને ગુણવાન તથા શુભલક્ષણો ધરાવતાં પુત્રો થયા.
સત્યધર્મતપોપેતા દાનધર્મરતાઃ સદા । સ તેષાં પુણ્યકર્માણિ સોમશર્મા ચકાર હ
તેઓ હંમેશા સત્ય, ધર્મ અને તપમાં સ્થિર, દાન અને સદગુણોમાં રત હતા; સોમશર્માએ તેમના માટે પુણ્યકર્મો કર્યા.
પૌત્રાણાં તુ મહાભાગસ્તેષાં સુખેન મોદતે । સર્વં સૌખ્યં ચ સંભુજ્ય જરારોગવિવર્જિતઃ
પૌત્રોમાં સૌથી ભાગ્યશાળી સોમશર્મા પોતાના પૌત્રો સાથે સુખપૂર્વક આનંદ માણતા, વૃદ્ધાવસ્થા અને રોગથી મુક્ત રહી સર્વે સુખો ભોગવતા.
પંચવિંશાબ્દિકો યદ્વત્તદ્વત્કાયં તુ તસ્ય હિ । સૂર્યતેજઃ પ્રતીકાશઃ સોમશર્મા મહામતિઃ
તે મહામતિ સોમશર્માનું શરીર પચ્ચીસ વર્ષના યુવાન જેવું જ હતું અને તે સૂર્યના તેજ જેવો ઝગમગતો હતો.
સા ચાપિ શુશુભે દેવી સુમના પુણ્યમંગલૈઃ । પુત્રપૌત્રૈર્મહાભાગા દાનવ્રતૈશ્ચ સંયમૈઃ
અને તે સુમનાની દેવીએ પણ પુણ્ય અને શુભલક્ષણોથી, પુત્ર અને પૌત્રો સાથે, દાન, વ્રત અને સંયમમાં રત રહી ઝગમગતી હતી.
અતિભાતિ વિશાલાક્ષી પુણ્યૈઃ પતિવ્રતાદિભિઃ । તારુણ્યેન સમાયુક્તા યથા ષોડશવાર્ષિકી
વિશાળ નેત્રો ધરાવતી તે સ્ત્રી સદગુણો અને પતિવ્રતાધર્મથી ઉજવતી હતી, અને યુવાનીથી યુક્ત એવી દેખાતી હતી કે જાણે તે સોળ વર્ષની હોય.
મોદમાનૌ મહાત્માનૌ દંપતી ચારુમંગલૌ । હર્ષેણ ચ સમાયુક્તૌ પુણ્યાત્માનૌ મહોદયૌ
તે મહાત્મા dampati, સુંદર અને શુભ, બંને સાથે આનંદ કરતા, હર્ષથી ભરપૂર, પુણ્ય અને મહાસંપત્તિથી યુક્ત હતા.
એવં તયોસ્તુ વૃત્તાંતં પુણ્યાચારસમન્વિતમ્ । સુવ્રતસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ વ્રતચર્યાં દ્વિજોત્તમાઃ
હવે હું તમને તેમના પુણ્યમય જીવન અને સુવ્રતના વ્રતાચાર વિશે કહું છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
યથા તેન સમારાધ્ય નારાયણમનામયમ્
કેવી રીતે તેણે નિર્દોષ નારાયણની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી—
સૂત ઉવાચ- એકદા વ્યાસ દેવોઽસૌ બ્રહ્માણં જગતઃ પતિમ્ । સુવ્રતાખ્યાનકં સર્વં પપ્રચ્છાતીવ વિસ્મિતઃ
સૂત કહે છે: એક વખત દેવ વ્યાસજી, ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થઈ, જગતના સ્વામી બ્રહ્માજીને સુવ્રતની આખી કથા વિશે પૂછ્યું.
વ્યાસ ઉવાચ- લોકાત્મઁલ્લોકવિન્યાસ દેવદેવ મહાપ્રભો । સુવ્રતસ્યાથ ચરિતં શ્રોતુમિચ્છામિ સાંપ્રતમ્
વ્યાસ કહે છે: હે જગતના આત્મા, જગતના રચયિતા, દેવોમાં મહાન, હવે હું સુવ્રતની કથા સાંભળવા ઇચ્છું છું.
બ્રહ્મોવાચ- પારાશર્યમહાભાગ શ્રૂયતાં પુણ્યમુત્તમમ્ । સુવ્રતસ્ય સુવિપ્રસ્ય તપશ્ચર્યાસમન્વિતમ્
બ્રહ્મા કહે છે: હે પરાશરપુત્ર, ભાગ્યશાળી, સુવ્રત નામના ઉત્તમ બ્રાહ્મણની તપસ્યાથી ભરપૂર શ્રેષ્ઠ કથા સાંભળો.
સુવ્રતો નામ મેધાવી બાલ્યાદપિ સ ચિંતયન્ । ગર્ભે નારાયણં દેવં દૃષ્ટવાન્પુરુષોત્તમમ્
સુવ્રત નામનો એક બુદ્ધિશાળી પુરુષ હતો, જે બાળપણથી જ ચિંતન કરતો અને ગર્ભમાં જ નારાયણ ભગવાન, પુરુષોત્તમનું દર્શન કરેલું.
સ પૂર્વકર્માભ્યાસેન હરેર્ધ્યાનં ગતસ્તદા । શંખચક્રધરં દેવં પદ્મનાભં સુપુણ્યદમ્
પહેલાંના સારા કર્મોના પ્રભાવથી એ બાળક હરિના ધ્યાનમાં લીન થયો, અને શંખ-ચક્રધારી, પદ્મનાભ ભગવાનને, જે મહાન પુણ્ય આપનાર છે, મનમાં જોયા.
ધ્યાયતે ચિંતયેત્સો હિ ગીતે જ્ઞાને પ્રપાઠને । એવં દેવં હરિં ધ્યાયન્સદૈવ દ્વિજસત્તમઃ
એ બાળક ગાનમાં, જ્ઞાનમાં કે પાઠમાં, હંમેશાં હરિનું ધ્યાન કરે છે, વિચાર કરે છે; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ સદા ભગવાન હરિને જ સ્મરે છે.
ક્રીડત્યેવં સદા ડિંભૈઃ સાર્દ્ધં ચ બાલકોત્તમઃ । બાલકાનાં સ્વકં નામ હરેશ્ચૈવ મહાત્મનઃ
એ ઉત્તમ બાળક હંમેશાં બીજા બાળકો સાથે રમે છે, પોતાનું નામ અને હરિનું મહાન નામ બોલી રમે છે.
ચકાર સ હિ મેધાવી પુણ્યાત્મા પુણ્યવત્સલઃ । સમાહ્વયતિ વૈ મિત્રં હરેર્નામ્ના મહામતિઃ
એ બુદ્ધિશાળી, પુણ્યશીલ અને પુણ્યપ્રેમી બાળક પોતાના મિત્રને હરિના નામે બોલાવે છે.
ભોભોઃ કેશવ એહ્યેહિ એહિ માધવચક્રધૃક્ । ક્રીડસ્વ ચ મયા સાર્ધં ત્વમેવ પુરુષોત્તમ
"હે કેશવ, આવો આવો! હે માધવ, ચક્રધારી, આવો! હે પુરુષોત્તમ, મારા સાથે રમો!"
સમમેવં પ્રગંતવ્યમાવાભ્યાં મધુસૂદન । એવમેવ સમાહ્વાનં નામભિશ્ચ હરેર્દ્વિજઃ
"હે મધુસૂદન, આપણે સાથે જઈએ!" એ રીતે એ દ્વિજ હરિના નામે મિત્રને બોલાવે છે.